Και εγένετο «κορωνοπάσο»

Επανεκκίνηση της οικονομίας και αποκλιμάκωση των μέτρων, από αύριο Δευτέρα, αποφάσισε η Κυβέρνηση. Με την επανεκκίνηση όμως αυτήν τη φορά μας συστήνεται ένας νέος όρος. Αυτός του «Coronapass» ή, στα ελληνικά, του «κορωνοπάσου» ή όπως μετονομάστηκε τελικά του «Safepass». Με την ανακοίνωση του νέου αυτού μέτρου, όπως ήταν αναμενόμενο, γεννήθηκαν πολλά ερωτήματα όπως το πότε και πώς θα λειτουργήσει, κατά πόσον συνάδει με το Σύνταγμα και πώς θα προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών. Ο Υφυπουργός Καινοτομίας, Κυριάκος Κόκκινος, η Επίτροπος Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων, Ειρήνη Λοϊζίδου Νικολαΐδου και ο νομικός Ανδρέας Αγγελίδης απαντούν στη «Σημερινή» για όλα.

Τι είναι το «Safepass»

Αρχικά να αναφέρουμε πως, σύμφωνα με τα όσα λέχθηκαν αυτές τις ημέρες από το Υπουργείο Υγείας, το «Safepass» ή η προς το παρόν επίδειξη των απαιτούμενων αποδεικτικών στοιχείων κατά την παρουσία μας σε συγκεκριμένους χώρους όπου παρατηρείται συγχρωτισμός και αυξημένη παρουσία ατόμων, αντικαθιστούν ουσιαστικά την αποστολή των γραπτών μηνυμάτων. Λέμε, λοιπόν, αντίο στο 8998 και υποδεχόμαστε το «Safepass».

Σύμφωνα με τα όσα εξήγησε και ο Υπουργός Υγείας, Κωνσταντίνος Ιωάννου, στο εξής, για να είμαστε περισσότερο ασφαλείς σε χώρους όπου βρίσκονται ταυτόχρονα πολλά άτομα και για αρκετή ώρα, «παράλληλα με τη χρήση μάσκας και την τήρηση των υπόλοιπων μέτρων ατομικής προστασίας, αποφασίστηκε ότι θα πρέπει να ισχύει μια από τις πιο κάτω προϋποθέσεις: να έχουν εμβολιαστεί τουλάχιστον με μια δόση και να έχει παρέλθει διάστημα 3 εβδομάδων, ή να έχουν νοσήσει από την ασθένεια COVID-19 τους τελευταίους 6 μήνες, ή εάν δεν ισχύει ένα από τα πιο πάνω, και ως προσωρινή λύση μέχρι να προχωρήσει περισσότερο η εμβολιαστική κάλυψη, δίνεται η επιλογή στους πολίτες ηλικίας 12 ετών και άνω να προσκομίζουν πιστοποιητικό αρνητικού τεστ, PCR ή rapid test, με ισχύ 72 ωρών». Το μέτρο αυτό, όπως είπε, είναι προσωρινό και θα εφαρμοστεί για μεταβατική περίοδο, με σκοπό να διασφαλίσουμε ότι οι μετακινήσεις και οι κοινωνικές μας επαφές γίνονται με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ασφάλεια για την υγεία μας και για τη Δημόσια Υγεία. Σύμφωνα με τον Υπουργό, δεν υπάρχει χρονική διάρκεια, αφού το εν λόγω μέτρο θα αξιολογείται στην πορεία της πανδημίας.

Η παρουσίαση αποδεικτικού στοιχείου είναι υποχρεωτική στους ακόλουθους χώρους: χώρους εστίασης (εστιατόρια, καφετερίες, μπαρ, σνακ μπαρ, κ.ο.κ.), χώρους θρησκευτικής λατρείας, υπαίθρια και κλειστά θέατρα, κινηματογράφους και αίθουσες παραστατικών τεχνών ή θεαμάτων, εμπορικά κέντρα και πολυκαταστήματα λιανικού εμπορίου, κοινωνικές εκδηλώσεις όπως γάμοι, βαφτίσεις και κηδείες, γυμναστήρια, σχολές χορού και σχολές άλλων αθλημάτων, σε όσους γυμνάζονται σε κλειστούς χώρους, οίκους ευγηρίας, κέντρα φιλοξενίας ηλικιωμένων, δομές φιλοξενίας χρόνια πασχόντων και άλλες κλειστές δομές, ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα, προεκλογικές συγκεντρώσεις σε θέατρα/αμφιθέατρα, χώρους εστίασης οικίες, συνέδρια, εμπορικές εκθέσεις και καζίνα, όπως επίσης στο γήπεδο μόνο για τον αγώνα του τελικού Κυπέλλου στις 15 Μαΐου.

