Ο τομέας των επαγγελματικών υπηρεσιών το 2020

Συνήθως προς το τέλος κάθε χρόνου είναι αναπόφευκτο να γίνεται αξιολόγηση της χρονιάς που πέρασε και ανάλυση των προκλήσεων και των προοπτικών της επόμενης. Η κυπριακή οικονομία καταγράφει και το 2019 σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης, με τις προβλέψεις όμως για το 2020 να αναφέρονται σε επιβράδυνση, κυρίως λόγω των εξωτερικών κινδύνων και προκλήσεων.

Ένας από τους σημαντικούς αιμοδότες της κυπριακής οικονομίας είναι αναμφισβήτητα ο τομέας των υπηρεσιών. Μετά τα γεγονότα του 2013 ο τομέας αναδιαρθρώθηκε, με τις προκλήσεις, κυρίως όσον αφορά το εξωτερικό οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον, να παραμένουν σημαντικές. Οι απαιτήσεις, οι προτεραιότητες και οι ανάγκες των επιχειρηματιών και των επενδυτών, αλλά και γενικότερα των πολιτών, έχουν αλλάξει.

Η Κύπρος κατάφερε να διατηρήσει τα σημαντικά πλεονεκτήματά της ως χρηματοοικονομικό κέντρο, ενώ σταδιακά αναπτύσσει νέα προσόντα και τομείς. Ο εταιρικός φόρος συνεχίζει να είναι ένας από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη, οι εξαιρέσεις στη φορολόγηση μερισμάτων παραμένουν, ενώ η χώρα διαθέτει ένα ισχυρό και αποτελεσματικό, αν εξαιρεθούν οι καθυστερήσεις που παρουσιάζονται, νομικό σύστημα. Η Κύπρος διαθέτει άρτια εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ σε σχέση με άλλα χρηματοοικονομικά κέντρα το διοικητικό κόστος είναι μικρότερο.

Η γεωγραφική θέση της Κύπρου αποτελεί σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα, ενώ η συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση τής δίνει τη δυνατότητα να διαδραματίζει τον ρόλο της διόδου κεφαλαίων και επενδύσεων από και προς την Ευρώπη.

Η μεταβλητότητα στο διεθνές πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον οδηγεί πολλούς επιχειρηματίες να κάνουν σκέψεις για μεταφορά μέρους ή ολόκληρου του κύκλου εργασιών τους σε άλλες περιοχές για περιορισμό του ρίσκου. Φυσικά για την επιλογή των συγκεκριμένων περιοχών υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια που σταθμίζουν οι επενδυτές και οι σύμβουλοί τους πριν πάρουν τις τελικές τους αποφάσεις.

Με την τεχνολογική εξέλιξη και την ενοποίηση των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών η αλλαγή της έδρας ενός ομίλου γίνεται ευκολότερη, κυρίως για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των υπηρεσιών.

Η επιλογή της χώρας εγκατάστασης αποφασίζεται εφόσον ληφθούν υπόψη πολλοί παράγοντες, όπως η γεωγραφική θέση, το χρηματοπιστωτικό, το φορολογικό και νομικό σύστημα, η ευκολία που μπορεί κάποιος να ταξιδέψει από και προς τη χώρα, ο τρόπος ζωής, το σύστημα υγείας και το εκπαιδευτικό σύστημα (εφόσον τα διευθυντικά στελέχη που θα έρθουν με την οικογένειά τους θα θέλουν τα παιδιά τους να έχουν πρόσβαση σε υψηλού επιπέδου μόρφωση).

Ο τομέας αναπροσαρμόζεται σταδιακά στη νέα τάξη πραγμάτων. Η γκάμα των υπηρεσιών που προσφέρονται έχει μεγαλώσει εφόσον ενισχύθηκαν οι υπηρεσίες που αφορούν τα επενδυτικά ταμεία, τη λογιστικοποίηση συναλλαγών εταιρειών που βρίσκονται στο εξωτερικό (outsourcing of accounting procedures) και τις υπηρεσίες συμμόρφωσης. Το εισοδήματα που προέρχονται από αυτές τις υπηρεσίες, ως ποσοστό επί των συνολικών εισοδημάτων, αυξάνονται συνεχώς. Φυσικά οι ελεγκτικές και φορολογικές υπηρεσίες διατηρούν τη μερίδα του λέοντος.

Όμως θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι οδηγίες και τα διεθνή πρότυπα που αφορούν τον τομέα αυξάνονται και γίνονται συνεχώς πιο απαιτητικά. Κινούμαστε πλέον στην εποχή της πλήρους διαφάνειας, της δημιουργίας μητρώων για επενδυτές και επιχειρηματίες και της ανταλλαγής πληροφοριών, κάτι το οποίο απαιτεί η σύγχρονη εποχή άλλωστε.

Επιπλέον, ο τομέας, σε ορισμένες περιπτώσεις, αποτελεί στόχο επιθέσεων από ανταγωνιστικά χρηματοοικονομικά κέντρα, ενώ πολλές είναι οι φορές που βρίσκεται στο μέσο πολιτικών αντιπαραθέσεων μεταξύ χωρών.

