Κενά και παραλείψεις στη γονική άδεια

Η υπογεννητικότητα μαστίζει την Κύπρο, ο δημογραφικός χάρτης αποτυπώνει μια γερασμένη κοινωνία και η Κυβέρνηση προσπαθεί να βρει λύσεις, ώστε να ωθήσει τα ζευγάρια να τεκνοποιήσουν.

Μια από αυτές θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και η θέσπιση νόμου για πληρωμένη γονική άδεια.

Σημειώνεται ότι, μέχρι σήμερα, η γονική άδεια που ισχύει με σκοπό τη φροντίδα και την ανατροφή του παιδιού είναι χωρίς απολαβές και είναι επιπρόσθετη της άδειας και του επιδόματος μητρότητας και πατρότητας.

Τι προνοεί

Εναρμονιστικό νομοσχέδιο που αφορά τη γονική άδεια ενέκρινε προ ημερών το Υπουργικό Συμβούλιο, στο οποίο προβλέπονται, μεταξύ άλλων, οχτώ εβδομάδες πληρωμένης γονικής άδειας, για γονείς με τέκνα μέχρι 8 ετών.

Σύμφωνα με όσα δήλωσε μάλιστα ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Κυριάκος Κούσιος, οι κύριες πρόνοιες του νομοσχεδίου προβλέπουν, μεταξύ άλλων, την παραχώρηση άδειας και επιδόματος πατρότητας δύο εβδομάδων. Επιπλέον, προβλέπονται 18 εβδομάδες γονικής άδειας σε γονείς με τέκνα μέχρι 8 ετών, από τις οποίες θα καταβάλλονται οι μισθοί 8 εβδομάδων από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ενώ οι υπόλοιπες δέκα εβδομάδες δεν θα πληρώνονται.

Επιπλέον, θα υπάρχουν πέντε μέρες άδειας φροντίδας ετησίως, χωρίς απολαβές και εφτά μέρες απουσίας ετησίως χωρίς απολαβές, για λόγους ανωτέρας βίας που συνδέονται με οικογενειακούς λόγους.

Κενά και παραλείψεις

Παρά την καλή πρόθεση της θέσπισης του συγκεκριμένου Νομοσχεδίου, «το καράβι της γονικής άδειας μπάζει νερά».

Ας μην ξεχνάμε πως η γονική άδεια είναι ένα από τα μέτρα που λαμβάνονται για συμφιλίωση της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή και, αν δεν εξυπηρετεί το σκοπό της, γιατί να υπάρχει;

Στην Επιτροπή Εργασίας της Βουλής την περασμένη εβδομάδα, οι κύριες εισηγήσεις που διατυπώθηκαν, συνοψίζονται, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Επιτροπής, Ανδρέα Καυκαλιά, στην ανάγκη να είναι δικαιούχοι και όσοι γονείς δεν έχουν τελέσει γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, στην επέκταση της διάρκειας γονικής άδειας για παιδιά ΑμεΑ, καθώς και στις προϋποθέσεις που προβλέπονται για την παροχή της άδειας. Επιπλέον κοινή παραδοχή αποτελεί και το γεγονός ότι δεν θα πρέπει να εξαιρούνται οι αυτοτελώς εργαζόμενοι από το δικαίωμα στη γονική άδεια, αφού δεν εξαιρούνται από τις άδειες μητρότητας/πατρότητας.

Και όμως συμβαίνει

Καλεσμένοι στη συνεδρίαση ήταν φορείς και οργανώσεις που σχετίζονται με τα δικαιώματα του παιδιού, της γυναίκας, των πολύτεκνων και πενταμελών οικογενειών, καθώς και εκπρόσωποι συνδικαλιστικών οργανώσεων, που εξέφρασαν τις παρατηρήσεις και εισηγήσεις τους για τη διαμόρφωση του πλαισίου.

Όσα ακούστηκαν όχι απλώς προβληματίζουν, αλλά εγείρουν σειρά από ερωτήματα που επιβάλλεται να απαντηθούν. Προβληματισμό για την απώλεια εισοδημάτων που θα προκύπτει εξαιτίας του ύψους του επιδόματος, αλλά και για κάποιες άλλες διαδικασίες σχετικά με τα νομοσχέδια εξέφρασε και η εκπρόσωπος του ΣΠΑΒΟ, Άντρη Ανδρονίκου.

Η ίδια ανέφερε ότι, βάσει μελετών, με τη γέννηση παιδιών αυξάνονται τα κρούσματα βίας στην οικογένεια, δίνοντας μάλιστα και παραδείγματα.