Η προσκόμιση αποδεικτικού στοιχείου δεν είναι υποχρεωτική για μετάβαση στους πιο κάτω χώρους: κομμωτήρια, ινστιτούτα αισθητικής, επιχειρήσεις τυχερών παιγνίων και στοιχημάτων, λαϊκές αγορές, υπεραγορές, φούρνους, κρεοπωλεία, ιχθυοπωλεία, φρουταρίες, μίνι-μάρκετ, περίπτερα, φαρμακεία, παραλίες, εξωτερικούς εκδρομικούς χώρους, φράγματα και ζωολογικούς κήπους.

Αρχικά και έως ότου ετοιμαστεί η διαδικτυακή πλατφόρμα ή η εφαρμογή για την έκδοση του «Safepass», οι πολίτες θα πρέπει να προσκομίζουν είτε το αποδεικτικό στοιχείο για αρνητικό αποτέλεσμα από εξέταση κορωνοϊού (PCR ή rapid test) σε έντυπη μορφή είτε την Κάρτα Εμβολιασμού που δίνεται στα Εμβολιαστικά Κέντρα, ή ακόμη στις περιπτώσεις ατόμων που είχαν νοσήσει από την ασθένεια COVID-19 τους τελευταίους 6 μήνες, παρουσιάζεται το γραπτό μήνυμα αποδέσμευσης που αποστέλλεται στους πολίτες.

Την ευθύνη για τον έλεγχο κατοχής αποδεικτικού στοιχείου έχουν μόνο οι Λειτουργοί της Αστυνομίας ή των αρμόδιων Υπουργείων/Τμημάτων ανάλογα με τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στου τομείς της αρμοδιότητάς τους. Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων/υποστατικών δεν έχουν ευθύνη για τον έλεγχο του αποδεικτικού στοιχείου και οι πολίτες δεν υποχρεούνται να παρουσιάσουν το αποδεικτικό στοιχείο που έχουν στην κατοχή τους σε μη εξουσιοδοτημένα άτομα.

Στο φουλ οι μηχανές για

δημιουργία της εφαρμογής

Σε δηλώσεις του στη «Σ», ο Υφυπουργός Καινοτομίας, Κυριάκος Κόκκινος, ερωτηθείς σχετικά, εξήγησε πως ο σχεδιασμός προνοεί μία εφαρμογή του κινητού. Ωστόσο, επειδή πρώτον, δεν έχει όλος ο κόσμος έξυπνο κινητό τηλέφωνο και, δεύτερον, δεν υπήρχε ο απαραίτητος χρόνος για ετοιμασία της εν λόγω εφαρμογής αφού χρειάζονται και οι ανάλογες εγκρίσεις από την Apple (διαδικασία που παίρνει περίπου τρεις με τέσσερεις βδομάδες), σύμφωνα με τον κ. Κόκκινο σε πρώτο στάδιο θα είναι κάτι πιο απλό. Για παράδειγμα, όπως είπε, το «Safepass» μπορεί να έχει τη μορφή ενός Qr Code, που θα αποστέλλεται με sms, ή ενός εγγράφου pdf, που θα εκδίδεται είτε μέσω μίας ιστοσελίδας είτε με ένα «push» (ειδοποίηση) στον αποδέκτη. Δηλαδή, για παράδειγμα, εάν κάποιος κάνει τεστ και βγει αρνητικό, όταν του έρχεται μήνυμα στο κινητό με το αποτέλεσμα να υπάρχει ένας σύνδεσμος που θα τον παραπέμπει στη διαδικασία για έκδοση του «Safepass».

