Ο Bolton, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και ο Πικής

ΑΠΕΙΛΕΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΕΞΑΠΕΛΥΣΕ Ο ΕΚΤΕΛΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΠΑ
Η ομιλία του Δικαστή Γεώργιου Πική στην επέτειο των 20 χρόνων από την ίδρυση του ΔΠΔ περιλαμβάνει σοφές επισημάνσεις, που πιθανόν να ενόχλησαν την κυβέρνηση Τραμπ
Μια εξέλιξη που δεν τιμά τις ΗΠΑ καταγράφεται σε ρεπορτάζ του BBC, στις 11 Σεπτεμβρίου 2018, με τίτλο «Ο John Bolton απειλεί το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο με αμερικανικές κυρώσεις». Η απειλή, σύμφωνα με το BBC, αφορά στην περίπτωση που το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) προχωρήσει σε διώξεις εναντίον Αμερικανών στρατιωτών για υποτιθέμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εναντίον κρατουμένων στο Αφγανιστάν.

Η αμερικανική αυτή απειλή είναι μείζονος σημασίας, εφόσον ο κ. John Bolton εκτελεί καθήκοντα Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας. Ο κ. Bolton, μάλιστα, αποκάλεσε το ΔΠΔ «νόθο» (illegitimate). Σημειώνεται ότι οι ΗΠΑ είναι μεταξύ των χωρών εκείνων που δεν έχουν επικυρώσει τη Συνθήκη του ΟΗΕ του 2002, με την οποία ιδρύθηκε το ΔΠΔ, ενώ μεταξύ των 123 χωρών που την έχουν επικυρώσει περιλαμβάνονται το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ελλάδα (δύο από τις εγγυήτριες δυνάμεις της ΚΔ). Η δε Τουρκία ούτε υπέγραψε το Καταστατικό της Ρώμης, ούτε επικύρωσε τη Συνθήκη του ΟΗΕ.

Μεταξύ των χωρών που αρνούνται να την επικυρώσουν, περιλαμβάνονται και η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία. Το Δικαστήριο έχει τη δικαιοδοσία να εξετάζει υποθέσεις εγκλημάτων πολέμου, γενοκτονίας και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και επεμβαίνει όταν εθνικές Αρχές δεν μπορούν ή δεν θέλουν να προσάψουν κατηγορίες.
Δεν επικύρωσαν οι ΗΠΑ

Οι κυρώσεις που θα μπορούσαν να επιβάλουν οι Αμερικανοί, εάν υλοποιήσουν τις απειλές τους, είναι να απαγορεύσουν στους δικαστές και τους κατήγορους να εισέλθουν στις ΗΠΑ. «Θα τους προσάψουμε κατηγορίες στα αμερικανικά Δικαστήρια και θα κάνουμε το ίδιο σε οποιαδήποτε χώρα βοηθήσει το ΔΠΔ σε έρευνες για Αμερικανούς», δήλωσε μεταξύ άλλων ο κ. Bolton. Από την πλευρά του, το ΔΠΔ απάντησε ότι αποτελεί ένα νομικό ινστιτούτο που ενεργεί αυστηρώς εντός των παραμέτρων του Καταστατικού της Ρώμης και αφοσιωμένο στην ανεξαρτησία και αμερόληπτη άσκηση των όρων εντολής του, ενώ υποσχέθηκε να συνεχίσει τη δουλειά του ανεπηρέαστο. Η δε δικαστής του διεθνούς οργανισμού «Human Rights Watch», Liz Evenson, δήλωσε στο ειδησεογραφικό AFP ότι ο κ. Bolton «έδειξε ανάλγητη περιφρόνηση προς τα θύματα εγκλημάτων θηριωδίας».

Επιπλέον, όπως αναφέρει το BBC, οι ΗΠΑ υπέγραψαν το Καταστατικό της Ρώμης το 2000, επί προεδρίας Bill Clinton. Οι ΗΠΑ είπαν τότε ότι υποστήριζαν έντονα τη «διεθνή λογοδοσία», όμως πίστευαν ότι η συνθήκη που είναι γνωστή ως το Καταστατικό της Ρώμης έχει ακόμα «σημαντικές ελλείψεις». Το 2002, λίγο μετά την ίδρυση του ΔΠΔ, η διοίκηση του Προέδρου George W. Bush είπε στα Ηνωμένα Έθνη ότι οι ΗΠΑ δεν θα επικυρώσουν το ΔΠΔ. Ο επόμενος Πρόεδρος, Barack Obama, παρότι τήρησε μια πιο θετική στάση και επιχείρησε να συνεργαστεί με το ΔΠΔ στέλνοντας παρατηρητές στο Δικαστήριο, επίσης δεν προχώρησε στην επικύρωση του Οργάνου αυτού εναντίον της ατιμωρησίας.
«Χρωστούν» στον Πική

Με την ευκαιρία αυτή οφείλουμε να προβάλουμε τον εξαίρετο δικό μας Δικαστή, Γεώργιο Πική, έναν από τους γίγαντες στην κυπριακή ιστορία και έναν από τους πυλώνες του Κράτους Δικαίου της ΚΔ, έστω και με τις ελλείψεις του (εννοείται του Κράτους Δικαίου στην ΚΔ). Ο Δικαστής Πικής συγκαταλέγεται ανάμεσα στους δικαστές - ιδρυτές του ΔΠΔ και το τελευταίο του χρωστά πολλά. Είναι, επίσης, συγγραφέας ηγετικών ακαδημαϊκών βιβλίων για το ΔΠΔ, το οποίο υπηρέτησε από το 2003 μέχρι το 2009.