«Έχουμε δει παραδείγματα γυναικών που εισήλθαν μόλις γέννησαν ή που γέννησαν κατά την παραμονή τους στα καταφύγια, όπου ο δράστης, ενώ η ίδια η γυναίκα και το παιδί τους βρισκόταν στο καταφύγιο, αιτήθηκε για άδεια πατρότητας χωρίς να έχει καμία επαφή με το παιδί του και επικαλείτο στον εργοδότη του άδεια φροντίδας παιδιού.

»Σε άλλη περίπτωση ο σύζυγος προέτρεπε τη γυναίκα να λάβει επιπλέον άδεια χωρίς η ίδια να το επιθυμεί με στόχο να την έχει στο σπίτι, να την ελέγχει, να την αποδυναμώνει οικονομικά και εν τέλει να την οδηγήσει εκτός εργασιακής ζώνης.

»Αντίστοιχα, από τις περιπτώσεις που διαχειριζόμαστε , πέραν του 60% των γυναικών θυμάτων βίας αναφέρουν την αύξηση της βίας κατά τη διάρκεια της γέννησης ενός παιδιού. Σκεφτείτε λοιπόν ότι η χρήση μιας άδειας, που θα επιδράσει σημαντικά στην απώλεια εισοδημάτων στην οικογένεια, ενδέχεται να θέσει τις γυναίκες σε περαιτέρω κίνδυνο».

Η κ. Ανδρονίκου επισήμανε, μάλιστα, πως βάσει μελετών, εάν στην άδεια αυτή συμπεριλάβουμε κάποια μορφή οικονομικού επιδόματος και κοινωνικά /οικονομικά κριτήρια για την πληρωμένη επέκτασή της, θα λειτουργήσει αποτρεπτικά όσον αφορά τους οικονομικούς στρεσογόνους παράγοντες και θα μετριαστεί το άγχος των σχέσεων σχετικά με τα οικονομικά που προκαλούν διενέξεις και βία ενώ αυξάνεται και η οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών.

Birth Forward

Ο Οργανισμός Birth Forward επισήμανε πως το επίδομα για την άδεια πατρότητας, σύμφωνα με τις πρόνοιες του υπάρχοντος νομοσχεδίου αλλά και του προτεινόμενου, ανέρχεται στο 72% του μισθού. Με αποτέλεσμα να αποτελεί αποτρεπτικό παράγοντα για αρκετούς γονείς στο να αιτηθούν την άδεια πατρότητας, αφού πρόκειται για μια περίοδο κατά την οποία τα έξοδα είναι αυξημένα. Ο Οργανισμός πρότεινε, μάλιστα, την εφαρμογή οικονομικών κριτηρίων.

«Θεωρούμε απαραίτητο να θεσμοθετηθεί η δυνατότητα για ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα. Το να αποχωρίζεται ένας γονιός το μόλις 3,5 μηνών βρέφος του για 8 ώρες ή και περισσότερο σε καμία περίπτωση δεν ευνοεί την υγιή ανάπτυξη του παιδιού τόσο από ψυχολογικής όσο και από σωματικής άποψης, αφού οι έρευνες (π.χ. BrEaST Start in Life, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2015, https://www.breastfeeding-cyprus.org/breast-start-life) καταδεικνύουν ότι τα ποσοστά θηλασμού μειώνονται κάθετα με την επιστροφή της μητέρας στην εργασία της».

Επιπλέον πρότειναν η πληρωμένη γονική άδεια να επεκταθεί στα 18 έτη ζωής του παιδιού, οι αυτοτελώς εργαζόμενοι να ωφεληθούν από την άδεια πατρότητας, να θεσμοθετηθούν δικλείδες ασφαλείας, να ξεκαθαριστεί στο νομοσχέδιο εάν στις πρόνοιες περιλαμβάνονται και οι γονείς που δεν έχουν τελέσει γάμο ή συνάψει σύμφωνο συμβίωσης και να θεσμοθετηθούν περαιτέρω ρυθμίσεις και διευκολύνσεις για την πληρωμένη γονική άδεια και άδεια φροντίδας παιδιού που αφορούν τους γονείς παιδιών με αναπηρία.

Τρέχουν να προλάβουν

Ο σχεδιασμός της Επιτροπής είναι να οδηγηθεί στην Ολομέλεια το νομοσχέδιο πριν από το τέλος Νοεμβρίου, χωρίς όμως να γίνουν εκπτώσεις στην ουσιαστική επεξεργασία του κειμένου, όπως τόνισε και ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Ανδρέας Καυκαλιάς.