Ο Μπαμπινιώτης, η γλώσσα και εμείς

Ο μεγάλος δάσκαλος της ελληνικής γλώσσας, Γεώργιος Μπαμπινιώτης, βρισκόταν πρόσφατα στην Κύπρο, όπου έδωσε πολύ ενδιαφέρουσες διαλέξεις για εκπαιδευτικούς, μαθητές, αλλά και το ευρύτερο κοινό.

Με αυτήν την αφορμή, θα ήταν χρήσιμο να επιδοθούμε σε έναν ευρύτερο προβληματισμό για τη χρήση (και συχνά την κακοποίηση) της ελληνικής γλώσσας απ’ όλους μας εδώ στην ελληνική (από τα βάθη της Ιστορίας) μικρονησίδα μας.

Η γλωσσική μας ένδεια εμφανίζεται σε όλη της την έκταση ακόμα και στις δηλώσεις και τις συζητήσεις με τη συμμετοχή πολιτικών και άλλων δημοσίων προσώπων. Ειδικότερα στο Κοινοβούλιο, αλλά και σε εκπομπές στα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις, καταγράφεται μια απογοητευτική εικόνα για το επίπεδο της γλώσσας που χρησιμοποιείται. Φτωχό λεξιλόγιο, βερμπαλισμοί, «κομματική χρήση» της γλώσσας, «ξύλινη γλώσσα», σολοικισμοί και βαρβαρισμοί, ασυνταξίες, παρατονισμοί, γλωσσική ασάφεια και ανακρίβεια, περιορισμός σε στερεότυπα, πλατειασμοί και επικέντρωση σε άσχετες λεπτομέρειες για να αποφύγουν οι ομιλητές να πάρουν θέση επί της ουσίας των προβλημάτων, μεγαλοστομίες, μειωμένη εκφραστική δυνατότητα, παραπλανητικός λόγος, ανέξοδες ρητορείες, είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά της γλώσσας που χρησιμοποιείται.

Στα ρεπορτάζ των δελτίων ειδήσεων, αλλά και σε διάφορα προγράμματα των τηλεοπτικών σταθμών, τα γλωσσικά ολισθήματα και η έλλειψη στοιχειωδών γνώσεων από δημοσιογράφους και παρουσιαστές προκαλούν συχνές ανυψώσεις των τριχών της κεφαλής. Από τα πιο συνηθισμένα γλωσσικά μαργαριτάρια που ακούμε είναι οι παρατονισμένες λέξεις, όπως «οι προέδροι» (ως εάν η ονομαστική ενικού να είναι «ο προέδρος»), οι δημάρχοι, οι επάρχοι, οι υπαλλήλοι, οι κατοίκοι, οι ενόχοι, οι ανέμοι, οι πολέμοι και τα λοιπά. Ακούς και κάτι γενικές, που σου έρχεται γέλιο: Των πέτρων (ονομαστική οι πέτρες), των πόρτων (ονομ. οι πόρτες) και άλλα παρόμοια.

Όσο για την τάση μας να παρεμβάλλουμε ξενικές λέξεις στα κείμενά μας παίρνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς οι τεχνολογικές εξελίξεις είναι ραγδαίες.

Και δεν μπορούμε, ασφαλώς, να μην επισημάνουμε και τις θλιβερότατες αποτυχίες των μαθητών μας στα Νέα Ελληνικά, στις Παγκύπριες Εξετάσεις.

Ναι μεν ο Οδυσσέας Ελύτης έγραψε «Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική», αλλά σ’ εμάς εδώ μάς την έδωσαν, αλλά... δεν ξέρουμε τι να την κάνουμε!

ΜΠΟΞΕΡ