Ένας ειδικός αντιπρόσωπος του Γ.Γ. ΟΗΕ εκτός πλαισίου
Παρήλθε, δυστυχώς, ανεπιστρεπτί η εποχή που ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, Ου Θαντ, παρουσίαζε στις εκθέσεις του προς το Συμβούλιο Ασφαλείας με αντικειμενικότητα και άνευ επηρεασμού την πραγματική κατάσταση στην Κύπρο και δεν δίσταζε να επιρρίψει ευθύνη στην αδικοπραγούσα πλευρά. Ως παράδειγμα αναφέρεται η απόδοση ευθύνης στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας σε μιαν από τις εκθέσεις του για τον εγκλωβισμό των Τουρκοκυπρίων σε θύλακες κατά την περίοδο 1963-1964. Όπως, επίσης, και στο "δόγμα" που η τουρκοκυπριακή ηγεσία επέβαλε, το γνωστό "από Τούρκο σε Τούρκο", που αποτέλεσμα είχε την οικονομική δυσπραγία των μελών της τουρκοκυπριακής κοινότητας.
Λαμπρό παράδειγμα αντικειμενικού και ανεξάρτητου Μεσολαβητή στο Κυπριακό αποτέλεσε ο Γκάλο Πλάζα, που διετέλεσε και Πρόεδρος της Δημοκρατίας του Ισημερινού. Διαδέχθηκε τον επίσης έντιμο και αξιόλογο πρώτο Μεσολαβητή, τον Φινλανδό Σάκαρι Σέβερι Τουομιόγια. Στην έκθεσή του ο Γκάλο Πλάζα, υπ’ αρ. S/6253, ημερ. 26 Μαρτίου 1965 προς τον ΓΓ του ΟΗΕ, υπέβαλε ότι απαιτείτο η δημιουργία ενός ενιαίου, ανεξάρτητου, κυρίαρχου κυπριακού κράτους, στο οποίο θα κατοχυρώνονταν πλήρως τα μειονοτικά δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων. Σύμφωνα με τον Μεσολαβητή Πλάζα, η ιδέα για επιστροφή στο καθεστώς των Συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου είναι απορριπτέα. Απέρριψε, επίσης, τις τουρκικές προτάσεις για εγκαθίδρυση ομοσπονδιακού κράτους στην Κύπρο και χαρακτήρισε τις προτάσεις Ραούφ Ντενκτάς για μετακίνηση πληθυσμών και δημιουργία δύο χωριστών αυτόνομων περιοχών, μια ελληνική και μια τουρκική, ως αποτελούσα κατάφωρη παραβίαση κάθε αρχής δικαίου. Ως γνωστόν ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος αντέδρασε θετικά στο περιεχόμενο της έκθεσης Πλάζα, την οποία χαρακτήρισε "καλοζυγισμένο έγγραφο". Αντίθετα, η τουρκική κυβέρνηση και η τουρκοκυπριακή ηγεσία απέρριψαν την έκθεση και ζήτησαν τον τερματισμό του διορισμού του Γκάλο Πλάζα ως Μεσολαβητού.
Σήμερα, ο κάθε ειδικός αντιπρόσωπος/απεσταλμένος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο επιλέγεται με την έγκριση της κατοχικής Τουρκίας και των γνωστών κύκλων που βασιλεύουν στη Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών και που στόχο έχουν την προώθηση της νομιμοποίησης των τετελεσμένων της τουρκικής εισβολής και κατοχής. Τώρα, η Πολιτεία, η ανάρμοστη συμπεριφορά και δράση του ειδικού αντιπροσώπου Στιούαρτ προκαλούν όχι μόνο δυσφορία αλλά και οργή και αγανάκτηση στον κόσμο μας. Ιδιαίτατα για τις πρόσφατες ενέργειες και δηλώσεις του αδιαφορώντας πλήρως για το γεγονός ότι είναι φιλοξενούμενος σ’ αυτήν τη χώρα και όχι ως οθωμανός πατισάχ. Οι οποίες ενέργειες και αναφορές γίνονται καθ´ υπέρβασιν των όρων εντολής του όπως καθορίζονται από τα περί Κύπρου ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Κραδαίνει ο κύριος αυτός ως δαμόκλειο σπάθη τις εκθέσεις για την Ειρηνευτική Δύναμη των Ηνωμένων στην Κύπρο, το περιεχόμενο των οποίων ο ίδιος συντάσσει κατά το δοκούν και πάντοτε άνευ οιασδήποτε αναφοράς στις έκνομες τουρκικές ενέργειες. Με αποτέλεσμα να στερούνται αντικειμενικότητας και προβολής των πραγματικών γεγονότων σε μια προσπάθεια να εκτεθεί η Κύπρος και η Κυβέρνηση της Δημοκρατίας ενώπιον των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η Τουρκία θα τον χαρακτήριζε persona non grata εάν η στάση του Στιούαρτ επηρέαζε καθ’ οιονδήποτε τρόπο τούς σχεδιασμούς της στην Κύπρο.
*Πρέσβης ε.τ.
