Ο αγωγός EastMed, η ασφάλεια της ΑΟΖ και το κυπριακό πρόβλημ

Ο αγωγός EastMed, η ασφάλεια της ΑΟΖ και το κυπριακό πρόβλημα
Η διακηρυχθείσα κατά την πρόσφατη τριμερή διάσκεψη στη Λευκωσία των επικεφαλής κυβερνήσεων Κύπρου - Ελλάδας και Ισραήλ, πρόθεση υπογραφής, εντός του 2018, διακρατικής συμφωνίας αναφορικά με τον αγωγό EastMed, αποτελεί ακόμα ένα θετικό βήμα προς τη κατεύθυνση υλοποίησης ενός έργου τεράστιας γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής σημασίας, τόσο για τη Κύπρο, όσο και για την ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου αλλά και για την Ευρώπη.

Θέλουμε να ελπίζουμε ότι οι αρμόδιες Αρχές των εμπλεκομένων με την κατασκευή του αγωγού χωρών και ιδιαίτερα αυτές της Κύπρου έχουν μελετήσει σε βάθος όλες τις πτυχές του θέματος, έτσι ώστε η κατασκευή του αγωγού αφενός να γίνει απρόσκοπτα και, αφετέρου, να μην οδηγήσει σε ανεπιθύμητες καταστάσεις που άπτονται θεμάτων ασφάλειας, κυριαρχίας, ανεπιθύμητων εντάσεων, και ακόμα αυτής της διευθέτησης του κυπριακού προβλήματος. Και εξηγούμαι.
Ναυτική αποτροπή

Απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση του αγωγού που θα μεταφέρει το φυσικό αέριο από την Ανατολική Μεσόγειο μέσω Κύπρου - Ελλάδας στην Ιταλία και από εκεί στην υπόλοιπη Ευρώπη, είναι η πλήρης ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή από την οποία θα διέλθει ο αγωγός. Και όταν λέμε αγωγό, εννοούμε και τις πλατφόρμες εξόρυξης, τα σημεία διασύνδεσης, τις θαλάσσιες και εναέριες οδούς εξυπηρέτησης των εγκαταστάσεων εξόρυξης κ.λπ.

Δηλαδή, ένα πλέγμα εγκαταστάσεων, αγωγών και διαδρομών που θα καλύπτει σχεδόν ολόκληρη την έκταση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών των χωρών που θα εμπλακούν στο πρόγραμμα αυτό. Ας έχουμε υπόψη ότι καμιά εταιρεία και καμιά χώρα ή οργανισμός δεν πρόκειται να χρηματοδοτήσει ένα έργο της τάξεως των 6-8 δισεκατομμυρίων, όταν γνωρίζει ότι εξαιτίας της Τουρκίας ή και άλλων λόγων, η σταθερότητα και ασφάλεια της περιοχής μπορεί να τεθεί ανά πάσα στιγμή σε κίνδυνο, όπως άλλωστε δήλωσε πρόσφατα από το Λονδίνο ο Ταγίπ Ερντογάν.

Αλλά και η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, η οποία σε μικρό ή μεγάλο μέρος θα στηριχθεί στον αγωγό EastMed, δεν μπορεί να βρίσκεται υπό τη δαμόκλειο σπάθη της Τουρκίας, η οποία θα μπορεί όποτε το θελήσει να πράττει ό,τι έπραξε στο οικόπεδο 3 τον περασμένο Φεβρουάριο. Και ούτε βέβαια θα πρέπει να περνά από το μυαλό μας ότι οι άλλες χώρες, Ισραήλ, Ελλάδα και ενδεχομένως η Αίγυπτος, θα αναλάβουν την προστασία της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας!