Όσον αφορά τα άτομα που δεν έχουν πρόσβαση στο ίντερνετ ή άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και άτομα που δεν έχουν τεχνολογικές γνώσεις, ο κ. Κόκκινος κληθείς να απαντήσει πώς θα αποκτούν το λεγόμενο «Safepass», είπε πως αυτό αφορά πολιτική απόφαση, αλλά ο ίδιος θεωρεί πως πρέπει να υπάρχει ένα έντυπο διαθέσιμο γι’ αυτόν τον σκοπό, όπως έγινε και στην περίπτωση των sms που υπήρχε και η επιλογή του εντύπου διακίνησης.

Ερωτηθείς για το πότε θα είναι έτοιμο το «Safepass», ο κ. Κόκκινος είπε πως γίνεται εντατική δουλειά για να είναι έτοιμο το «εθνικό» εντός του μήνα που διανύουμε, ενώ πρόσθεσε πως το ευρωπαϊκό, δηλαδή το «Greenpass», θα είναι έτοιμο μέσα στον Ιούλιο.

Διαβούλευση για τα προσωπικά δεδομένα

Από πλευράς της η Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, Ειρήνη Λοϊζίδου Νικολαΐδου, ξεκαθάρισε πως χωρίς την έγκριση του γραφείου της η εν λόγω εφαρμογή δεν μπορεί να τεθεί σε λειτουργία. Εξήγησε πως «η εφαρμογή που ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Υγείας βρίσκεται σε διαδικασία διαβούλευσης με το δικό μας γραφείο εάν υπάρχει ζήτημα παραβίασης προσωπικών δεδομένων ή αν μπορεί να ισχύσει υπό προϋποθέσεις». Όπως είπε, μέσα στην ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται μία πρώτη ενημέρωση από το Υφυπουργείο Καινοτομίας για την τεχνική δομή που θα έχει το «Safepass» που αφορά και στην επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων. Πρόσθεσε πως το Γραφείο γνώριζε για τη σκέψη της Κυβέρνησης για το «Safepass», «αλλά είναι γνωστό ότι χρειάζονται και εκτίμηση αντικτύπου. Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν», συνέχισε, «είναι το ποιος θα διαχειρίζεται τα δεδομένα, πού θα αποθηκεύονται και για πόσο καιρό και γενικότερα εάν υπάρχουν οι ασφαλιστικές δικλίδες ότι δεν θα τίθεται σε κίνδυνο η προστασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών».

Τέλος, όσον αφορά την απόφαση για υπόδειξη γραπτών αποδεικτικών στοιχείων από αύριο, Δευτέρα, 10 Μαΐου, η κ. Λοϊζίδου ξεκαθάρισε πως αυτό είναι κυβερνητική απόφαση και όσον αφορά τα προσωπικά δεδομένα θα πρέπει να ελέγχονται μόνο από την Αστυνομία και εξουσιοδοτημένα πρόσωπα.

Αντισυνταγματικό το «Safepass»

Όσον αφορά τη νομική πλευρά του ζητήματος, μιλώντας στη «Σ» ο δικηγόρος, Ανδρέας Αγγελίδης, εξήγησε πως ένας κανονισμός ή ένα διάταγμα εξετάζονται από πολλές πλευρές. Συνέχισε λέγοντας πως «το Σύνταγμα προβλέπει ότι εξουσιοδοτεί το Υπουργικό Συμβούλιο να εκδιδει κανονισμούς ή διατάγματα. Κάθε κανονισμός όμως πρέπει να περάσει από τη Βουλή και να τύχει έγκρισης». Ερωτηθείς σχετικά, εξήγησε πως δεν υπάρχει καμία διαφορά μεταξύ των κανονισμών και των διαταγμάτων και ότι το Υπουργικό είναι υποχρεωμένο να τα υποβάλλει στη Βουλή για έγκριση. Γεγονός, όμως, που δεν έπραξε σε καμία περίπτωση.

«Γι’ αυτό και τον Αύγουστο του 2020 θεώρησα υποχρεώσή μου ως πολίτης, νομικός αλλά και πρώην βουλευτής να υποβάλω τις ανησυχίες μου μέσω μίας επιστολής ενώπιον του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, λέγοντας πως υπάρχει παρατυπία στην εν λόγω διαδικασία και μέχρι σήμερα δεν έλαβα απάντηση», δήλωσε.

