Κρυφές ματιές στην επόμενη μέρα

Η συνέχιση των εμβολιασμών κατά του κορωνοϊού, με διαφορετικές ταχύτητες σε κάθε χώρα, δίνει τη δυνατότητα αξιολόγησης της παγκόσμιας αλλά και των εθνικών οικονομιών, μέσα από μια πιο θετική σκοπιά. Φυσικά αυτό δεν αφορά όλες τις περιοχές του κόσμου, εφόσον οι καθυστερήσεις που παρουσιάζονται στην εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού, για παράδειγμα στην Ευρώπη, σε σχέση με άλλα μέρη όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ), το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ, θα οδηγήσουν ενδεχομένως και σε συγκριτικά μεγαλύτερη περίοδο ύφεσης.

Tην ίδια στιγμή, αρκετές κυβερνήσεις κάνουν τους σχεδιασμούς τους για την επόμενη μέρα, προχωρώντας στην εξέταση μέτρων που θα ενισχύσουν τις οικονομίες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις ΗΠΑ, των οποίων η κυβέρνηση ετοιμάζει νέο πακέτο στήριξης της οικονομίας και δημοσιονομικής τόνωσης.

Άλλωστε, η ιστορία καταγράφει την επιτυχία του «Σχεδίου Μάρσαλ», που υιοθέτησαν οι Αμερικανοί μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Με την Ευρώπη τότε να μετρά τις πληγές της από τον πόλεμο, οι ΗΠΑ, μέσα από ένα ισχυρό πακέτο ανοικοδόμησης δισεκατομμυρίων δολαρίων, προώθησαν την ανακατασκευή των υποδομών και των δικτύων μεταφορών, ενώ την ίδια στιγμή ενισχύθηκαν αφενός οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις (μεταφέροντας τεχνογνωσία πέρα από την οικονομική στήριξη) και, αφετέρου, οι παραγωγικές μονάδες των εθνικών οικονομιών, που σε κάποιες περιπτώσεις είχαν καταστραφεί ολοκληρωτικά. Φυσικά, οι ΗΠΑ υιοθέτησαν το δικό τους πλαίσιο ελέγχου. Σημειώνεται ότι το Ταμείο Ανάκαμψης έχει τα ίδια χαρακτηριστικά, εφόσον οι αποδεσμεύσεις κεφαλαίων θα γίνονται υπό προϋποθέσεις, την υιοθέτηση δηλαδή συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων.

Το ζητούμενο της επόμενης μέρας είναι να υπάρξει η δυνατότητα γρήγορης οικονομικής ανάκαμψης, όταν το πρόβλημα της πανδημίας θα περιοριστεί. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι το οικονομικό και επιχειρηματικό παγκόσμιο μοντέλο θα διαφοροποιηθεί. Δέκα και πλέον χρόνια μετά την τελευταία οικονομική κρίση, που ξεκίνησε από την κατάρρευση των δομημένων προϊόντων στις ΗΠΑ, η παγκόσμια, η ευρωπαϊκή, αλλά και η κυπριακή οικονομία βρίσκονται αντιμέτωπες με μιαν ακόμη πρόκληση.

Υπενθυμίζεται ότι έχουν αναπτυχθεί σημαντικά ευρωπαϊκά εργαλεία, μέσα από τα οποία τα κράτη-μέλη μπορούν να αντλήσουν κεφάλαια είτε υπό τη μορφή δανείων είτε σε χρηματοδοτήσεις. Σημαντικός είναι ο ρόλος που αναμένεται να διαδραματίσει το Ταμείο Ανασυγκρότησης, από το οποίο η Κύπρος αναμένεται να αντλήσει περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ, νοουμένου ότι προχωρήσει στην ετοιμασία και εφαρμογή ενός αξιόπιστου σχεδίου μεταρρυθμίσεων.

Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς του Υπουργείου Οικονομικών, το πλάνο θα αφορά την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στη δημόσια υπηρεσία, την τοπική αυτοδιοίκηση και τη δικαιοσύνη, την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, την πράσινη ανάπτυξη (από τους κύριους στόχους του προγράμματος) και θα προωθεί την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, με κύριο σημείο αναφοράς την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Σε ό,τι αφορά στους σχεδιασμούς, σημαντική προτεραιότητα δίνεται στην προώθηση μεταρρυθμίσεων που αφορούν την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, με τον εκσυγχρονισμό για παράδειγμα του περί εταιρειών νόμου και τη βελτίωση των συναφών με αυτό διαδικασιών.

Είναι σημαντικό η Πολιτεία να προχωρήσει σε όλες αυτές τις ενέργειες που θα διευκολύνουν την επιχειρηματική δραστηριότητα στην Κύπρο (και αυτό αφορά όλους όσοι δραστηριοποιούνται στην Κύπρο, ντόπιους και ξένους) και να αναπτυχθούν οι υποδομές που θα προσθέσουν από τη μια αξία στις επενδύσεις που γίνονται και, από την άλλη, θα βελτιώσουν τον τρόπο ζωής των πολιτών.