Στις 7 Ιουλίου 2018, στην επέτειο των 20 χρόνων από την ίδρυση του ΔΠΔ, ο Δικαστής Πικής, πρώην πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου και πρώην δικαστής του Εφετείου του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, έκανε μια ομιλία στην Κύπρο, στην οποία είπε πολλά σημαντικά πράγματα. Να σημειωθεί ότι, ο Δικαστής Πικής είναι από τους λίγους Κυπρίους που ασχολήθηκε σοβαρά με το θέμα των διεθνών εγκλημάτων και έγραψε γι’ αυτά, και για τα εγκλήματα στην Κύπρο, όπως και ο μ. Ζήνωνας Ρωσσίδης (Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Κύπρου στα Ηνωμένα Έθνη, οι εκθέσεις του οποίου τόσο για το 1964 όσο και για το 1974 βρίσκονται στο αρχείο του Οργανισμού με στοιχεία και ημερομηνίες για τα εγκλήματα πολέμου της Τουρκίας εις βάρος των Ελλήνων της Κύπρου).
«Ενοχλητικές» αναφορές

Στην ενδέκατη σελίδα της ομιλία του ξεχωρίζουν οι υπόλοιπες αναφορές. Κατ' αρχήν να επισημάνω τις σοφές επισημάνσεις του Δικαστή Πική, στην παράγραφο 29, που ίσως να ενόχλησαν την κυβέρνηση Trump: «Η Ιστορία μάς ενημερώνει ότι οι δυνατοί και ισχυροί είναι απρόθυμοι να αφήσουν την εξουσία τους να κριθεί από τον νόμο. Αυτό συνεχίζει να ισχύει αν δει ένας τι γίνεται στο κόσμο, κάθε μέρα».

Στην δε παράγραφο 42 (σε ελεύθερη μετάφραση) τόνισε: «Η Κύπρος κτυπήθηκε άσχημα, ίσως χειρότερα από κάθε άλλη χώρα των τελευταίων χρόνων, από εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου. Υπήρξε εθνικό ξεκαθάρισμα σε πρωτοφανή επίπεδα, έχοντας υπόψη το ποσοστό του πληθυσμού, που συνοδεύθηκε με τον εποικισμό Τούρκων στις συγκεκριμένες περιοχές. Η Κύπρος υποστηρίζει τους στόχους του ΔΠΔ. Το Καταστατικό και τα όργανά του γρήγορα επικυρώθηκαν από τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Η αποδοχή της Τουρκίας ως μέλους για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχοντας υπόψη την άρνησή της να συμμορφωθεί με τα ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και να αποσύρει τα στρατεύματά της από την Κύπρο και η άρνηση της να αναγνωρίσει το διεθνές στάτους της Κύπρου, ενός μέλους της Ε.Ε., δεν μπορεί παρά να χαρακτηριστεί ως οπισθοδρόμηση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι στη μοναδική θέση, περιλαμβανομένου του Χάρτη της για τα ανθρώπινα δικαιώματα, να επικαλεστεί τον διεθνή νόμο ως υπέρτατη αρχή που πρέπει να καθοδηγεί τις ενέργειές της».

Στην παράγραφο 43 αναφέρει: «Η ελπίδα είναι καθοδηγητής στα ανθρώπινα δρώμενα να καταστεί ο νόμος και όχι η οικονομική ισχύς και τα όπλα. Σ’ αυτό το πλαίσιο, συγκινεί ο μνημειώδης λόγος του Λόρδου Atkin στην απόφασή του στην υπόθεση Liversidge v Anderson [1942] AC 206 "Μέσα στη σύγκρουση όπλων, ο νόμος δεν μένει σιωπηρός. Ομιλεί την ίδια γλώσσα εν καιρώ πολέμου και ειρήνης"...».

Στη δε παράγραφο 44: «Το Καταστατικό δεν έχει αναδρομική ισχύ και επιλαμβάνεται εγκλημάτων που έλαβαν χώραν μετά την 1η Ιουλίου 2002. Είναι συζητήσιμο όμως κατά πόσον εγκλήματα που έλαβαν χώραν πριν από την 1.7.2002, οι δυσμενείς συνέπειες των οποίων ακόμα συνεχίζονται, όπως στην περίπτωση της Κύπρου, και είναι επαυξημένες με την πάροδο του χρόνου, εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του δικαστηρίου. Αλλιώς το ΔΠΔ δεν θα μπορεί να επιλαμβάνεται συνεχιζόμενων εγκλημάτων».

Και έκλεισε τη βαρυσήμαντη ομιλία του ο Δικαστής Γεώργιος Πικής με τα εξής: «Είναι ελπίδα μια μέρα, κάθε μέλος του ΟΗΕ να επικυρώσει το Καταστατικό θέτοντας έτσι τον κόσμο κάτω από την ομπρέλα του νόμου, το εργαλείο της Δικαιοσύνης, ανοίγοντας τον δρόμο για διαρκή ειρήνη. Σ’ αυτό το πλαίσιο αξίζει να αναφερθούμε στο Πάνθεον των Αρχαίων Ελλήνων: Οι αρχαίοι Έλληνες στη θεαρχία τους προέβαλλαν τη Δικαιοσύνη και την Ειρήνη ως θεότητες, θεωρώντας την τελευταία ως κόρη της πρώτης. Δίχως δικαιοσύνη δεν μπορεί να υπάρχει ειρήνη και δίχως ειρήνη, η ανθρώπινη ύπαρξη αφήνεται στο έλεος των άρρωστων παθών των δυνατών στην εξουσία, κυριαρχία, πλούτη και αναπόφευκτα απάνθρωπες πράξεις».
ΦΑΝΟΥΛΑ ΑΡΓΥΡΟΥ
afanoulla@gmail.com
Ερευνήτρια/δημοσιογράφος