«Καλωδιώθηκαν» με προφορικές δεσμεύσεις… και βλέπουμε

Υπάρχει μεγάλη ανάγκη σε τούτον τον τόπο, οι πολίτες να επανακτήσουν την εμπιστοσύνη τους στους θεσμούς και δη στην εκτελεστική εξουσία. Η επανάκτηση αυτής της εμπιστοσύνης, ωστόσο, πρέπει να είναι αποτέλεσμα σωστών επιλογών των θεσμών, οι οποίοι θα ενεργούν με γνώμονα το κοινό καλό και την ευημερία των πολιτών.

Η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου - Ελλάδας (Κοφίνου - Κρήτης) είναι ένα παράδειγμα έργου, το οποίο, φαινομενικά τουλάχιστον, μπορεί να φέρει τεράστια οικονομία στις τσέπες των πολιτών, εάν υλοποιηθεί. Αυτό που καταλαβαίνουμε με τις τελευταίες εξελίξεις και «συμφωνίες» που υπάρχουν, είναι ότι κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί γραπτώς το τελικό κόστος υλοποίησης του έργου. Αυτό σημαίνει ότι και ο καταναλωτής δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το όφελος που θα έχει, εάν θα έχει.

Διαφωνία στη ΡΑΕΚ για το τελικό κόστος

Στο διά ταύτα, η ΡΑΕΚ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου) άναψε πράσινο την Παρασκευή, 21/09, για να υπάρξουν αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο για την υλοποίηση της διασύνδεσης. Στην ουσία αποδέχτηκε τους όρους του ΑΔΜΗΕ, που αφορούν: α) έναρξη ανάκτησης εξόδων από τον φορέα υλοποίησης από το 2025 μέχρι και το 2029 με το ποσό των 25 εκ. ευρώ τον χρόνο, β) το ποσό θα περικόπτεται από τους καταναλωτές, στους οποίους όμως θα επιστρέφεται με κρατική επιδότηση μέσω των λογαριασμών ηλεκτρισμού, γ) εγκρίθηκε η επέκταση από τα 12 στα 17 χρόνια σε ό,τι αφορά την παραχώρηση ποσοστού απόδοσης κεφαλαίου 8,3% στον φορέα υλοποίησης.

Αυτό τώρα που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση, και μένει να δούμε τι συνέπειες θα έχει, είναι το εξής. Κατά τη συνεδρία της ΡΑΕΚ την Παρασκευή, ο Αντιπρόεδρος της Aρχής εξέφρασε τη διαφορετική άποψη όσον αφορά το τι γίνεται σε περίπτωση που το κόστος του έργου ξεπεράσει το 1.9 δις ευρώ αλλά μειοψήφησε. Συγκεκριμένα, ο Άλκης Φιλίππου υποστήριξε, με δεδομένο ότι «εκκρεμούν (α) το Συμβόλαιο με τον εργολάβο ο οποίος θα αναλάβει την κατασκευή των υποσταθμών, διότι ο Φορέας Υλοποίησης και ο εργολάβος ακόμα διαπραγματεύονται και (β) ενώ υπάρχει συμφωνία με την εταιρεία που θα κατασκευάσει το καλώδιο, εντούτοις η ίδια η εταιρεία δεν έχει ολοκληρώσει τη γεωφυσική μελέτη βυθογράφησης, η οποία θα καταδείξει την ακριβή πορεία του καλωδίου, ο Φορέας Υλοποίησης θα πρέπει να αναλάβει ρητά την υποχρέωση να καλύψει οποιαδήποτε αύξηση στο κόστος που αφορά αυτές τις συμβάσεις».

Ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ Ανδρέας Πουλλικκάς και το μέλος, Άκης Χατζηγεωργίου, επικαλούμενοι γνωμάτευση του εξωτερικού νομικού συμβούλου της Αρχής, υποστήριξαν ότι «τυχόν πρόνοια για επιβολή όρου στην παροχή κινήτρων, ώστε οποιαδήποτε αύξηση στο κόστος του έργου πέρα από το €1.9 δις να την επωμιστεί ο Φορέας Υλοποίησης, είναι γενική και αόριστη… Το εν λόγω ζήτημα θα τυγχάνει ξεχωριστής εξέτασης κατά περίπτωση και/ή σε περίπτωση που προκύψει σχετικό αίτημα του Φορέα Υλοποίησης για διαφοροποίηση του κόστους, όπως προβλέπεται στη Συμφωνία Διασυνοριακού Επιμερισμού Κόστους του έργου ‘‘CBCA’’».

