Η αποχώρηση Trump από την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν

Την Τρίτη, 8 Μαΐου 2018, ο Ντόναλντ Trump ανακοίνωσε την αποχώρηση των ΗΠΑ και την αποδέσμευσή τους από τη συμφωνία του 2015 για τα πυρηνικά όπλα του Ιράν. Αυτή η πράξη του κ. Trump έφερε αναστάτωση σε όλον τον κόσμο.

Για να αντιληφθούμε το θέμα, πρέπει να δώσουμε ορισμένα γεγονότα. Κατά πρώτον, οι ΗΠΑ είναι μια από τις 7 χώρες που συμμετέχουν στη Συμφωνία αυτή. Από τη μια μεριά είναι τα 5 μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας (ΗΠΑ, Η.Β., Γαλλία, Ρωσία, Κίνα) και η Γερμανία, που συνεβλήθησαν με το Ιράν. Εφόσον η Τεχεράνη και οι άλλες χώρες δεν αποσύρονται από τη Συμφωνία, η Συμφωνία συνεχίζεται. Βεβαίως, εξαρτάται και από τη συμπεριφορά του Ιράν απέναντι στις δεσμεύσεις του και τη συμπεριφορά των άλλων συμβαλλομένων χωρών.

Λέγεται από αμερικανικά ΜΜΕ (π.χ. το ΤΙΜΕ) ότι ο κ. Trump το έκανε αυτό, μεταξύ άλλων, για να δείξει ότι, όταν λέγει κάτι, το πράττει. Επίσης, έχει συνδυάσει, κατά ισχυρισμούς, το Ιράν με τη Συνθήκη για τα πυρηνικά όπλα της Β. Κορέας. Μετά την αποχώρησή του από τη συμφωνία με το Ιράν, ανακοίνωσε ότι ο Υπουργός Εξωτερικών Mike Pompeo θα πήγαινε στη Β. Κορέα για να προετοιμάσει τη συνάντησή του με τον Kim Jong Un. Φαίνεται ότι ο κ. Trump, προτού αρχίσει τις συνομιλίες με τον κ. Kim Jong Un, θέλει να δώσει το μήνυμα στον Βορειοκορεάτη Πρόεδρο ότι πρέπει να είναι σοβαρός μαζί του σχετικά με τη μεταξύ τους συμφωνία για τα πυρηνικά όπλα της Β. Κορέας και ότι δεν ανέχεται «παιχνίδια».

Με δυο λόγια, ο D. Trump πίστεψε ότι δεν συνέφερε στις ΗΠΑ η συμφωνία με το Ιράν. Πίστεψε ότι το Ιράν έγινε πιο επιθετικό μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ότι η συμφωνία στοιχίζει ακριβά στους Αμερικανούς και πως, παρ’ όλον ότι καμία πολιτική ή πολιτειακή δύναμη των ΗΠΑ δεν φαινόταν να υποστηρίζει την αποχώρηση από τη συμφωνία, εν τούτοις ο Αμερικανός Πρόεδρος αποχώρησε από αυτήν.

Βεβαίως, για το Διεθνές Δίκαιο και τις Διεθνείς Σχέσεις, ίσως αυτή η πράξη να μην είναι ούτε αρεστή, αλλά ίσως ούτε τουλάχιστον κανονική. Γενικά, οι Κυβερνήσεις δεσμεύονται από τις πράξεις των προκατόχων τους. Μπορεί, όμως, κάποιος να βρει εξαιρέσεις σε αυτόν τον κανόνα, κατά τα γεγονότα. Επίσης, σαν άλλη αρχική αντίδραση, ίσως η επιβολή των κυρώσεων από τον κ. Trump εναντίον του Ιράν και η όλη του συμπεριφορά να ενδυναμώσουν την πολιτική των «γερακιών» στο Ιράν και όχι βραχυπρόθεσμα τουλάχιστον να προκαλέσουν τριγμούς στο καθεστώς της Τεχεράνης.

Επίσης, ίσως να αδυνατίσει τη θέση των μετριοπαθών που υπέγραψαν τη συμφωνία του 2015, όπως ο Πρόεδρος Rohani. Οι χώρες της Ε.Ε., από την άλλη μεριά, πρέπει να λεχθεί ότι αντιτίθενται στην απόφαση του Trump, όπως και η Ρωσία και η Κίνα, ενώ το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία την υποστηρίζουν. Ήδη άρχισαν αμέσως οι επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή μεταξύ Ιράν και Ισραήλ.

Είμαστε, όμως, ακόμη στην αρχή της υπόθεσης και θα δούμε στις επόμενες μέρες και εβδομάδες τις εξελίξεις από αυτήν την πράξη του κ. Trump.
ΔΡ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΧΙΛΛΕΩΣ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ
c.a.theodoulou@cytanet.com.cy
Δικηγόρος,
Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών & Διεθνών Σχέσεων
(Η.Ε.Ι., Γενεύης Ελβετίας).
Πρώην Μέλος της Γραμματείας του ΟΗΕ