Στηρίξτε την ποιοτική δημοσιογραφία

Για τρίτη χρονιά στον πάγο το Κυπριακό

Γεμάτο επαφές, που σε κάποιες περιπτώσεις δημιούργησαν και πολύ ψηλές, αλλά φρούδες ελπίδες ήταν το 2019 σε επίπεδο Κυπριακού - Τελευταία γεύση που αφήνει η τριμερής του Βερολίνου που επιβεβαίωσε ότι το Κραν Μοντανά συνεχίζει να ταλαιπωρεί

Ντεζαβού του 2018 και απογοητευτικό ως προς τα βήματα προς τα εμπρός ήταν το 2019 στο κεφάλαιο «Κυπριακό». Παρά το ότι άρχισε και ολοκληρώθηκε με διεργασίες που σε κάποιο βαθμό δικαιολογημένα δημιούργησαν αυξημένες προσδοκίες, το τελικό αποτέλεσμα δεν είναι τίποτα άλλο από παράταση της στασιμότητας και διατήρηση του σε φάση «συντήρησης» με πολλά προβλήματα και εμπόδια που δεν φαίνεται να ξεπερνούνται εύκολα και κυρίως…αναίμακτα.

Με οσμή…άλλων λύσεων

Αν κάτι σημάδεψε το 2019 δεν είναι τίποτα άλλο από την «επισημοποίηση» του αιτήματος της Τουρκικής πλευράς για εξέταση άλλων, από την ΔΔΟ, λύσεων για το Κυπριακό. Παράμετρος που ταλαιπώρησε μέχρι και την πρόσφατη τριμερή του Βερολίνου και που μοιραία απορρόφησε μεγάλο μέρος της ενέργειας των εμπλεκομένων, μονοπωλώντας βεβαίως και τις δημόσιες συζητήσεις και αντεγκλήσεις.

Με αφετηρία τον περασμένο Φεβρουάριο ο Τσαβούσογλου άνοιξε την κουρτίνα και παρουσίασε τα θέλω της Άγκυρας που συνοψίστηκαν σε ιδέα για «άτυπες διαβουλεύσεις εξέτασης όλων των πιθανών λύσεων και εφόσον υπάρξει συμφωνία να εμπλακούν τα Ηνωμένα Έθνη». Αναφορά που από μόνη της εκτόξευσε το θερμόμετρο και έσπειρε στην Ε/κ πλευρά ζιζάνια διχόνοιας με φόντο την πιθανότητα ή καλύτερα τις φήμες ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε ήδη συζητήσει θέμα συνομοσπονδίας με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών.

Τόσο πολύ ταλαιπωρήθηκε το Κυπριακό για την περιβόητη μορφή λύσης που τόσο τον Αύγουστο, στη συνάντηση Αναστασιάδη - Ακιντζί στην οικία Σπέχαρ, όσο κυρίως στην τριμερή του Βερολίνου οι συζητήσεις αναλώθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος τους στο αναγκαίο ξεκαθάρισμα.

Αποκορύφωμα των εκ του μηδενός συζητήσεων ήταν το ενσταντανέ Χριστοδουλίδη - Τσαβούσογλου, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και ο σχετικός διάλογος για το ποιος και γιατί θέλει την αλλαγή βάσης. Ήταν ακριβώς τότε που ο Τούρκος ΥΠΕΞ είπε για πρώτη φορά με παρρησία ότι είναι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης που συζήτησε πρώτος για άλλη μορφή λύσης.

Και το πρόσφατο, μετά την τριμερή του Βερολίνου, ανακοινωθέν του Γενικού Γραμματέα κατάφερε μετά από δέκα μήνες αλληλεπίρριψης ευθυνών να κλείσει την… εκκρεμότητα, επαναβεβαιώνοντας την ανάγκη για λύση Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας. Γεγονός που προκάλεσε βεβαίως ανακούφιση στη Λευκωσία που είδε επί του παρόντος τουλάχιστον να κόβεται ο βήχας της βουλιμικής Τουρκίας.