«Είναι παραβίαση του Συντάγματος», πρόσθεσε ο κ. Αγγελίδης.

Παράλληλα, όπως σημείωσε, το μέτρο αυτό ξεπερνά την αρχή της αναλογικότητας, η οποία προνοεί ότι κάθε μέτρο που επηρεάζει μία ατομική μου ελευθερία πρέπει να ισορροπεί με το τι θα εξυπηρετήσει, δηλαδή με το όφελος στο οποίο αποβλέπει, το οποίο σε αυτήν την περίπτωση είναι η υγεία.

Υπάρχει επίσης το τελευταίο άρθρο του Συντάγματος, που προβλέπει την υποχρέωση της Δημοκρατίας να σέβεται και να προστατεύει αυτά τα δικαιώματα. Περαιτέρω, σύμφωνα με τον κ. Αγγελίδη, προκύπτει και άλλο δεδομένο, που αφορά στη διαφοροποίηση που επιβάλλει στους νόμιμους κατοίκους της χώρας μας με τους τουρίστες, οι οποίοι δεν θα έχουν αυτό το πάσο, άρα υπάρχει δυσμενής μεταχείριση έναντι των πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Τελεσίδικα, όπως τόνισε, εάν είναι αντισυνταγματικό ένα μέτρο ή όχι θα το κρίνει το δικαστήριο. Ωστόσο, όπως σημείωσε, εάν κάποιος πολίτης αποταθεί στη Δικαιοσύνη στην περίπτωση που συζητάμε για το «Safepass», με τον φόρτο εργασίας και τους περιορισμούς που ισχύουν στα δικαστήρια, αλλά και τις επερχόμενες εκλογές και τις θερινές διακοπές που μεσολαβούν, θα πάρει καιρό η όλη διαδικασία.

Τέλος, όσον αφορά τον έλεγχο, ο κ. Αγγελίδης υπογράμμισε πως «κανένας άλλος εκτός από τα αρμόδια όργανα του κράτους δεν δικαιούται να τα ελέγχει».

Το «Safepass» σε άλλες χώρες

Άλλες χώρες που εφάρμοσαν κάτι παρόμοιο είναι το Ισραήλ, η Δανία, η Εσθονία και η Αυστρία. Το Ισραήλ εκδίδει μέσω της ιστοσελίδας του Υπουργείου Υγείας το λεγόμενο «GreenPass» σε όποιον εμβολιάστηκε για κορωνοϊό, ή όποιον ανέκαμψε από τη νόσο ή, στην περίπτωση εκείνων που είναι κάτω των 16 ετών, που έκαναν αρνητικό τεστ. Το δανέζικο διαβατήριο «Coronapass» είναι διαθέσιμο μέσω εφαρμογής ή σε έντυπη μορφή σε άτομα που έχουν εμβολιαστεί ή έχουν δοκιμαστεί θετικά για τον ιό δύο έως δώδεκα εβδομάδες προηγουμένως ή έχουν αρνητικό τεστ τις τελευταίες 72 ώρες. Επίσης, η Εσθονία εκδίδει πιστοποιητικά ψηφιακού εμβολιασμού από τον Απρίλιο, τα οποία μπορούν να εκτυπωθούν ή να εμφανιστούν σε smartphone. Στην Αυστρία το αποκαλούμενο «πράσινο διαβατήριο» -το πιστοποιητικό εμβολιασμού κατά του κορωνοϊού, πρόσφατου τεστ ή ανάρρωσης από μόλυνση- πρόκειται να τεθεί σε ισχύ σε τρία στάδια από τις 19 Μαΐου. Αρχικά θα πρόκειται για ένα γραπτό πιστοποιητικό, μετά από δύο-τρεις βδομάδες αναμένεται να υπάρχει ένας κωδικός "QR" ο οποίος θα αντικαταστήσει το έντυπο, ενώ μετά από αυτό θα αναμένεται η ενιαία ευρωπαϊκή λύση με το «πράσινο διαβατήριο».