Η άπιστη Θωμαΐς και ο Καπιταλισμός της Παρακολούθησης

ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ & ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΑ. Απότινος οι πληροφορίες και τα προσωπικά δεδομένα έχουν καταστεί κοινός τόπος από μέρους του Facebook και του Google -κατευθείαν- είτε προς ένα Cambridge Analytica, είτε προς άλλες εταιρείες, για σκοπούς εμπορίου π.χ., έως και πολιτικής, δε. ‘’H συναίνεση των διαφημιστών οδήγησε σε μια τεράστια εισροή δολαρίων στο Google και στο Facebook. Mα το σύστημά τους αποδείχθηκε ότι ήταν όχι απλώς να τυπώνουν χρήμα, αλλά και μια άδεια να αποσταθεροποιούν τη δημοκρατία’’. John Naughton, The Observer, 19 Ιαν. 2018.

‘Κρυπτοβλεπτικές’ Κυβερνήσεις και μεγάλες εταιρείες έχουν γίνει ικανές να παρακολουθούν κάθε μας κίνηση, και στο διαδίκτυο και τώρα που τόσα τεχνολογικά μαραφέτια έχουν ενσωματωμένο GPS (Global Positioning System), αυτό γίνεται και μέσα στην πραγματικότητά μας. «Με την ικανότητά τους να παρακολουθούν τις ‘αναζητήσεις’ μας, οι εταιρείες αυτές -καθώς και οι Κυβερνήσεις με τις οποίες συνεργάζονται- είναι ικανές να παρακολουθούν τις πιο μύχιές μας σκέψεις και επιθυμίες (ναι, ακόμη και τις επιθυμίες μας: εκείνο που ψάχνει ο κόσμος στο Google είναι άκρως αποκαλυπτικό για τον ίδιον)».

ΤΗΛΕ-ΧΕΙΡΙΖΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ. Το σημερινό σύστημα GPS λειτούργησε ως στρατιωτικό μέσο παρακολούθησης της Κυβέρνησης των ΗΠΑ, ήταν άκρως μυστικό στην αρχή, και συντηρείται από το 1973, από το Υπουργείο Άμυνας της Αμερικής. Έγινε πλήρως λειτουργικό μέχρι το 1995 για τον εντοπισμό στρατιωτικών τοποθεσιών πολεμικού υλικού, με αρχικό στόχο τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις του Εχθρού - της ΕΣΣΔ, δηλ. Αλλά, από το 1980 διατέθηκε και για πολιτική χρήση. Ακόμη και σήμερα οι ΗΠΑ το προσφέρουν δωρεάν σε οποιονδήποτε διαθέτει έναν δέκτη GPS, ανά τον... κόσμο. Μια ιστορία λέει πως όταν δεν πληρώνεις για μια υπηρεσία, το προϊόν της είσαι... εσύ!

Από το 2018 αναμένεται αναβάθμιση στην ακρίβειά του, και επειδή οι ΗΠΑ μπορούν, όπως έπραξαν ήδη, να διαθέτουν το GPS όπου θέλουν, ή να μην το διαθέτουν, κατά το δοκούν, πολλά κράτη έχουν αναπτύξει δικά τους, ανάλογα συστήματα παρακολούθησης αλλά και επιτόπια συστήματα ελέγχου, όταν οι γιγαντοεταιρείες όλως περιέργως (!) δεν είχαν ποτέ, ανάμεσά τους η Google και το Facebook, αρκετούς ελέγχους στη δράση τους.

FACEBOOK & SELFIES. Αφότου γράφτηκε το άρθρο του John Noughton (Ιαν., 2018) στον Observer, ο μάλλον ανάλγητος, εύχαρις και μάλλον αισιόδοξος, ‘’ιδεαλιστής’’ και ‘’θετικός’’ νεανίας (34 χρόνων) Mark Zuckerberg στην κατάθεσή του στο Αμερικάνικο Κογκρέσο, ως διευθύνων σύμβουλος και κύριος μέτοχος του Facebook, δεν έπεισε ούτε τους Ρεπουμπλικάνους Γερουσιαστές για το ότι ήταν απλώς ‘’προσωπικό λάθος’’ η πρόσβαση στην Cambridge Analytica 87 εκ. μελών του κοινωνικού αυτού δικτύου με τα προσωπικά τους δεδομένα, στη διάθεσή της εταιρείας αυτής, με φωτογραφίες και σέλφις παντός είδους, συμπεριλαμβανομένου ανάμεσά τους 1 εκ. Βρετανών.

Έργο της εταιρείας ήταν, όπως λέχθηκε, και η ανάληψη, το 2016, της πολιτικής καμπάνιας του κ. Ντόναλντ Τραμπ, που τον ανέδειξε, αναπάντεχα για τους πολλούς, Πρόεδρο των ΗΠΑ.