Πέρα από τα πιο πάνω, που θα έπρεπε ήδη να εφαρμόζονταν, κρίνεται αναγκαίο να υπάρξουν αποφάσεις και κινήσεις που θα δώσουν ώθηση στην οικονομία βραχυπρόθεσμα, ώστε με την αντιμετώπιση του προβλήματος του κορωνοϊού να υπάρξει ισχυρή ανάπτυξη.

Φυσικά, προς το παρόν βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο (ο τίτλος του άρθρου - αν αναφερόταν μόνο στην Κύπρο – θα μπορούσε να ήταν «Κρυφές ματιές στην κάλπη»), οπότε πολύ δύσκολα αναμένεται να υπάρξουν συναινέσεις για τη λήψη μέτρων. Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι, για την άντληση κεφαλαίων από το Ταμείο Αλληλεγγύης, τίθεται ως προαπαιτούμενο η υιοθέτηση των μεταρρυθμίσεων, αρκετές από τις οποίες πολιτικά είναι πολύ δύσκολο να πραγματοποιηθούν και ενδεχομένως να υπάρξουν προβλήματα στην ψήφισή τους (αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τη σύνθεση της νέας Βουλής τον Μάιο).

Μπροστά στην κάλπη

Είναι με ιδιαίτερο ενδιαφέρον που αναμένονται τα προεκλογικά προγράμματα των κομμάτων και οι εισηγήσεις τους για το πώς θα ανακάμψει η οικονομία μέσα από ένα βιώσιμο και εφαρμόσιμο πλάνο, με υλοποιήσιμους στόχους και όχι μόνο με προτάσεις για παροχές από κονδύλια που ο κρατικός προϋπολογισμός δεν αντέχει.

Σίγουρα η επόμενη μέρα μετά τον τερματισμό των επιδομάτων θα είναι δύσκολη, και οι επιχειρήσεις θα έπρεπε ήδη να εξετάζουν τις επιλογές τους. Ήδη το «παζάρι» νιώθει την πίεση, ενώ διάφοροι κύκλοι από τον κλάδο των κατασκευών τονίζουν πως, αν δεν ανακάμψει ο τομέας, τα πράγματα ενδεχομένως να γίνουν πολύ δύσκολα για τα άτομα που εργοδοτούνται όταν τα έργα που έχουν προπωληθεί αποπερατωθούν και οι νέες πωλήσεις παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα.

Είναι απαραίτητο όλες οι επιχειρήσεις να αξιολογήσουν τα οικονομικά και επιχειρηματικά τους μοντέλα και να πάρουν εκείνες τις αποφάσεις που σε πρώτο στάδιο θα τους επιτρέψουν να διαχειριστούν τις προκλήσεις και, σε δεύτερο, να αναδιοργανωθούν, ώστε να μπουν σε μια προσαρμοσμένη πορεία οργανικής ανάπτυξης.

Σίγουρα το περιβάλλον όπου καλούνται να λειτουργήσουν είναι δύσκολο, οπότε αποτελεί αναγκαιότητα να εξετάσουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο, να αξιολογήσουν τις εσωτερικές διαδικασίες τους ώστε να μειώσουν μη παραγωγικές δαπάνες, καθώς και να επανεξετάσουν το μοντέλο χρηματοδότησής τους, με γνώμονα τη διασφάλιση της ρευστότητας και την εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους.

Απ’ εκεί και πέρα, είναι απαραίτητο να επανεξεταστεί το πελατολόγιο, εφόσον σίγουρα οι συνήθειες των καταναλωτών έχουν αλλάξει και έχουν γίνει πιο επιφυλακτικοί. Το ίδιο συμβαίνει και με επιχειρήσεις που συναλλάσσονται με το εξωτερικό, εφόσον είναι απαραίτητο να αξιολογήσουν την κατάσταση στις αγορές όπου δραστηριοποιούνταν και να αναζητήσουν νέους προορισμούς.

Τελευταία αναπτύσσεται και πάλι η συζήτηση για τη δημιουργία «κακής τράπεζας», με σκοπό την απορρόφηση μέρους των δανείων που ενδεχομένως να μπουν στην κατηγορία των μη εξυπηρετούμενων δανείων λόγω του κορωνοϊού, και για διασφάλιση ενδεχομένως της κύριας κατοικίας μέχρι ενός ποσού. Η χρηματοδότηση ενός τέτοιου σχήματος και η αξία με την οποία θα μεταφερθούν σε αυτό τα δάνεια από το τραπεζικό ίδρυμα (πρέπει να είναι στη δίκαιη αξία, εφόσον τυχόν υψηλότερη τιμή θα θεωρηθεί ως έμμεση κρατική στήριξη, αντίθετη με τις ευρωπαϊκές οδηγίες, ενώ τυχόν χαμηλότερη τιμή θα οδηγήσει σε επιβάρυνση του λογαριασμού κερδοζημιών του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος) είναι δύο ζητήματα τα οποία πρέπει να εξεταστούν, πριν προχωρήσει ένα τέτοιο εγχείρημα. Σημειώνεται ότι στο πλάνο που αφορά το Ταμείο Αλληλεγγύης συμπεριλαμβάνονται και μέτρα που αφορούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.