Το Άγιο «Δωδεκαήμερο» των Χριστουγέννων

Το Άγιο «Δωδεκαήμερο», των Χριστουγέννων είναι η χρονική περίοδος που μεσολαβεί μεταξύ των δύο μεγάλων Δεσποτικών εορτών της Χριστιανοσύνης, των Χριστουγέννων και των Θεοφανίων. Η προετοιμασία ξεκινά στις 14 Νοεμβρίου με την εορτή του Αγίου Φιλίππου, προστάτη των γεωργών. Είναι η αρχή του περάσματος στην έναρξη της νηστείας των Χριστουγέννων ή Σαρανταημέρου.

Η μεγάλη σημασία της εορτής των Χριστουγέννων και η ευλάβεια των χριστιανών, οδήγησαν στην καθιέρωση μιας προπαρασκευαστικής περιόδου κατά τη διάρκεια της οποίας οι πιστοί προετοιμάζονται πνευματικά ώστε να είναι έτοιμοι να «οδεύσουν» μέχρι το σπήλαιο της Βηθλεέμ. Η νηστεία δεν είναι όπως θεωρούν πολλοί μια διαδικασία καταναγκαστικής επιβολής, αλλά αποτελεί το καθαρτικό για τη ψυχική προετοιμασία των πιστών. Η απλοϊκότητα του ερχομού του Σωτήρα Ιησού Χριστού που γεννήθηκε σε μια ταπεινή φάτνη της Βηθλεέμ και ζεστάθηκε από τα χνώτα των ζώων, φωτίζει το νόημα και τον σκοπό της ζωής και αποτελεί τη μεγαλύτερη έκφραση αγάπης του θεού προς τους ανθρώπους.

Τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων εορτάζει ο Εμμανουήλ (το όνομα του Ιησού Χριστού). Στις 27 Δεκεμβρίου η Εκκλησία μας τιμάει τη μνήμη του Πρωτομάρτυρα Στεφάνου, προστάτη των στεφάνων και την πρώτη κάθε χρόνου εορτάζεται η Περιτομή του Χριστού, που έγινε σύμφωνα με το Εβραϊκό έθιμο. Ακόμα είναι η μέρα μνήμης του Αγίου Βασιλείου, ενός από τους Μεγάλους Διδασκάλους της Ορθοδόξου Πίστεως. Ο Άγιος Βασίλειος, γεννημένος το 330 μ.Χ. στη Νεοκαισάρεια του Πόντου, έμελλε να γίνει Μέγας πνευματικός Διδάσκαλος, κορυφαίος θεολόγος και Πατέρας της Εκκλησίας. Από τον Μέγα Βασίλειο προέρχεται και το έθιμο της κοπής της βασιλόπιτας την πρώτη μέρα του χρόνου. Η μέρα που θεωρείται ότι φέρνει ευλογία και καλή τύχη στη νέα χρονιά. Στα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς κύριο πρόσωπο είναι ο Μέγας Βασίλειος, για το έργο του οποίου γίνεται υπενθύμιση στον σπιτονοικοκύρη που καλείται να δώσει συμβολικό φιλοδώρημα στα παιδιά που ψάλλουν τα κάλαντα σε κάθε Χριστιανικό σπίτι.

Κατά την εορτή των Θεοφανίων, στις 6 Ιανουάριου, εορτάζουμε τη βάπτιση του Χριστού από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο στον Ιορδάνη ποταμό. Κατά τη βάπτιση φανερώθηκε χειροπιαστά για πρώτη φορά στην ιστορία ο Θεός ως Αγία Τριάδα: Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα. Σαράντα ημέρες μετά τα Χριστούγεννα κλείνει ο κύκλος με τη εορτή της Υπαπαντής του Ιησού, στις 2 Φεβρουαρίου.

Τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και τα Θεοφάνια χρωματίζουν όμορφα τη ζωή μας και φέρνουν πάντα στη μνήμη μας τα ξέγνοιαστα παιδικά μας χρόνια, τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες μας, τα ανεπιτήδευτα όνειρα μας και κάποιες όμορφες τρυφερές αναμνήσεις που αέναα στριφογυρίζουν στις αλάνες του σώματος και της ψυχής μας. Και αποτελούν αντίδοτο στην καταθλιπτική διαδρομή που γέμισε την ζωή μας με χιλιάδες ψεύτικες και ανούσιες πράξεις και ανατροπές.

Πολλά τα έθιμα στις εορτές των Χριστουγέννων της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανίων που προέρχονται από ένα συνδυασμό θρησκευτικών και λαϊκών παραδόσεων. Όμορφα έθιμα που ενισχύουν την ελληνική παράδοση και ταυτοχρόνως συντηρούν τη μνήμη. Τα Χριστουγεννιάτικά και πρωτοχρονιάτικα κάλαντα, τα κάλαντα των Θεοφανίων και ο αγιασμός των υδάτων. Η «γεννόπιτα», το παραδοσιακό κυπριακό ψωμί που φτιάχνεται για τα Χριστούγεννα, γνωστό και ως «Χριστόψωμο» ή «Ψωμί της Γέννας», ένα γλυκό ψωμί ζύμης που διακοσμείται με τον σταυρό, συμβολίζοντας τη γέννηση του Χριστού, και κόβεται την παραμονή ή την ημέρα των Χριστουγέννων. Τα ιδιαίτερα γλυκά και φαγητά, όπως η γαλοπούλα, ο Άη Βασίλης και η υποδοχή του νέου έτους. Το πρωτοχρονιάτικο ρόδι, οι ιστορίες με τους καλικάντζαρους, η ανταλλαγή δώρων και άλλα πολλά, χρωματίζουν όμορφα αυτές τις Άγιες Μέρες.

Όλα τα παραπάνω και άλλα πολλά πνευματικά εφόδια αποτελούν σήμερα το μοναδικό ίσως σωσίβιο πάνω στο οποίο μπορούμε να κρατηθούμε για να τροφοδοτηθούμε με δύναμη και ελπίδα προκειμένου να αντισταθούμε στην καταστροφική πορεία που επελαύνει και μας οδηγεί στους δρόμους της εθνικής και της πνευματικής αλλοτρίωσης. Ας γιορτάσουμε λοιπόν τούτες τις Άγιες μέρες οριοθετώντας και αναθεωρώντας σκέψεις και συμπεριφορές που είναι συνυφασμένες με συναισθήματα αποστροφής από τον ορθό δρόμο και με ακραίες καταναλωτικές συνήθειες, πλήρως αποστειρωμένες από ορθή κριτική σκέψη.

Σήμερα που οι βόμβες και η αδιαφορία μας σκοτώνουν αδιακρίτως γέρους, νέους και ρακένδυτα παιδία, τίποτε δεν θα αλλάξει όσα λαμπιόνια κι αν βάλουμε στο χριστουγεννιάτικο δένδρο μας, στους δρόμους και στις πλατείες και όσα πυροτεχνήματα και αν ρίξουμε με τον ερχομό του καινούργιου χρόνου ...

Θερμότατες ευχές για χαρές και καρπούς θρεπτικούς για εσάς και τις οικογένειές σας. Ειρήνη στον Κόσμο. Λευτεριά στην Κύπρο μας! Τη χάρη και την ευλογία του Χριστού να έχουμε!

*Ακαδημαϊκός - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Από το Μονάγρι Λεμεσού

av.avgoustinοs@gmail.com