Άναψε φωτιές στην συγκυβέρνηση το καλώδιο

Στις 22 Δεκεμβρίου, στην Ιερουσαλήμ, η Κύπρος εμφανίζεται ξανά ως μέρος μιας μεγάλης περιφερειακής εικόνας: Κύπρος, Ελλάδα και Ισραήλ μιλούν για σταθερότητα, συνεργασία και μεγάλα έργα υποδομής. Στην πρώτη γραμμή μπαίνει ξανά το Great Sea Interconnector (GSI) - το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης που, αν γίνει, θα ενώσει τα δίκτυα και θα δώσει στην Κύπρο διέξοδο από την ενεργειακή απομόνωση.

Όμως, όσο η Λευκωσία “πουλά” στρατηγικό βάθος έξω, στο εσωτερικό το έργο έχει μετατραπεί σε πολιτικό ναρκοπέδιο. Αφορμή: τα €25 εκατ. που η Κυπριακή Δημοκρατία έχει συμφωνήσει να δώσει για το 2025. Η Βουλή, με ψήφο που κρίθηκε στις λεπτομέρειες (27–28), άφησε ανοικτό τον δρόμο για κρατικά κονδύλια γύρω στα €54 εκατ., αλλά δεν έκλεισε την ουσία: πότε πληρώνουμε, με ποιους όρους, ποιος ελέγχει το κόστος και ποιος αναλαμβάνει το ρίσκο αν το έργο καθυστερήσει ή αλλάξει πορεία.

Και, κάπου εδώ, το καλώδιο δεν “βραχυκυκλώνει” μόνο την πολιτική, αλλά και τη συνοχή της ίδιας της Κυβέρνησης: ο Νικόλας Παπαδόπουλος, αρχηγός του ΔΗΚΟ -του βασικού κυβερνητικού εταίρου- βγαίνει μπροστά και συγκρούεται ανοιχτά με τους χειρισμούς της Κυβέρνησης Χριστοδουλίδη, προειδοποιώντας ότι μπορεί να πληρώσουμε πολλαπλάσια αν “σπάσει” το έργο. Η Κυβέρνηση απαντά ότι δεν θα φύγει ευρώ χωρίς έλεγχο και χωρίς ξεκάθαρους όρους. Κι ενώ οι πολιτικοί ανταλλάσσουν πυρά, ο ανάδοχος του καλωδίου (Nexans) δηλώνει πως έχει ήδη λάβει σημαντικές πληρωμές και δεν κινδυνεύει οικονομικά από καθυστερήσεις ή αλλαγές.

Η μεγάλη εικόνα: “στρατηγικό έργο” έξω - “ποιος πληρώνει” μέσα

Στα διεθνή τραπέζια, το καλώδιο παρουσιάζεται ως έργο που ενώνει την Ανατολική Μεσόγειο με την Ευρώπη και αυξάνει την ασφάλεια του ενεργειακού συστήματος. Στις ανακοινώσεις, οι λέξεις είναι μεγάλες: σταθερότητα, συνεργασία, στρατηγική, συνδεσιμότητα.
Στην Κύπρο, όμως, η συζήτηση επιστρέφει στο πιο πεζό ερώτημα: ποιος θα βάλει το χέρι στην τσέπη και με ποια εγγύηση ότι το έργο προχωρεί πραγματικά;

Η κόντρα Παπαδόπουλου - Κυβέρνησης: όταν ο κυβερνητικός εταίρος μιλά σαν αντιπολίτευση

Η πιο σημαντική εξέλιξη των τελευταίων ημερών δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι πολιτική.
Ο Νικόλας Παπαδόπουλος δεν έκανε μια συνηθισμένη “παρατήρηση”. Ανέβασε το θέμα στο ανώτατο επίπεδο, χρεώνοντας στην Κυβέρνηση αμφιθυμία και αδράνεια. Το μήνυμά του ήταν διπλό:

1. Η Κύπρος δεν μπορεί να φαίνεται ότι υπαναχωρεί από δεσμεύσεις σε ένα έργο που το παρουσιάζει ως στρατηγικό.
2. Το να μη δώσεις €25 εκατ. σήμερα μπορεί να σου στοιχίσει πολύ ακριβότερα αύριο είτε λόγω νομικών υποχρεώσεων είτε λόγω αποζημιώσεων είτε επειδή “θα μείνουμε χωρίς διασύνδεση και θα πληρώσουμε και πρόστιμο”.

Ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα, κάνοντας λόγο για “κολοκυθιά” και κάλεσε τον Πρόεδρο να ξεκαθαρίσει ποια γραμμή ακολουθεί η Κυβέρνηση. Με απλά λόγια: να μην υπάρχουν δύο αφηγήσεις μέσα στο ίδιο Υπουργικό.

Πέρα από το ύφος, ο Παπαδόπουλος έβαλε και αριθμούς στη δημόσια συζήτηση. Με αναφορές σε ποσά που έχουν ήδη δαπανηθεί από την ελληνική πλευρά (μέσω ΑΔΜΗΕ) και με προειδοποιήσεις ότι μια κατάρρευση του έργου μπορεί να οδηγήσει σε υποχρεώσεις για την Κύπρο χωρίς να πάρει αντάλλαγμα. Είτε συμφωνεί κανείς είτε όχι, η κίνηση αυτή μετατρέπει το θέμα σε κρίση αξιοπιστίας:

• Αν το έργο είναι εθνική επιλογή, γιατί δεν κλείνει η πληρωμή;
• Κι αν δεν είναι, ποιος αναλαμβάνει πολιτικά το κόστος της υπαναχώρησης;

Η απάντηση της Κυβέρνησης: “όροι, έλεγχος, επικαιροποίηση”

Από πλευράς Κυβέρνησης, το βασικό επιχείρημα είναι ότι δεν μπορεί να φύγει χρήμα χωρίς να κλειδώσουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός απάντησε ότι δεν υπάρχει διάσταση εντός Κυβέρνησης και ότι η θέση του είναι η θέση της Κυβέρνησης: πρώτα πρέπει να επικαιροποιηθούν τα τεχνικά και οικονομικά δεδομένα και να υπάρχει καθαρή εικόνα για το κόστος και την πορεία του έργου - και μετά να προχωρήσουν οι πληρωμές.

Σε απλή γλώσσα, η κυβερνητική γραμμή λέει:

• Δεν θα υπογράψουμε “λευκή επιταγή”.
• Θέλουμε να δούμε πρόοδο, έγγραφα, παραστατικά, και να ξέρουμε τι πληρώνουμε.

Το πρόβλημα όμως είναι ότι αυτή η θέση, όσο λογική κι αν ακούγεται, αφήνει ένα επικίνδυνο κενό: ποιος ορίζει τις προϋποθέσεις και πότε θεωρείται ότι “πληρούνται”;
Αν δεν υπάρχει ξεκάθαρη λίστα (με ημερομηνίες, ορόσημα και ελέγχους), τότε το “όταν πληρούνται οι συνθήκες” γίνεται ατέρμονη πολιτική συζήτηση.

Η ψήφος 27–28 στη Βουλή: άνοιξε τον δρόμο, όχι την απόφαση

Η Βουλή απέρριψε τροπολογία που θα “πάγωνε” κονδύλια για το έργο. Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος δεν κλείδωσε ότι θα πληρώσει, αλλά δεν έκλεισε και την πόρτα.
Η ουσία είναι απλή: το Υπουργείο Οικονομικών έχει πλέον μεγαλύτερη ευχέρεια να κινηθεί, αλλά η Κυβέρνηση εξακολουθεί να “κρατά” το πότε και το πώς.
Για την Κυβέρνηση, αυτό ήταν ανάσα προς τα έξω: δεν εμφανίζεται ότι μπλοκάρει ένα έργο ευρωπαϊκής σημασίας.
Για τον Παπαδόπουλο, όμως, αυτό δεν αρκεί. Θέλει καθαρή πράξη - όχι απλώς να μην υπάρχει “μπλόκο”.

Nexans: Η εταιρεία λέει “έχουμε ήδη πληρωθεί”

Η Nexans, η γαλλική εταιρεία που έχει αναλάβει το καλώδιο, βγήκε δημόσια και δήλωσε ότι συνεχίζει να εκτελεί τις υποχρεώσεις της, ενώ παραδέχεται ότι σε έργα τέτοιου μεγέθους τα χρονοδιαγράμματα μπορεί να προσαρμόζονται.
Το σημείο που πρέπει να διαβάσει προσεκτικά ο Κύπριος φορολογούμενος είναι άλλο: η εταιρεία δήλωσε ότι έχει ήδη λάβει σημαντικές πληρωμές, που της επιτρέπουν να προχωρεί και ότι έτσι δεν έχει ουσιαστικό οικονομικό κίνδυνο από ενδεχόμενες προσαρμογές.

