29.377 ασθενείς με long covid στην Κύπρο

Συνολικά 29.377 άτομα στη χώρα μας έφεραν διάγνωση που παραπέμπει στο σύνδρομο long covid, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΑΥ, αριθμός ο οποίος επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις για το ποσοστό των ατόμων που νοσούν με κορωνοϊό και παρουσιάζουν στη συνέχεια για μεγάλο χρονικό διάστημα συμπτώματα. Τα εν λόγω στοιχεία εξασφάλισε το δίκτυο «Long Covid Cyprus», μέλος της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου (ΟΣΑΚ), και τα παρέθεσε σε δημοσιογραφική διάσκεψη την περασμένη Τετάρτη (5/10). Σύμφωνα με έρευνες που πραγματοποίησε το δίκτυο, διαπιστώνεται πως τα μακροχρόνια συμπτώματα της Covid-19 επιφέρουν στους ασθενείς αυτού του νέου συνδρόμου τόσο σωματικές όσο και κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. Οπότε προκύπτει τεράστια ανάγκη για ψυχοκοινωνική στήριξη των ασθενών, πέρα από την ιατροφαρμακευτική φροντίδα που χρειάζονται.

Τι είναι η long covid

Η long covid είναι μία πολυσυστηματική φλεγμονώδης κατάσταση, που μπορεί να επηρεάζει πολλά όργανα και να εκδηλωθεί με πολλά διαφορετικά συμπτώματα στον καθένα. Δεν μπορεί να προβλεφθεί ποιος θα εκδηλώσει long covid, ούτε φαίνεται να παίζει ρόλο η ηλικία, οι υποκείμενες καταστάσεις ή η εμβολιαστική κατάσταση. Ωστόσο, έχουν διαλευκανθεί σε μεγάλο βαθμό τόσο οι κλινικές εκδηλώσεις όσο και οι μηχανισμοί που το προκαλούν. Σύμφωνα με το δίκτυο, «φαίνεται ότι ο έγκαιρος εντοπισμός και η διάγνωση συμβάλλουν σημαντικά στην έγκαιρη αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και στην αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ατόμου. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό, καθώς τα άτομα με μακροχρόνια συμπτώματα μετά από Covid-19 έχουν σοβαρό πρόβλημα επανόδου στην καθημερινότητά τους, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται στις καθημερινές τους δραστηριότητες, να απουσιάζουν συχνά από την εργασία τους, ή ακόμα και να απομονώνονται στο σπίτι για μεγάλα διαστήματα. Οι κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις της κατάστασης λοιπόν είναι πολύ μεγάλες, ειδικά δεδομένου του μεγάλου αριθμού ανθρώπων που ταλαιπωρούνται από την κατάσταση αυτή. Τι οφείλει, λοιπόν, να κάνει η ιατρική κοινότητα και οι Αρχές; Να αναγνωρίσουν την κατάσταση, να συνεργαστούν με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων όλων των επαγγελματιών υγείας και των ασθενών, για να καταρτίσουν πρωτόκολλα και αλγορίθμους αντιμετώπισης της κατάστασης αυτής, και να ενισχύσουν τις ερευνητικές προσπάθειες, που ήδη υπάρχουν σε διεθνές επίπεδο, ώστε να δοθεί η απαραίτητη φροντίδα και αποκατάσταση στην αυξανόμενη αυτή ομάδα ασθενών».