Αναποτελεσματική Λουτ

Αν η επιδιωκόμενη λύση ήταν ένα από τα προβλήματα που τελικά βρήκε τη λύση του, το έτερο πρόβλημα που κυριολεκτικά ταλαιπώρησε και παραμένει άλυτο ήταν αυτό της «κατάληξης σε συμφωνία για τους όρους αναφοράς».

Από τα τέλη Ιανουαρίου κιόλας η Αμερικανίδα Ειδική Απεσταλμένη του Γ.Γ Τζέιν Χολ Λουτ συνέχισε την προσπάθεια της για να φέρει τα εμπλεκόμενα μέρη σε συμφωνία. Παρά ταύτα με την τριμερή συνάντηση στη Γερμανία και τα όσα η Ε/κ πλευρά δήλωσε αμέσως μετά, φαίνεται ότι καταθέτει την εντολή της άπραγη ή καλύτερα αποτυχημένη.

Φεβρουάριο μήνα και αφού είχε πριν επισκεφθεί την Τουρκία, έφτασε για πρώτη φορά εντός του έτους στην Κύπρο. Και με την πρώτη κατάφερε να εκνευρίσει τη Λευκωσία αναγκάζοντας τον Πρόεδρο Αναστασιάδη να την καλέσει να επιστρέψει στην Τουρκία και να ζητήσει τις θέσεις της Άγκυρας για ένα προς ένα τα σημεία του πλαισίου του Γενικού Γραμματέα.

Και αυτό γιατί όπως αποκαλύφθηκε στο Εθνικό Συμβούλιο που ακολούθησε τον επαφών της στη Λευκωσία, είχε παρουσιάσει έγγραφο το οποίο, ούτε λίγο ούτε πολύ, υιοθετούσε τουρκικές θεωρήσεις κυρίως για το πως ερμηνεύει το πλαίσιο του Γενικού Γραμματέα. Έγγραφο που απορρίφθηκε πριν καν κατατεθεί και θεωρήθηκε από την πρώτη στιγμή ως μη γενόμενο.

Στην Αμερικανίδα χρεώθηκαν το πρώτο μισό του 2019 άλλα δύο ολισθήματα που επηρέασαν και τον τρόπο που η Λευκωσία την ερμήνευε. Πρώτον μετέφερε πρόταση - προφανώς της Τουρκίας - για τετραμερή συνάντηση, που απορρίφθηκε μετά βδελυγμίας και άνευ συζήτησης

Και δεν έφτανε που κινήθηκε οριακά σε σχέση με την εντολή της, άκουσε τον Μουσταφά Ακιντζί να βάζει επίσημα στο τραπέζι το αίτημα για εκ των προτέρων αποδοχή της αποτελεσματικής συμμετοχή με δικαίωμα βέτο, ως προϋπόθεση για συμφωνία στους όρους αναφοράς και άρα επιστροφή στο τραπέζι των συνομιλιών.

Η μεγάλη των… μεγάλων «κόντρα»

Ως φυσικό επακόλουθο των προηγούμενων δύο κεφαλαίων που αναλύσαμε, για τη βάση λύσης και τους όρους αναφοράς, το 2019 σημαδεύτηκε έντονα από την άνευ προηγουμένου, επί παρούσας διακυβέρνησης, αντιπαράθεση μεταξύ ΑΚΕΛ και Προέδρου της Δημοκρατίας.