Συμπέρασμα. Η υλοποίηση του μεγαλεπήβολου σχεδίου του αγωγού EastMed προϋποθέτει τη δημιουργία από την Κυπριακή Δημοκρατία ναυτικής αποτροπής, δηλαδή πολεμικού ναυτικού, το οποίο σε συνεργασία με τις ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις των άλλων εμπλεκομένων χωρών, να εγγυώνται την ασφάλεια του πλέγματος αγωγών και εγκαταστάσεων που θα εφοδιάζουν την Ευρώπη με φυσικό αέριο.
Αντίδραση άνευ προηγουμένου

Μέχρι τώρα δεν είδαμε την οποιαδήποτε αντίδραση της Τουρκίας αναφορικά με τον σχεδιαζόμενο αγωγό, εκτός από κάποιες δηλώσεις του κ. Ακιντζί, ίσως επειδή ακόμα το ζήτημα αυτό βρίσκεται σε επίπεδο διακηρύξεων προθέσεων και όχι οριστικών αποφάσεων. Όμως δεν θα πρέπει να έχουμε ψευδαισθήσεις. Η αντίδραση της Τουρκίας θα είναι η εντονότερη που είδαμε ποτέ.

Και τούτο, διότι μέσω του αγωγού αυτού η Τουρκία εκτοπίζεται ουσιαστικά από την ανατολική Μεσόγειο. Τόσο στο επίπεδο της ενέργειας, αφού ο σχεδιασμός της Τουρκίας για διοχέτευση του φυσικού αερίου μέσω αγωγού που θα περνά από την Κύπρο προς τις ακτές της και ως εκ τούτου να καταστεί η ίδια ενεργειακό κέντρο της ευρύτερης περιοχής ανατρέπεται, όσο και σε επίπεδο στρατηγικών επιδιώξεων, προκειμένου να καταστεί η ίδια μεγάλη περιφερειακή δύναμη και να ηγεμονεύσει των μουσουλμανικών πληθυσμών της Μ. Ανατολής, του Περσικού Κόλπου, των Βαλκανίων και του Καυκάσου.

Αυτή η αναθεωρητική στρατηγική στηρίζεται στον στρατηγικό έλεγχο της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου και, για το σκοπό αυτό, τα τελευταία 20 χρόνια έκτισε έναν υπερσύγχρονο στόλο, ο οποίος αλωνίζει στην ανατολική Μεσόγειο και μέσω του οποίου ασκεί την καταναγκαστική πολιτική εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γι’ αυτό και εκτιμούμε ότι η αντίδραση της Τουρκίας στο σχέδιο του αγωγού EastMed θα είναι άνευ προηγουμένου.

Πέραν τούτων, δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει το γεγονός ότι η κατασκευή του αγωγού επηρεάζει και τη λύση του Κυπριακού υπό την εξής έννοια. Εάν ο αγωγός, παρά τις αντιδράσεις της Τουρκίας, καταστεί εφικτός πριν από τη λύση του Κυπριακού, έχει καλώς. Στην περίπτωση όμως που προηγηθεί η λύση του Κυπριακού -πάντοτε στο πλαίσιο της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας- τότε θα πρέπει να θεωρείται βέβαιον ότι ο αγωγός αυτός δεν θα υλοποιηθεί, για δύο απλούς λόγους:

Πρώτον, η Τουρκία θα θέσει ως προϋπόθεση για την έγκριση της λύσης, τη διέλευση του αγωγού προς Τουρκία και, δεύτερον, ο Τούρκος αντιπρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας με δικαίωμα βέτο, εξυπηρετώντας προφανώς τα συμφέροντα της Τουρκίας, δεν θα επιτρέψει την υπογραφή από τον πρόεδρο ενός τέτοιου προγράμματος, που θα εκτόπιζε την Τουρκία από την ανατολική Μεσόγειο και θα ανέτρεπε μια στρατηγική που κτίζει τα τελευταία 50 χρόνια. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να σταματήσουμε τις διαδικασίες λύσης του Κυπριακού χάριν του αγωγού EastMed.

Όμως, είναι ένα ζήτημα που θα πρέπει να μελετηθεί όχι μόνο από τις αρμόδιες Αρχές της Κύπρου αλλά και από αυτές των άλλων χωρών που εμπλέκονται στην κατασκευή, όσο και από την Ευρώπη ως μελλοντικό καταναλωτή του φυσικού αερίου. Υπό κάποιες προϋποθέσεις, βέβαια, ο αγωγός μπορεί να λειτουργήσει θετικά προς τη λύση του Κυπριακού.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΕΝΤΑΡΑΣ
Αντιστράτηγος ε.α.