Οι αναφορές των ασθενών

Η ομάδα γιατρών και άλλων επιστημόνων του δικτύου «Long Covid Cypus» μέχρι σήμερα έχουν διεξαγάγει δύο έρευνες γύρω από το συγκεκριμένο σύνδρομο. Το πρώτο ερωτηματολόγιο ετοιμάστηκε από τους συνεργάτες της ΟΣΑΚ, καθηγητή Κοινωνιολογίας, Κωνσταντίνο Φελλά, αναπληρωτή καθηγητή Φαρμακολογίας, Χρίστο Πέτρου και τον Πρόεδρο της Επιστημονικής Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΟΣΑΚ, επίκουρο καθηγητή Παθολογίας, Κωνσταντίνο Τσιούτη. Το δείγμα αποτελείτο από 528 άτομα (γυναίκες και άνδρες), όλων των οικονομικών στρωμάτων και ηλικιών. Το ερωτηματολόγιο βρισκόταν στη διάθεση των ασθενών κατά το διάστημα Οκτωβρίου 2021 - Απριλίου 2022. Όπως προέκυψε από την ανάλυση: ένα στα πέντε άτομα δήλωσε ότι αντιμετώπισε δυσμενή διάκριση κατά και μετά τη νόσηση με κορωνοϊό, το 57% απομακρύνθηκαν από τον κοινωνικό τους περίγυρο, 25% εξακολουθούσαν κατά τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου να αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, ενώ το 60% εξακολουθούσαν να παρουσιάζουν τουλάχιστον ένα σύμπτωμα της Covid-19.

Συγκεκριμένα, μετά τη νόσηση: το 36% εξακολουθούν να παρουσιάζουν συμπτώματα, αλλά είναι ήπια, το 26% παρουσιάζουν συμπτώματα τα οποία είναι «ενοχλητικά» αλλά όχι σοβαρά, το 9% εξακολουθούν να παρουσιάζουν σοβαρά συμπτώματα, ενώ το 30% δήλωσαν ότι δεν παρουσιάζουν άλλα συμπτώματα. Για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων που παρουσιάζουν μετά τη νόσησή τους: το 50% δήλωσαν ότι έχουν επισκεφθεί προσωπικό ή ειδικό γιατρό, το 41% δεν επισκέφθηκαν γιατρό, το 8% επισκέφθηκαν μόνο ειδικό γιατρό, ενώ το 1% συζήτησαν την κατάστασή τους με τον φαρμακοποιό τους. Ποσοστό 9% είχαν επικοινωνία με κάποιο σύμβουλο ψυχολόγο, 81% δεν είχαν και το 10% σκέφτονται να το πράξουν.

Διάρκεια των συμπτωμάτων

Από τα άτομα που δήλωσαν ότι είχαν συμπτώματα κατά τη νόσηση, το 20% δήλωσαν ως πιο επίμονο σύμπτωμα το οποίο διήρκεσε και μετά τη νόσηση, την κούραση, το 16% ανέφεραν τις διαταραχές γεύσης/ όσφρησης και το 10% βήχα. Το 60% δήλωσαν ότι ακόμα και σήμερα παρουσιάζουν ένα τουλάχιστον σύμπτωμα. Το 19% δήλωσαν ότι τα συμπτώματα κράτησαν πέραν των δύο εβδομάδων. Το 17% πέραν της μιας εβδομάδας. Το 12% πέραν των τριών εβδομάδων. Το 13% πέραν των 5 με 8 εβδομάδων. Το 10% πέραν των τεσσάρων εβδομάδων. Το 9% πέραν των 12 εβδομάδων. Το 5% πέραν των 20 εβδομάδων και το 2% πέραν των 36-52 εβδομάδων.

Επιπρόσθετα, όπως προκύπτει από την έρευνα, το 79% των συμμετεχόντων ήταν άτομα που είχαν εμβολιαστεί. Το 19% ανέφεραν ότι μετά τον εμβολιασμό τα συμπτώματα που παρουσίαζαν μετά τη νόσηση βελτιώθηκαν, το 6% ότι επιδεινώθηκαν, το 11% κάποια βελτιώθηκαν, κάποια επιδεινώθηκαν και το 64% ότι δεν επηρεάστηκαν ούτε αρνητικά ούτε θετικά τα συμπτώματα από τον εμβολιασμό.