Με το Κραν Μοντανά να θεωρείται ήδη μακρινό παρελθόν και το διαπραγματευτικό κενό να δίδει δικαίωμα στην Τουρκία για τετελεσμένα, όπως αυτά με την Αμμόχωστο και κινήσεις στη νεκρή ζώνη (πλην βεβαίως των ενεργειακών και των παράνομων γεωτρήσεων) το ΑΚΕΛ πέρασε στην αντεπίθεση και κατά τη διάρκεια όλους του έτους έβαλλε κατά του Προέδρου της Δημοκρατίας με απίστευτες αιχμές και υπονοούμενα. Ότι φλερτάρει με λύση δύο κρατών ή συνομοσπονδίας, ότι άλλα λέει δημοσίως και άλλα πίσω από κλειστές πόρτες, ότι στην πραγματικότητα δεν θέλει επανέναρξη των συνομιλιών κλπ. Κριτική που σε μερικές περιπτώσεις προκάλεσε την σφοδρή αντίδραση του Προεδρικού. Και το επεισόδιο που θα μείνει χαραγμένο και σημειωμένο με κεφαλαία γράμματα στο ημερολόγιο του 2019 είναι όταν ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, σχολιάζοντας μία από τις πολλές φορές, την εξ αριστερών κριτική υπονόησε ευθέως ότι το ΑΚΕΛ εκπροσωπεί τα συμφέροντα των Τ/κ και όχι των Ε/κ. Αιχμή που προκάλεσε φοβερές έριδες στο εσωτερικό μέτωπο και που μέχρι σήμερα τυγχάνει επίκλησης σε διάφορα τηλεοπτικά πάνελ και όχι μόνο.

Σημειώνεται ότι για να φτάσουμε στην ανοικτή κόντρα των δύο προηγήθηκαν διάφορα γεγονότα που έδιδαν τροφή στις συζητήσεις, όπως η πρόταση Αναστασιάδη για αποκεντρωμένη ομοσπονδία - την οποία συζήτησε με τον Ακιντζί το Μάρτιο - αλλά και κεραυνός εν αιθρία δεύτερη πρόταση του - προς την κυρία Λουτ τον Απρίλιο - για στροφή στο κοινοβουλευτικό πολίτευμα με εκ περιτροπής Πρωθυπουργό και μόνιμο Ε/κ Πρόεδρο.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

- Συνάντηση Μεβλούτ Τσαβούσογλου με την Τζέιν Χολ Λουτ κατά την οποία ζήτησε διακοπή όλων των διεργασιών μέχρι τον Μάρτιο.

- Στις 21 Ιανουαρίου ο Τσαβούσογλου σε συνάντηση του με τον Έλληνα ομόλογο του ζήτησε επίσημα άτυπες διαβουλεύσεις για εξέταση όλων των λύσεων.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

- Σκάει το θέμα με τα χαμένα πρακτικά της 4ης Ιουλίου 2017 στο Κραν Μοντανά και για την πρόταση περί αποκέντρωσης εξουσιών.

- Στις 3 του μήνα πραγματοποιείται συνάντηση Αναστασιάδη Λουτ στην οποία ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καλεί την Αμερικανίδα «να πάει Τουρκία και να καταγράψει τις θέσεις της συγκεκριμένα, σε μία προς μία τις παραμέτρους του πλαισίου Γκουτέρες».

- Στην Άγκυρα πραγματοποιείται κρίσιμη συνάντηση του Π/θ Τσίπρα με τον Ερντογάν και συμφωνούν, βάσει διαρροών σε έναρξη προπαρασκευαστικού διαλόγου.

- Στις 10 Φεβρουαρίου ο Ακιντζί θέτει και επίσημα θέμα για εκ των προτέρων αποδοχής της πολιτικής ισότητας. Λίγες μέρες μετά συναντήθηκε στα κατεχόμενα με τον Αβέρωφ Νεοφύτου.

- Στις 26 του μήνα πραγματοποιείται τρίωρη κατ’ ιδίαν συνάντηση Αναστασιάδη – Ακιντζί στην οικία Σπέχαρ. Συζητήθηκε η αποκέντρωση εξουσιών με τον κατοχικό ηγέτη να λέγει ότι σε όσες εξουσίες παραμείνουν ομοσπονδιακές, η Τ/κ κοινότητα πρέπει να έχει μία θετική ψήφο.

ΜΑΡΤΙΟΣ

- Την πρώτη μέρα του μήνα συνεδριάζει το Εθνικό Συμβούλιο, όπου γίνεται για πρώτη φορά γνωστό στην πολιτική ηγεσία ότι η κα. Λουτ στην τελευταία επίσκεψη της παρουσίασε άτυπο έγγραφο για όρους αναφοράς, δια του οποίου υιοθετούσε τις θέσεις της Τουρκίας για το πλαίσιο του Γ.Γ.

