Κυπριακό

Όταν μιλούν οι σκελετοί

Χριστοδουλίδης και Τατάρ θα συναντηθούν, λέει στο ανθρωπολογικό εργαστήρι για τους αγνοουμένους. Θα τους υποδεχτεί μια συλλογή από ανθρώπινα οστά. Μερικά τακτοποιημένα σε τραπέζια. Μετωπιαία, βρεγματικά, σφηνοειδή, βραχίονες, κλείδες, ωμοπλάτες, κερκίδες, ωλένες, λεκάνες, μηροί, μερικά οστάρια καρπού. Όλα με κωδικό. Κάποια άλλα είναι ακόμα στοιβαγμένα σε κιβώτια και συρτάρια. Οι άνθρωποι του εργαστηρίου εργάζονται ακούραστα για να τα ταυτοποιήσουν. Σε ποιους ανήκουν;

Το μόνο σίγουρο είναι ότι ανήκουν σε ανθρώπινα όντα. Σε Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους. Σε άντρες που σκοτώθηκαν στη μάχη. Σε άλλους, άντρες, γυναίκες, παιδιά, που σκοτώθηκαν εν ψυχρώ. Ανάμεσα τους γέροι και βρέφη. Πλάσματα του Θεού ή του Αλλάχ, σαν εσένα Νίκο Χριστοδουλίδη, σαν εσένα, Ερσίν Τατάρ. Σαν τη γυναίκα σας, την μάνα σας, τον αδελφό σας, το παιδί σας. Όλοι αυτοί χάθηκαν άδικα των αδίκων. Χάθηκαν από λάθη, βλακείες και εγκλήματα των γενιών που φεύγουν. Οι πιο πολλοί άμαχοι, άνθρωποι άκακοι και ειρηνικοί. Οι πιο πολλοί άσημοι και φτωχοί. Ενήλικες, που δούλευαν αυτή τη γη για να πάρουν τον καρπό της, να ζήσουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους. Γυναίκες που μεγάλωναν τα παιδιά τους με θυσίες, με όνειρα και πολλή αγάπη. Έφηβοι που μελετούσαν για να μορφωθούν. Να γίνουν επιστήμονες, γιατροί, μηχανικοί. Να βοηθήσουν την οικογένεια τους, την πατρίδα τους, την ανθρωπότητα. Μωρά που δεν πρόλαβαν να γνωρίσουν τον κόσμο.

Σταθείτε δίπλα στα οστά αυτά, μαζί, όχι για να βγάλετε φωτογραφίες, αλλά για να διαλογιστείτε. Να διερωτηθείτε. Να δείτε με την φαντασία σας τις στιγμές του θανάτου όλων αυτών. Τι σκέφτονταν την ώρα που έφευγαν; Ποιοι τους σκότωσαν, γιατί τους σκότωσαν, πού τους πέταξαν για να κρύψουν τις ενοχές των; Αλλά πάνω από όλα να φέρετε στο μυαλό σας τα ασυγχώρητα λάθη και των δύο πλευρών που μας οδήγησαν στον χαμό όλων αυτών των ανθρώπων και την ντε φάκτο διχοτόμηση της πατρίδας μας. Και να ρωτήσετε τα οστά τι θέλουν από εσάς. Μα μιλούν τα οστά; Και βέβαια μιλούν. Πολύ πιο δυνατά, πολύ πιο ξεκάθαρα από ότι οι ζωντανοί. Σε εκείνο το κλειστό δωμάτιο του ανθρωπολογικού εργαστηρίου υπάρχουν όλα, αν έχετε μάτια να τα δείτε, χέρια να τ’ αγγίξετε, αυτιά να τα ακούσετε. Σε εκείνο το κλειστό δωμάτιο μπορείτε να βρείτε τα κλειδιά να ξεκλειδώσετε τη σιωπή των νεκρών. Αρκεί να πάτε, ολάνοιχτοι, γυρεύοντάς τα.

Ύστερα να αγκαλιαστείτε και να πείτε ένα μεγάλο συγγνώμην ο ένας στον άλλο. Και να υποσχεθείτε ότι τις επόμενες κηδείες αυτών των οστών θα τις μεταδώσουν τα κανάλια και στις δυο πλευρές του νησιού. Και ότι θα εργαστείτε για την απελευθέρωση και την επανένωση του.

Αν όχι, τότε η επίσκεψη σας θα είναι ακόμα μια ευκαιρία για χιλιοειπωμένες ατάκες και για χαζοχαρούμενες φωτογραφίες.

* LLB, MSc (ULA), ARICS, πρώην μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας