Καμία σχεδιαστική συνοχή στο real estate της Κύπρου

Η ομορφιά, το στυλ, η φινέτσα, είναι αισθήσεις κυρίως υποκειμενικές. Παρόλα αυτά παρατηρείται να υπάρχουν συγκλίνουσες τάσεις στην αξιολόγηση τού τι είναι όμορφο, στυλάτο ή φινετσάτο. Επίσης δεν σημαίνει πως κάτι που είναι όμορφο είναι συνάμα και στιλάτο ή φινετσάτο, αλλά ό,τι στοιχείο υπάρχει σε αφθονία από τα τρία να κρίνεται από τη μάζα ως ωραίο. Είναι κοινώς αποδεκτό (πλέον) ή τουλάχιστον έτσι νομίζω, πως το χρήμα δεν μπορεί να αγοράσει το στυλ.

Είναι μάλλον κάτι το έμφυτο ή κτισμένο μέσα στο DNA αυτού που το κουβαλά. Άλλωστε είναι άπειρες οι φορές που βλέπουν τα μάτια μας άτομα με μεγάλο οικονομικό εκτόπισμα να μην ξέρουν πώς να ντυθούν, όπως και το αντίθετο. Αυτό το στοιχείο μεταφέρεται και στις επιλογές των αυτοκινήτων τους και στις επιλογές των σπιτιών τους και στις επιλογές του χώρου εργασίας τους - παρόλο που για το τελευταίο μπορεί να μην ασκούν τόσο έλεγχο στις επιλογές τους.

Και παρόλο που όλα ξεκινούν και καταλήγουν στο άτομο, υπάρχουν και μερικές γενικεύσεις που μπορούν να γίνουν για ένα μεγαλύτερο υποσύνολο ή σύνολο πληθυσμού, επειδή είναι και θέμα κουλτούρας. Για παράδειγμα, δεν είναι όλες οι Γαλλίδες όμορφες, αλλά είναι κοινώς αποδεκτό πως ένα μεγάλο ποσοστό από αυτές είναι στυλάτες.

Κατά ανάλογο τρόπο οι Ιταλοί και κυρίως αυτοί της Βορείου Ιταλίας είναι κατά γενικήν παραδοχή, ίσως οι πιο φινετσάτοι άνδρες στον πλανήτη - όχι όμως οι πιο όμορφοι. Οι Άγγλοι, όσο ασυνδύαστοι είναι στην επιλογή της γκαρνταρόμπας τους, τόσο άχρηστοι είναι στο στήσιμο των αυτοκινήτων τους και άλλο τόσο άχρωμοι και άοσμοι είναι στο ντεκόρ των σπιτιών τους.

Για εμάς εδώ στην Κύπρο πολλά είναι αυτά που μπορούν να γραφτούν. Το κύριο χαρακτηριστικό μας, όμως, είναι πως δεν είμαστε όλοι αυτόφωτοι. Έχουμε τάσεις αντιγραφών σε πάρα πολλά στοιχεία της ζωής μας, με τη διαφορά ότι κάνουμε κακές αντιγραφές αντί καλές, επειδή και εδώ κουραζόμαστε να εμβαθύνουμε και προτιμάμε την πιο εύκολη οδό της επιδερμικής προσπάθειας. Και για να μη γυροφέρνω στο γενικό του πράγματος, ή να νομίζετε πως θέλω να μιλήσω για γυναικεία και ανδρική μόδα, ας επικεντρωθώ στο real estate μας και πιο συγκεκριμένα στις κατηγορίες «οικιστικό» και «εμπορικό».
Έλλειψη σχεδιαστικής φιλοσοφίας

Όταν οδηγούμε στη μέση οικιστική γειτονιά της πόλης μας -είτε αυτή χαρακτηρίζεται από κατοικίες ή πολυκατοικίες- μας ικανοποιεί το αισθητικό αποτέλεσμα; Υπάρχει μια σχεδιαστική συνοχή ή έστω μια ομαλή αλληλουχία σχεδιαστικών αντιλήψεων; Υπάρχει μια αισθητική λεπτότητα, όπως ας πούμε μπορεί να επιτευχθεί με τη διακριτική χρήση υλικών τελειώματος ή εφαρμογών εξωτερικά και στην περίμετρο των κτηρίων; Σε τι επίπεδο συντήρησης βρίσκονται; Ποια η γενική και ειδική αντίληψη του φυσικού πρασίνου που επικρατεί; Ποια η γενική και ειδική αντίληψη της καθαριότητας που παρατηρείται;

Αν τα δούμε όλα τα πιο πάνω στοιχεία στη λεπτομέρειά τους, θα διαπιστώσουμε πως η μοναδική σχεδιαστική φιλοσοφία που επικρατεί είναι πως δεν υπάρχει καμιά υποβόσκουσα σχεδιαστική φιλοσοφία, πέραν του ότι ο καθένας κάνει ό,τι του καπνίσει. Δεν ισχυρίζομαι πως αυτό είναι κατ’ ανάγκην κακό. Ιδιαίτερα αν τα κτήρια είναι καλά σχεδιασμένα, καλά συντηρημένα, επικρατεί καθαριότητα και υπάρχει έντονο το στοιχείο του πρασίνου, τότε η σχετική διαφορετικότητα μπορεί να είναι και όμορφη.