- Εντός του μήνα πραγματοποιούνται συναντήσεις του Μεβλούτ Τσαβούσογλου, τόσο με την Λουτ, όσο και με τον Έλληνα ομόλογο του Γιώργο Κατρούγκαλο. Ο επικεφαλής της Τουρκικής διπλωματίας ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει λύση του Κυπριακού χωρίς συνέχιση των τουρκικών εγγυήσεων.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ

- Στις 7 Απριλίου η κα. Λουτ επιστρέφει στην Κύπρο και σε συνάντηση στο Προεδρικό ακούει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να εισηγείται εξέταση του κοινοβουλευτικού μοντέλου, με εκ περιτροπής Πρωθυπουργία και μόνιμο Ε/κ πρόεδρο.

- Η Λουτ από πλευράς της μετέφερε απαράδεκτη πρόταση για τετραμερή που απορρίφθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

- Στις 8 του μήνα ενημερώνεται για τις εξελίξεις το εθνικό συμβούλιο.

- Στις 12 Απριλίου η Λουτ που αποχώρησε από το νησί επικοινώνησε τηλεφωνικώς και μετέφερε νέα ιδέα για άτυπη πενταμερή συνάντηση. Ενώ στα τέλη Απριλίου ο Πρόεδρος βλέπει τον ΓΓ στο Πεκίνο και ενημερώνεται για την πρόθεση τριμερούς που ο ίδιος είχε εισηγηθεί.

ΜΑΙΟΣ

- Εισβάλλει στην Κυπριακή ΑΟΖ ο Πορθητής και ο Γενικός Γραμματέας παγοποιεί την πρόθεση του για σύγκληση τριμερούς συνάντησης με τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων.

ΙΟΥΝΙΟΣ

- Στις 4 Ιουνίου πραγματοποιείται μυστική συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με τον διαπρύσιο κήρυκα της λύσης δύο κρατών στα κατεχόμενα Κουντρέτ Οζερσάι. Η συνάντηση στο πλαίσιο δείπνου λαμβάνει χώρα στην οικία του εκπροσώπου των Μαρωνιτών Γιαννάκη Μούσα. Προκαλεί θύελλα αντιδράσεων τόσο στις ελεύθερες περιοχές, όσο και στα κατεχόμενα.

- Μέσα Ιουνίου εξαγγέλλεται από τον Κουντρέτ Οζερσάι η πρόθεση για άνοιγμα της περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στέλνει επιστολή καταγγελία στα Ηνωμένα Έθνη.

ΙΟΥΛΙΟΣ

- Στις 14 Ιουνίου κατατίθεται η περιβόητη πρόταση Ακιντζί για επιτροπή συνδιαχείρισης υδρογονανθράκων.

- Στις 16 του μήνα συνεδριάζει στη Λεμεσό το Εθνικό Συμβούλιο και απορρίπτει ομόφωνα την πρόταση.

- Στις 25 Ιουλίου ο Αντόνιο Γκουτέρες τηλεφωνεί στους ηγέτες των δύο κοινοτήτων και εκφράζει την πρόθεση του σύγκληση τριμερούς στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

- Στις 29 του μήνα επισκέπτεται για πρώτη φορά την Κύπρο ως Πρωθυπουργός ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Στον απόηχο της επίσκεψης γίνεται γνωστή η δυσφορία της Ελληνικής Κυβέρνησης μπροστά στο ενδεχόμενο σύγκλησης άτυπης πενταμερούς.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

- Στις 7 Αυγούστου συνέρχεται το Συμβούλιο Αρχηγών για ενημέρωση και ακούγεται η πρόταση Αβέρωφ Νεοφύτου για σύσταση υποεπιτροπής ενημέρωσης των Τ/κ για θέματα ενέργειας.

