Στηρίξτε την ποιοτική δημοσιογραφία

Ο Άγιος Βασίλης όλου του κόσμου

Σε όλες τις χώρες, εκτός από την Ελλάδα, ο Άγιος Βασίλης επισκέπτεται τα σπίτια τα Χριστούγεννα. Στην Ελλάδα, τον δέχονται την Πρωτοχρονιά, γιατί είναι η μέρα της εορτής του Αγίου Βασιλείου.

Στην Ελλάδα και την ορθόδοξη παράδοση η πρώτη ημέρα του χρόνου ταυτίστηκε με σχετική ευκολία με τον Μέγα Βασίλειο, τον μεγάλο ιεράρχη από την Καισαρεία της Καππαδοκίας, του 4ου αιώνα. O Μέγας Βασίλειος ήταν ένας από τους τρεις ιεράρχες και γεννήθηκε το 330 στη Νεοκαισάρεια του Πόντου. Σπούδασε ρητορική, φιλοσοφία, αστρονομία, γεωμετρία, ιατρική, φιλολογία και φυσική στην Καισάρεια, στην Κωνσταντινούπολη και αργότερα στην περίφημη Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών. Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος στην Καισάρεια της Καππαδοκίας και το 370 διαδέχθηκε στον επισκοπικό θρόνο τον μητροπολίτη Καισάρειας. Ο ίδιος έγινε γνωστός κυρίως για τη φιλανθρωπία του και γιατί φρόντιζε πάντα όσους είχαν την ανάγκη του και θεωρείται στη παγκόσμια ιστορία ως ο εμπνευστής αλλά και πρώτος δημιουργός της οργανωμένης φιλανθρωπίας. Σύμφωνα με την παράδοση, αμέσως μετά τα Χριστούγεννα ξεκινούσε πεζός μ' ένα ραβδί στο χέρι και έφερνε συμβολικά δώρα στους ανθρώπους.

Η παράδοση της βασιλόπιτας της Πρωτοχρονιάς

Όλα άρχισαν όταν ο Έπαρχος της Καππαδοκίας πήγε στην πόλη για να εισπράξει φόρους. Τότε οι κάτοικοι ζήτησαν τη βοήθεια του Μεγάλου Βασιλείου για να μη χάσουν τα πολύτιμα αντικείμενά τους, αφού ήταν και τα μόνα που είχαν. Αφού τα συγκέντρωσαν και τα είδε ο Έπαρχος, ο Μέγας Βασίλειος τον έπεισε να μην τα πάρει. Ενθουσιασμένοι οι κάτοικοι ευχαριστούν τον Μέγα Βασίλειο που τους βοήθησε, ωστόσο τότε προέκυψε το ζήτημα της επιστροφής των αντικειμένων στους ιδιοκτήτες τους. Τότε, για να μην υπάρξει διχόνοια και προστριβές, διέταξε τους πιστούς να φτιάξουν το απόγευμα του Σαββάτου πίτες και να βάλουν μέσα σε κάθε μία από ένα αντικείμενο. Την επομένη τούς τις μοίρασε και, σαν από θαύμα, καθένας βρήκε μέσα στην πίτα αυτό που είχε προσφέρει. Ο Μέγας Βασίλειος πέθανε στις 31 Δεκεμβρίου του 378. Την 1η Ιανουαρίου του 379, ημέρα της κηδείας του, διατηρούμενη στη παράδοση, θεωρήθηκε (πρώτα) απ’ όλους τους χριστιανικούς λαούς ότι φέρνει ευλογία και καλή τύχη στη νέα χρονιά.

Αϊ-Βασίλης – Santa Claus

Η φιγούρα του Βορειοευρωπαίου και Βορειοαμερικανού Santa Clausέφτασε στην αστική κυρίως τάξη της ελληνικής κοινωνίας, τη δεκαετία 1950-1960 από τους μετανάστες, μέσω των ευχετήριων καρτών. Ο Αϊ-Βασίλης αποτελεί σήμερα μία διεθνή λαογραφική μορφή, η οποία διανέμει δώρα σε παιδιά και ενηλίκους που υπήρξαν «καλοί» κατά τη διάρκεια του χρόνου. Είναι κυρίαρχο πρόσωπο του εορτασμού της Πρωτοχρονιάς και των Χριστουγέννων. Με τη γνωστή παρουσία του με κόκκινη στολή, λευκή γενειάδα, τα γυαλιά του, πάντα χαμογελαστός με το σάκο με τα δώρα, πάνω σε έλκηθρο που το σέρνουν ζωηρά ελάφια ή τάρανδοι, αποτελεί σήμερα σε παγκόσμια κλίμακα τον πλέον αγαπημένο ήρωα των παιδιών τις ημέρες αυτών των εορτών ακόμη και σε χώρες μη χριστιανικές. Είναι ακριβώς ο ίδιος ο «Σάντα Κλάους» (Άγιος Νικόλαος) των Άγγλων, ο «Περ Νοέλ» των Γάλλων, ο «Σίντερ-Κλάας» των Ολλανδών, ο «Βάιναχτσμαν» των Γερμανών, ο «Λαμ-Κουνγκ-Κουνγκ» (= «ο Καλός γερο-πατέρας») των Κινέζων, ο «Χοτέισο» των Ιαπώνων και ο «BabboNatale» των Ιταλών. Το 1931 η γνωστή αμερικάνικη εταιρεία αναψυκτικών Coca-Cola παρουσίασε τον Αϊ-Βασίλη με πρωτοχρονιάτικα δώρα τα προϊόντα της εταιρείας στα χρώματα βεβαίως εκείνης. Η διαφήμιση αυτή υπήρξε εμπορικά τόσο επιτυχής, που έμελλε να γίνει σήμα δημοτικότητάς της ανά τον κόσμο. Η μακρόχρονη χρήση του σε διαφημίσεις της Coca-Cola παγίωσε την εμφάνισή του και ειδικά τα κόκκινα ρούχα (αρχικά ήταν πράσινα), αλλά οπωσδήποτε δεν ήταν δική της εφεύρεση.

Στη Δύση το πρόσωπο του Αγίου Βασιλείου έχει ταυτιστεί με την ιστορία του Αγίου Νικολάου, που φημιζόταν για τη γενναιοδωρία του. Στην ιστορία του Αγίου Νικολάου οι βόρειοι λαοί έχουν προσθέσει στοιχεία των δικών τους παραδόσεων (τάρανδοι, έλκηθρο, άστρο του Βορρά, μεγάλες κάλτσες κ.λπ), μια κουλτούρα που τον συνοδεύει μέχρι και σήμερα. Στα ελληνικά δεδομένα η μετατροπή αυτή φαίνεται να πέρασε περίπου στη δεκαετία του 1950-1960, κυρίως στον αστικό πληθυσμό από τους «συγγενείς» μετανάστες που με τις ευχετήριες κάρτες τους εισήγαγαν τον «Δυτικό» Αϊ-Βασίλη.

Σε όλες τις χώρες, εκτός από την Ελλάδα, ο Άγιος Βασίλης επισκέπτεται τα σπίτια τα Χριστούγεννα. Στην Ελλάδα, τον δέχονται την Πρωτοχρονιά, γιατί είναι η μέρα της εορτής του Αγίου Βασιλείου.

Υποστηρίξτε τη