Πέραν από την εναρμόνιση με τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες που αφορούν τις διαδικασίες αντιμετώπισης φαινομένων καταπολέμησης ξεπλύματος βρόμικου χρήματος, εφαρμόζεται, πλέον, η ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά τους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς, με την πληροφόρηση να δίνεται από τα χρηματοπιστωτικά και άλλα παρόμοια ιδρύματα, όπως ασφαλιστικές εταιρείες και οργανισμούς παροχής επενδυτικών υπηρεσιών στις φορολογικές αρχές.

Σημειώνεται ότι η Κύπρος εφαρμόζει την Οδηγία που αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών για εταιρικές δομές και συγκροτήματα που δημιουργούνται μέσω των επαγγελματιών του κλάδου, ενώ σημαντική αλλαγή αποτελεί η δημιουργία μητρώου τελικών δικαιούχων μετόχων. Δηλαδή στις περιπτώσεις που λογιστικά, δικηγορικά άλλοι πάροχοι επαγγελματιών υπηρεσιών παρουσιάζονται ως εγγεγραμμένοι μέτοχοι εταιρειών (αλλά μέσω συμφωνίας οι μετοχές κρατούνται εκ μέρους κάποιου επενδυτή), είναι απαραίτητο να δηλώνεται στον Έφορο Εταιρειών ο τελικός δικαιούχος.

Σημαντικό μέρος στην προσπάθεια προσέλκυσης επενδυτών αποτελεί η σταθεροποίηση και ο εκσυγχρονισμός του τραπεζικού τομέα. Η γρήγορη διεκπεραίωση εμβασμάτων και εξυπηρέτηση των επενδυτών αποτελεί προτεραιότητα. Εξ ανάγκης τα τραπεζικά ιδρύματα στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια αφιερώνουν μεγάλο μέρος των πόρων τους και του προσωπικού στη διαχείριση δανείων, ενώ το άνοιγμα λογαριασμών και η διεκπεραίωση συναλλαγών / επενδύσεων έχει δημιουργήσει τεράστιο διοικητικό κόστος σε όλους τους εμπλεκομένους.

Σημειώνεται ότι είναι σημαντικό η πολιτεία να προχωρήσει σε όλες αυτές τις ενέργειες που θα διευκολύνουν την επιχειρηματική δραστηριότητα στην Κύπρο και να αναπτυχθούν οι υποδομές που θα προσθέσουν από τη μια αξία στις επενδύσεις που γίνονται και από την άλλη θα βελτιώνουν τον τρόπο ζωής των πολιτών.

Οι πολιτικές προστατευτισμού των ΗΠΑ προκαλούν τριγμούς με άλλες οικονομικές δυνάμεις, όπως η Κίνα και η Ευρώπη, ενώ την ίδια στιγμή υπάρχουν ανοιχτά μέτωπα σε Ουκρανία, Συρία και άλλες περιοχές. Οι εμπορικοί πόλεμοι αυξάνουν την αβεβαιότητα στην οικονομία, με τους επενδυτές και τις επιχειρήσεις να είναι επιφυλακτικοί επιδεινώνοντας τις καθοδικές τάσεις. Την ίδια στιγμή τα προβλήματα σε ευρωπαϊκές οικονομίες και το ενδεχόμενο μιας νέας οικονομικής κρίσης που θα αρχίσει από την Ευρώπη, σε συνδυασμό με το Brexit, προβληματίζουν.

Ο τομέας της ναυτιλίας συνεχίζει να καταγράφει μια εξαιρετική πορεία, απόρροια της συστηματικής δουλειάς που γίνεται από τους επαγγελματίες του κλάδου, ενώ η ανανέωση της έγκρισης του φορολογικού συστήματος (tonnage tax) αναμένεται να ενισχύσει τις προσπάθειες ενίσχυσης του τομέα, ο οποίος μαζί με τον ασφαλιστικό τομέα φαίνεται να προσελκύουν εταιρείες και επενδυτές λόγω της εξόδου του Ηνωμένου Βασίλειου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ένα από τα σημαντικά γεγονότα της επόμενης περιόδου είναι η ανακοίνωση της έκθεσης ελέγχου που έγινε από τη Moneyval, τη μόνιμη επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης όσον αφορά τις διαδικασίες που εφαρμόζονται για την καταπολέμηση φαινομένων ξεπλύματος βρόμικου χρήματος. Αρμόδιοι φορείς εκφράζουν την αισιοδοξία τους για τη θετική έκβαση της αξιολόγησης.

Είναι ξεκάθαρο ότι η Κύπρος εφαρμόζει με τον αυστηρότερο τρόπο τις οδηγίες που αφορούν το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος, όμως μια θετική έκθεση αναμένεται να ενισχύσει τον τομέα των υπηρεσιών.

Πολλές φορές γίνεται αναφορά για αλλαγή στο μοντέλο του τομέα των υπηρεσιών, με την περισσότερη προσοχή να δίνεται στον τομέα των επενδυτικών ταμείων. Ένας τομέας πολύ υποσχόμενος, ειδικά μετά τη θέσπιση ενός ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου για την αδειοδότηση και λειτουργία τους. Φυσικά απαιτείται πολλή προσπάθεια, ώστε η Κύπρος να αποτελέσει την πρώτη επιλογή για τέτοια ταμεία και τους διαχειριστές τους. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με τα στατιστικά που υπάρχουν, τα περιουσιακά στοιχεία τέτοιων οργανισμών που έχουν αδειοδοτηθεί στην Κύπρο έχουν πολλαπλασιαστεί.