ΠΛΥΣΗ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Η ίδια η Εταιρεία ως διαφημιστικό κείμενο έχει έως σήμερα: Data drives all we do. Cambridge Analytica uses data to change audience behavior. Visit our Commercial or Political divisions to see how we can help you.
Μεταφράζουμε: ‘’Τα δεδομένα οδηγούν ό,τι κάνουμε. Η Cambridge Analytica χρησιμοποιεί δεδομένα για να αλλάξει τη συμπεριφορά του κοινού. Επισκεφθείτε τις Εμπορικές και Πολιτικές μας Διευθύνσεις για να δείτε πώς μπορούμε να σας βοηθήσουμε’’.
Η Εταιρεία χαλαρά διαψεύδει, επίσης, ότι χρησιμοποίησε τέτοιο τεράστιο αριθμό δεδομένων και τον πολύ μικρότερο αριθμό που είχε, τα έσβησε μόλις έμαθε για ‘’μη ορθή χρήση τους’’ (από ποιον;) και εξέδωσε και ειδική βεβαίωση προς τον Mark Zuckerberg! Δημοσιεύθηκε, επίσης, ότι τα δεδομένα συλλέχθηκαν όχι μόνον από τις ψηφιακές πληροφορίες που δώσαν οι έχοντες λογαριασμό στο Facebook, αλλά και από αναρτήσεις μα και ιδιωτικά, εμπιστευτικά σχόλια στο inbox !
Καρτέλ και μονοπώλια
ΣΧΕΣΕΙΣ ΣTΟ ΟΡΘΙΟ. Τόσο η μεθοδολογία όσο και οι συνέπειες των Google/ Facebook έχουν σχολιαστεί δυσμενώς ότι οικονομικά έχουν βλάψει το σύνολο, καθώς μέριμνά τους δεν είναι ο μέσος και φορολογούμενος πολίτης ως πελάτης για τον κυβερνοχώρο που επισκέπτεται αλλά δεν νέμεται, αλλά οι μεγάλες εταιρείες σαν τις πιο πάνω που πληρώνουν, άρα είναι πελάτες που καταλήγουν σε καρτέλ και μονοπώλια, με τα ‘’έξυπνα τηλέφωνα’’ σχεδιασμένα ειδικά για να ταιριάζουν με την ‘’πρωτοπόρο’’ τεχνολογία του κυβερνοχώρου και των αλγορίθμων του, που υποσκάπτει το βιοτικό επίπεδο με τα διάφορα μονοπώλια που δεν ανταγωνίζονται, αλλά ‘’συναγωνίζονται’’ αγαστά για την πελατεία, όχι μέσα στην αγορά, αλλά διαμορφώνοντάς την καταπώς τους συμφέρει, δημιουργώντας μεγαλύτερα κοινωνικά ρήγματα.

Τόσο ο ιστός της κοινωνίας αλλά και η πραγματική κοινωνικότητα δεν ευδοκιμούν στο Facebook, το οποίο γίνεται ένας γρήγορος και υπονομευτικός ιδεατός χώρος για γρήγορες σχέσεις ‘’ανακούφισης’’, που είτε απογοητεύουν τους μοναξιασμένους είτε ενθαρρύνουν ουσιαστικά αντικοινωνικές και διεστραμμένες σχέσεις, που υποσκάπτουν τις πιο ανθρώπινες και ανθεκτικές.
ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ. Ανάλογες, όμως, είναι και διαμορφούμενες πολιτικές στάσεις που έχουν ως συνακόλουθα, ακόμα κι αν δεν είναι η γενεσιουργός αιτία τους, φαινόμενα όπως τις ψευδείς ειδήσεις, το Brexit, την άνοδο της ακροδεξιάς στην Ευρώπη, την εμπόλεμη κατάσταση στη Μ. Ανατολή, την Ισλαμική Τρομοκρατία κ.ά.
Ίσως, γιατί το ευτελές, το χυδαίο και το ελεεινό δεν χρειάζεται πολλή - πολλή ανάλυση, η φωτογραφία είναι πιο άμεση και μπορεί να υποκαταστήσει, πράγματι, χίλιες λέξεις, κουτσουρεύοντας, έτσι, τον Λόγο και επομένως και τις Ιδέες και τη Σκέψη: τα κοινωνικά μίντια έχουν εισβάλει ακόμα και στην συνηθισμένη τηλεόραση στον τόπο μας, εκεί όπου η παιδεία τα ’χει από πολλού βροντήξει, και η τηλεόραση προωθεί το άνοο, το άγουρο και το άναρθρο ως μοδέρνον μεν, αλλ’ αμελητέο και ά-κυρο. Η είδηση πια δεν φέρει κανένα μήνυμα, αφού ο θάνατος είναι πια δίπλα μας και εμείς δώστου αναρτούμε φαγώσιμα, λουλουδικά και παιδάκια της Συρίας ανάμεικτα, ‘’πολιτικά ορθά’’ δήθεν (αλλά πνιγμένα ή σκοτωμένα). Αν γίνει κάνα ντου κατά δω, δεν ξέρω αν θα μας εκπλήξει, μ’ έναν πυρηνικό σταθμό καρφωμένο στα πλευρά μας να μας φυλάει από κοντά, στην φιλειρηνική μας γείτονα. Αν δεν βάλω τα δάκτυλά μου, πια, εις τον τύπον των... φίλων, δεν έχω τι να πιστέψω, η Θωμαΐς!
ΔΡ ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ
Κριτικός Πολιτισμού και Πολιτικής