Σημειώνεται, μάλιστα, ότι η έγκριση των αλλαγών από πλευράς της ΡΑΕΚ έγινε στη βάση αναφορών και διαβεβαιώσεων του Φορέα Υλοποίησης ΑΔΜΗΕ Α.Ε. και της εταιρείας Nexans Norway AS, ότι το συνολικό κόστος του έργου δεν θα αυξηθεί πέραν του 5%.

Καθαρό έργο vS Αλλότρια συμφέροντα

Εμείς, οικονομολόγοι και ειδικοί σε θέματα επενδύσεων, δεν είμαστε. Άρα αυτό που μας ενδιαφέρει τι είναι; 1) Το πόσο ρεύμα θα πληρώνουμε τώρα; 2) Πόσο θα εξοικονομήσουμε μετά την ολοκλήρωση του έργου; 3) Τι μπορεί να πάει λάθος;

Όλα αυτά συνδέονται, α) με το τελικό κόστος του έργου καθώς κρίνεται μέσω αυτού και η βιωσιμότητά του, β) πόσο θα κοστίζει η συντήρηση, γ) υπάρχει ο κίνδυνος υπερτιμημένων κοστολογήσεων που θα το καταστήσουν μη βιώσιμο;

Εάν ζούσαμε σε μια αρμονικά πλασμένη κοινωνία και χωρίς παραφιλολογία περί βρόμικων συμφερόντων, που θέλουν να «φεσώσουν» οικονομικά τον Κύπριο καταναλωτή, τότε θα θεωρούσαμε ότι, για να προχωρήσει το έργο, όλα αυτά θα έχουν μελετηθεί, «σταμπαριστεί» από τους αρμόδιους και δημοσιοποιηθεί, ώστε ο πολίτης να μπορεί να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Αυτό δεν έγινε, ή τουλάχιστον εμείς δεν βρήκαμε δημοσιοποιημένα στοιχεία, που να αφορούν την οικονομική βιωσιμότητα του έργου.

Όπως προκύπτει από στοιχεία που βλέπουν το φως της δημοσιότητας και αφορούν μελέτες της Ε.Ε. και του προηγούμενου φορέα υλοποίησης, Euroasia Interconnector, ο καταναλωτής θα έχει 20% μειωμένο ηλεκτρικό ρεύμα τον μήνα, από την ημέρα που θα τεθεί σε λειτουργία η διασύνδεση. Το κοινωνικό όφελος υπολογίζεται στα 7.4 δις, ενώ, αν αφαιρέσουμε το κόστος κατασκευής του, δηλαδή το 1,9 δις ευρώ, το καθαρό κοινωνικό όφελος φτάνει στα 5.5 δις. Σημειώνεται, μάλιστα, ότι η Ε.Ε. συνολικά αφιερώνει για την υλοποίηση της διασύνδεσης, περίπου στο σύνολο, 750 εκατομμύρια. Άρα, λοιπόν, γιατί το έργο να μην είναι βιώσιμο;

Πολύ σωστά η Κυβέρνηση και ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ζητούν διαβεβαιώσεις ότι το έργο δεν θα ξεφύγει του αρχικού κόστους, καθώς βρίσκονται και αυτοί σε μια κατάσταση, όπου όλα τα μεγάλα έργα ανάπτυξης στον τόπο έχουν «παγώσει» πάνω τους. Θα πρέπει λοιπόν όλα τα στοιχεία που αφορούν το έργο, συμβάσεις, μελέτες, ποσά και κόστη να δημοσιοποιηθούν με ξεκάθαρο και διαφανή για τους πολίτες τρόπο, ώστε να γνωρίζουν τι γίνεται, όπως επίσης και για να αποκαλυφθούν όσοι εξυπηρετούσαν αλλότρια συμφέροντα ενώ γνώριζαν την αλήθεια για την ηλεκτρική διασύνδεση.