Αλλά σε μια χώρα που (κακώς) σου επιβάλλει σε πόσα τετραγωνικά μέτρα πρέπει να ζεις (βλέπε ελάχιστα εμβαδά μονάδων), θα ανέμενες ουσιαστικότερο αισθητικό έλεγχο στα αδειοδοτημένα κτήρια, έτσι ώστε η βασική μαγιά για ένα καλό τελικό αποτέλεσμα να είναι εκεί. Δυστυχώς, όμως, η προσήλωση τα τελευταία τριάντα χρόνια στο developing χωρίς την άσκηση ουσιαστικών ελέγχων οδήγησε στην ακαλαίσθητη και μη ποιοτική ανάπτυξη, στην κατασκευή ενός επαναλαμβανόμενου κακέκτυπου προτύπου οικιστικής στέγης που και ξένο είναι προς τη δική μας παράδοση, αλλά και που λειτουργεί σε βάρος του συνόλου.

Όταν οδηγούμε κατά μήκος της μέσης εμπορικής οδού στις πόλεις μας, ικανοποιούμαστε με την εικόνα που εκπέμπουν τα εμπορικά της κτήρια; Ακόμη και το high- street του Δήμου του να σκεφτεί ο κάθε ένας από εμάς, πάλι η ίδια άσχημη εικόνα θα γυροφέρνει στο μυαλό του. Ούτε λίγο, ούτε πολύ, θυμίζει την τυπική διάταξη σε πανηγύρια? απλά η κλίμακα είναι μεγαλύτερη.

Πολυτεμαχισμός, κτήρια σχεδιασμένα με μια ξεπερασμένη αντίληψη περί εμπορικότητας, κτήρια κτισμένα με παρωχημένες τεχνοτροπίες, γερασμένα ηλικιακά, κτήρια καταπονημένα, ενίοτε με παράνομες προσθηκομετατροπές που βολεύει τον καθένα αναλόγως της χρήσης του υποστατικού. Μπορεί ο ένας να βάζει νέα βιτρίνα και να μπογιατίζει το στηθαίο από πάνω του γκρίζο επειδή κάπου το είδε και του άρεσε, ο δίπλα να έχει μια τέντα που να εκτείνεται στο μισό πεζοδρόμιο και το στηθαίο του να το καλύπτει με μια ταμπέλα με το όνομά του και φώτα «Neon» μπας και τον χάσουμε, ενώ ο παραδίπλα να έχει μια βιτρίνα του 1980 σε χρυσαφί αλουμινένιο πλαίσιο με μια ξεθωριασμένη ξεχασμένη στάμπα πενταψήφιου αριθμού τηλεφώνου και από πίσω να κρέμονται κουρτίνες που περίσσεψαν από κάποιο ξενοδοχείο που ήταν «in» το 1983 στην Πάφο. Το στηθαίο να παραμένει σε ξεφλουδισμένο (πρώην) άσπρο χρώμα.
Το παράδειγμα των malls

Αν και τα εμπορικά κέντρα τύπου «Mall» σε μια χώρα όπως η δική μας δεν με βρίσκουν ένθερμο υποστηρικτή, εντούτοις η σχεδιαστική τάξη και οργάνωση που επικρατούν σε αυτά μού προκαλούν πολύ καλή αίσθηση. Παρόλο που ο κάθε χρήστης θέλει και του επιτρέπεται να προσδώσει τη δική του ταυτότητα, εντούτοις έχει κάποιες παραμέτρους τις οποίες πρέπει να σεβαστεί, αλλιώς δεν μπαίνει μέσα.

Έτσι, κατά την άποψή μου, πρέπει να είναι και οι εμπορικές οδοί. Να υπάρχει ένα συγκεκριμένο πλάνο για το πώς θα πρέπει να καταλήξει η κάθε οδός. Να υπάρχουν αυστηρές παράμετροι και τμηματικά να υλοποιείται η ανάπτυξη εντός αυτών. Όπως συμβαίνει και στους διαχωρισμούς οικοπέδων ένα πράμα: Υπάρχει το μεγαλύτερο πλάνο, το οδικό δίκτυο που πρέπει να δημιουργηθεί, οι χώροι πρασίνου κ.λπ, και μετά υλοποιείται τμηματικά από τον όποιον θα διαχωρίσει το χωράφι του σε οικόπεδα, κάνοντας αυτό που του αναλογεί. Χωρίς όμως να κάνει ό,τι του κατέβει. Η παραίσθηση πως αισθητικά το ‘χουμε είναι πάντως ανησυχητική.
ΑΝΔΡΕΑΣ Α. ΑΝΔΡΕΟΥ
MRICS,
CEO APS Andreou Property Strategy - Chartered Surveyors