Κοκτέιλ 7 δημοσιονομικών κινδύνων για την οικονομία

Ένα κοκτέιλ προκλήσεων και δημοσιονομικών κινδύνων καλείται να αντιμετωπίσει η κυπριακή οικονομία τα επόμενα χρόνια. Οι συνεχείς αυξήσεις των επιτοκίων, οι οποίες δημιουργούν και αυξημένες δαπάνες στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, οι πληθωριστικές πιέσεις, οι προκλήσεις από τις αυξημένες ροές μεταναστών, η αύξηση των λειτουργικών δαπανών, είναι μόνο μερικές από τις προκλήσεις για τις οποίες καλείται να βρει λύσεις το οικονομικό επιτελείο της Κυβέρνησης.

Παρά τις προκλήσεις και τους δημοσιονομικούς κινδύνους, ο πρώτος προϋπολογισμός της Κυβέρνησης Χριστοδουλίδη για το 2024, όπως τον παρουσίασε ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός θα είναι πλεονασματικός, ενώ, όπως επισημάνθηκε, παρά τη δύσκολη συγκυρία, δεν περιέχει πρόσθετο φορολογικό βάρος. Η οικονομία θα κινηθεί με θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, η ανεργία θα καταγράψει μείωση σε σχέση με φέτος, όπως επίσης και το δημόσιο χρέος.

Ανάλυση δαπανών

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στο κομμάτι των δαπανών, αφού, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έδωσε το Υπουργείο Οικονομικών, τόσο οι δαπάνες προσωπικού, δηλαδή το κρατικό μισθολόγιο, όσο και οι λειτουργικές δαπάνες, ακολουθούν ανοδική πορεία από το 2022 μέχρι και το 2026. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι δαπάνες προσωπικού το 2022 ήταν 2,9 δις, του χρόνου, το 2024 θα είναι 3,7 δις και μέχρι το 2026 θα φτάσουν τα 4 δις. Αντίστοιχη πορεία ακολουθούν και οι λειτουργικές δαπάνες, αφού το 2022 ήταν 1 δις περίπου, το 2024 θα είναι 1,16 δις και το 2026 θα φτάσουν το 1,22 δις.

Στο κομμάτι των δαπανών, εντυπωσιακή είναι και η μεγάλη αύξηση στις δαπάνες για τόκους, απόρροια της αύξησης των επιτοκίων. Η εξέλιξη αυτή όπως σημειώνεται δημιουργεί αυξημένες δαπάνες στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, οι δαπάνες για τόκους το 2022 ήταν 497 εκατ., το 2024 θα εκτοξευτούν στα 922 εκατ. και το 2026 στο 1 δις.

Οι προοπτικές της οικονομίας

Σύμφωνα με το βασικό μακροοικονομικό σενάριο, οι προοπτικές της κυπριακής οικονομίας μεσοπρόθεσμα παραμένουν θετικές, ωστόσο, με σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας.

Μετά την περαιτέρω βελτίωση το 2022 σε σχέση με το 2021, η οικονομία παρουσιάζει επιβράδυνση το 2023 λόγω των σημαντικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία και του συνεχιζόμενου πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, με τον ρυθμό ανάπτυξης να επιταχυνθεί και πάλι το 2024-2026.

Σύμφωνα με το βασικό μακροοικονομικό σενάριο, ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να κυμανθεί γύρω στο 2,9% το 2024, ενώ για τα έτη 2025 και 2026 αναμένεται να κυμανθεί στο 3,1% και 3,2% αντίστοιχα.

Ο ρυθμός πληθωρισμού (ΔΤΚ) για το 2024 προβλέπεται να κυμανθεί στο 2,5%, ενώ για τα έτη 2025 και 2026 προβλέπεται να ανέλθει στο 2,0% αντίστοιχα.

Το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να μειωθεί γύρω στο 5,8% του εργατικού δυναμικού το 2024 και ακολούθως το 2025 να περιορισθεί στο 5,3% και το 2026 να μειωθεί περαιτέρω στο 5,0%.

Το έλλειμμα στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών αναμένεται να σημειώσει βελτίωση τα έτη 2024-2026 και να μειωθεί στο -9,2%, -8,6% και -8,0% του ΑΕΠ αντιστοίχως.

Αντίστοιχα, η Καθαρή Επενδυτική Θέση αναμένεται να βελτιωθεί ως ποσοστό του ΑΕΠ ακολουθώντας τη βελτίωση στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών.

Όσον αφορά το δημόσιο χρέος, σημειώνεται ότι, ενώ το 2021 είχε φτάσει στο 101,2% του ΑΕΠ, στη συνέχεια ακολούθησε πτωτική πορεία. Το 2022 μειώθηκε στο 86,5%, το 2023, στο 80,9%, ενώ το 2024 αναμένεται να μειωθεί ακόμα περαιτέρω στο 72,9%. Το 2025 στο 67,3% και το 2026 να περιοριστεί στο 60,1%.

Οι 7 δημοσιονομικοί κίνδυνοι

1. Συνέχιση ή και επιβολή νέων κυρώσεων στη Ρωσία και τη Λευκορωσία, με άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου. Οι επιπτώσεις αυτές περιλαμβάνουν τη σημαντική αύξηση του πληθωρισμού, ο οποίος διαβρώνει το πραγματικό εισόδημα των πολιτών, με αρνητικές επιπτώσεις στην κατανάλωση και στα έσοδα του κράτους.
2. Περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων οδηγώντας σε επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, με συνεπακόλουθο τη μείωση των κρατικών εσόδων.
3. Επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών από το ΓεΣΥ, κυρίως μέσω μεταφοράς υποχρεώσεων του ΓεΣΥ στον κρατικό προϋπολογισμού ή/και μη ανάληψης υποχρεώσεων που προβλέπεται από το ΓεΣΥ από τον σφαιρικό προϋπολογισμό του ΟΑΥ.
4. Από τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε βάρος της Δημοκρατίας που δύνανται να προκύψουν από δικαστικές υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον της Δικαιοσύνης και αφορούν υποθέσεις σε σχέση με αποφάσεις της Αρχής Εξυγίανσης των Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων.
5. Επιπτώσεις από τυχόν αύξηση των μεταναστευτικών ροών.
6. Επιβάρυνση των δημόσιων δαπανών λόγω συνεπειών από την κλιματική αλλαγή, όπως φυσικές καταστροφές και ανάγκη για αποζημιώσεις στον γεωργικό τομέα.
7. Ανάγκη για επιπρόσθετα κοινωνικά μέτρα στήριξης του πληθυσμού, λόγω των συνεχόμενων πληθωριστικών πιέσεων.