Με απλά λόγια:

• Ο ανάδοχος δείχνει να έχει “ασφαλίσει” τη θέση του.
• Η πολιτική σύγκρουση, το ρίσκο και η πίεση μεταφέρονται αλλού: στην Κυβέρνηση, στους ρυθμιστές, και τελικά στον καταναλωτή.

Το νέο παρασκήνιο: Να ξεκινήσει πρώτα το κομμάτι Κύπρος–Ισραήλ

Στις 23 Δεκεμβρίου, πληροφορίες ανέφεραν ότι συζητήθηκε με το Ισραήλ το ενδεχόμενο να ξεκινήσει πρώτα η κατασκευή από το κομμάτι Κύπρος–Ισραήλ, επειδή είναι μικρότερο και θεωρείται πιο γρήγορο και λιγότερο δαπανηρό από το κομμάτι Κύπρος–Ελλάδα.

Αυτό το σενάριο μπορεί να λειτουργήσει ως “ανάσα” και να δώσει πολιτική εικόνα ότι κάτι κινείται. Όμως κρύβει και παγίδες:

• Αν το έργο “σπάσει” σε κομμάτια και χαθεί η σύνδεση προς την Ευρώπη, τότε η Κύπρος μπορεί να μείνει με μια περιφερειακή σύνδεση, αλλά χωρίς το βασικό πλεονέκτημα που διαφημίζει: την έξοδο στο ευρωπαϊκό δίκτυο.

Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας: το σύννεφο που βαραίνει τις υπογραφές

Μέσα σε όλα αυτά, υπάρχει και ένας παράγοντας που κάνει τους πάντες πιο διστακτικούς: η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά πιθανές παρατυπίες γύρω από το έργο.
Ανεξάρτητα από το πού θα καταλήξει η έρευνα, η πολιτική επίδραση είναι ξεκάθαρη: κανείς δεν θέλει να βάλει την υπογραφή του σε χρήμα και διαδικασίες χωρίς πολλαπλές δικλίδες ελέγχου.

Τα ποσά που ανάβουν το φυτίλι της κόντρας

• €25 εκατ.: η δόση του 2025 που έγινε η βασική πολιτική σύγκρουση.
• Περίπου €54 εκατ.: το πλαίσιο κονδυλίων που άφησε ανοικτό η Βουλή (2025–2026).
• “Σημαντικές πληρωμές” προς τον ανάδοχο: όπως δηλώνει η Nexans, που σημαίνει ότι ο ανάδοχος δεν μένει εκτεθειμένος.
• Ευρωπαϊκή στήριξη: που χρησιμοποιείται ως βασικό επιχείρημα απ’ όσους ζητούν να προχωρήσει το έργο χωρίς νέα εμπόδια.

Το καλώδιο δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο. Έγινε δοκιμή συνοχής για την Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη - και ο Νικόλας Παπαδόπουλος επέλεξε να την φέρει στο φως, δημόσια, με όρους πολιτικής σύγκρουσης. Από τη μια, η Κυβέρνηση θέλει να δείξει ότι δεν θα πληρώσει χωρίς κανόνες, χωρίς έλεγχο, χωρίς καθαρό λογαριασμό. Από την άλλη, ο κυβερνητικός εταίρος λέει ότι η καθυστέρηση μπορεί να κοστίσει πολύ ακριβότερα και να εκθέσει τη χώρα διεθνώς.
Κι όσο η Nexans διαμηνύει ότι έχει ήδη εισπράξει σημαντικά ποσά και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κρατά ανοικτή έρευνα, το έργο περνά από τα μεγάλα λόγια στα δύσκολα: πολιτική απόφαση, καθαροί όροι, έλεγχος και ένα ενιαίο “ναι ή όχι” χωρίς διπλές αναγνώσεις.
Αν δεν κλείσει αυτό το τρίγωνο, το GSI θα μείνει να υπάρχει μόνο στα ανακοινωθέντα των συνόδων - και στην εσωτερική πολιτική κόντρα που θα το συνοδεύει μέχρι να σβήσει.