- Στις 9 του μήνα πραγματοποιείται η κρίσιμη κατ’ ιδίαν συνάντηση Αναστασιάδη Ακιντζί. Συμφωνούνται στην ουσία τόσο η βάση λύσης, όσο και οι όροι αναφοράς. Καλούν μάλιστα την κυρία Λουτ να επιστρέψει στην Κύπρο για κλείδωμα της συμφωνίας και τον Γενικό Γραμματέα να προχωρήσει με σύγκληση τριμερούς συνάντησης.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

- Πρώτη του μήνα επανέρχεται στην Κύπρο η Λουτ, για να κλειδώσει τη συμφωνία των ηγετών 9ης Αυγούστου για τους όρους αναφοράς. Παρά τη συμφωνία στους όρους έχει έξι διαδοχικές επαφές και δεν τα καταφέρνει, λόγω Τουρκίας, που ανατρέπει την εικόνα και θέτει όρους.

- Με συνεντεύξεις του ο Πρόεδρος Αναστασιάδης προαναγγέλλει προσφυγή στο Σ.Α για Αμμόχωστο.

- Στις 24 Σεπτεμβρίου καταγράφεται δημόσια στη Νέα Υόρκη ο περιβόητος διάλογος Νίκου Χριστοδουλίδη – Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Ένα δημόσιο ντιμπέιτ εντυπώσεων, που άγγιξε όμως την ουσία του Κυπριακού και ανέδειξε τις διαφορετικές φιλοσοφίες Τουρκίας και Κυπριακής Δημοκρατίας. Σημείο τριβής η βάση λύσης. Με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου δημόσια ποια να χρεώνει στον Αναστασιάδη φλερτ με λύση συνομοσπονδίας. Και τον Νίκο Χριστοδουλίδη να αποκρούει τις αιχμές, να γειώνει τον συνομιλητή του και να κάνει πρόταση πρόκληση, που καθόλου τυχαία όμως δεν έτυχε ανταπόκρισης.

- Στις 26 του μήνα συναντάται ο Πρόεδρος Αναστασιάδης με τον Γ.Γ στη Νέα Υόρκη και επιβεβαιώνεται η απόφαση Γκουτέρες για σύγκληση τριμερούς συνάντησης. Στις 30 του μήνα ο Γκουτέρες συναντάται και με τον Μουσταφά Ακιντζί.

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

- Αρχές του μήνα ο Γ.Γ βολιδοσκοπεί τους ηγέτες για τριμερή στο Παρίσι. Απορρίπτει ωστόσο ο Ακιντζί λόγω Τουρκίας και επειδή θεωρεί ότι η Γαλλία συμπαραστέκεται στην Κυπριακή Δημοκρατία.

- Στις 9 Οκτωβρίου εξετάζεται από το Συμβούλιο Ασφαλείας η προσφυγή της Κυπριακής Δημοκρατίας για την Αμμόχωστο και επαναβεβαιώνονται τα ισχυρά ψηφίσματα 550 και 789 για το θέμα.

- Στις 25 του μήνα επιβεβαιώνεται τριμερής συνάντηση στο Βερολίνο και νέα κάθοδος Λουτ το δεύτερο Δεκαήμερο Νοεμβρίου.

- Τέλος του μήνα για πρώτη φορά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θέτει ως όρο για μια άτυπη πενταμερή αυτή να μην ασχοληθεί με εσωτερικές πτυχές του Κυπριακού όπως θέλει η Τουρκία.

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

- Η κυρία Λουτ επανέρχεται στη Λευκωσία και προετοιμάζει την ατζέντα της άτυπης τριμερούς συνάντησης στο Βερολίνο.

- Στις 25 του μήνα πραγματοποιείται στη Γερμανική πρωτεύουσα στο ξενοδοχείο Adlon Kempinski η περιβόητη τριμερής η οποία καταλήγει στο ανακοινωθέν του Γ.Γ που στην ουσία βάζει στον πάγο το Κυπριακό, μέχρι τις παράνομες εκλογές στα κατεχόμενα. Επιβεβαιώνει ωστόσο τους τρεις πυλώνες των όρων αναφοράς, τη βάση λύσης, αλλά και ότι το επόμενο βήμα θα είναι άτυπη πενταμερής διάσκεψη.

Υποστηρίξτε τη