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζουν οι απαντήσεις των συμμετεχόντων σε ό,τι αφορά την κοινωνική τους ζωή. Μετά τη νόσηση, το 20% δήλωσαν ότι αντιμετωπίζουν προβλήματα ή δυσκολίες σχετικά με τους φίλους, το 57% έχουν απομακρυνθεί από τον κοινωνικό τους περίγυρο, το 7% έχουν άγχος και το 7% φόβο. Την ίδια ώρα, αρκετοί είναι αυτοί που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Συγκεκριμένα, μετά τη νόσηση, το 25% ανέφεραν ότι αντιμετωπίζουν προβλήματα με την οικονομική τους διαβίωση και το 75% ότι δεν αντιμετωπίζουν. Το 73% αυτών που απάντησαν ότι αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, δήλωσαν ότι αυτά αφορούν τα πάγια έξοδα του σπιτιού, το 50% την αγορά βασικών αγαθών, το 40% την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και το 31% δυσκολίες στην εξασφάλιση προσωπικών εξόδων, για παράδειγμα, αγορά ρούχων ή ψυχαγωγία. Το 23% δήλωσαν ότι ακόμα και σήμερα δεν νιώθουν ικανοποιημένοι με την οικονομική τους διαβίωση, ενώ το 5% δηλώνουν καθόλου ικανοποιημένοι.

Το δεύτερο ερωτηματολόγιο

Το δεύτερο ερωτηματολόγιο επιβεβαιώνει ουσιαστικά τα ευρήματα του πρώτου. Βρισκόταν στη διάθεση των ασθενών το διάστημα μεταξύ Ιουλίου - Αυγούστου 2022, άρα αποτελεί ακόμα πιο πρόσφατες αναφορές.

Το ερωτηματολόγιο είχε τη μορφή βαθμολογίας και οι συμμετέχοντες απάντησαν ως εξής:
– Στην ερώτηση «σε τι βαθμό έχετε δυσκολία σε απλές γνωσιακές πράξεις;» (διαταραχή συγκέντρωσης, ξεχνάτε εύκολα), βαθμολογία 3 στα 5 έδωσαν το 95% των συμμετεχόντων.

– Στο ερώτημα «σε ποιο βαθμό κουράζεστε σωματικά πιο εύκολα απ’ ό,τι πριν νοσήσετε», το 97% έδωσαν βαθμολογία 5, 2% βαθμολογία 4 και 1% βαθμολογία 3.

– Διαταραχές ύπνου έχει το 97% με βαθμολογία 3, το 2% με βαθμολογία 5 και 1% έδωσε βαθμολογία 4.

– Στο ερώτημα «έχει επηρεαστεί η κοινωνική σας δραστηριότητα (π.χ. αποφεύγετε να πηγαίνετε σε εκδηλώσεις, κοινωνικές συναντήσεις κ.λπ;», το 42% απάντησαν παρά πολύ, 25% αρκετά, 20% λίγο και 12% πολύ (1% δεν έδωσε απάντηση).

– Στο ερώτημα «τα Long-Covid συμπτώματά σας έχουν επηρεάσει άλλα χρόνια προβλήματα υγείας που μπορεί να έχετε;», το 60% απάντησαν ναι.

«Δεν είμαι εγώ»

Το δίκτυο Long Covid Cyprus δημιουργήθηκε από την Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου (ΟΣΑΚ) τον Μάρτιο του 2022 και διαθέτει συντονιστική ομάδα ασθενών και συντονιστική ομάδα γιατρών. Στο πλαίσιο της εκστρατείας ενημέρωσης που ξεκίνησε την περασμένη Τετάρτη, το δίκτυο ετοίμασε αφίσα/poster υπό τον τίτλο «Δεν είμαι εγώ», η οποία αποτελεί ένα ψηφιδωτό των αναφορών των ίδιων των μελών του. Συγκεκριμένα, τα μέλη του δικτύου κλήθηκαν να περιγράψουν σε μια μόνο πρόταση τι ακριβώς νιώθουν και όλες οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στην αφίσα είναι πιστή αντιγραφή των αναφορών των ιδίων των ασθενών. Το σύνθημα «Δεν είμαι εγώ» επιλέγηκε αφού ήταν η πιο κοινή αναφορά μεταξύ των μελών μας. Δεύτερη πιο συχνή περιγραφή ήταν το «Δεν με αναγνωρίζω», ενώ όλοι σχεδόν οι ασθενείς αναφέρουν ως ένα από τα συμπτώματά τους την «κούραση». Η αφίσα θα διανεμηθεί σε όλους τους προσωπικούς γιατρούς του ΓεΣΥ των οποίων -σύμφωνα με το δίκτυο- ο ρόλος στην προκειμένη περίπτωση είναι μάλλον καθοριστικός