Όταν τα παιδιά γράφουν στον Aϊ-Βασίλη - Τι ζήτησαν φέτος

Χιλιάδες παιδιά έστειλαν και φέτος τα γράμματά τους στον Αϊ-Βασίλη μέσω των Κυπριακών Ταχυδρομείων. Ηλεκτρονικά προϊόντα, όπως κινητά και τάμπλετ, βρέθηκαν ανάμεσα στα πιο δημοφιλή δώρα. Ωστόσο, δεν ήταν λίγα τα γράμματα που προκάλεσαν ρίγη συγκίνησης, με ευχές υγείας, ελπίδας και χαράς προς συνανθρώπους μας που βιώνουν δύσκολα τις ημέρες των Χριστουγέννων.

Μία από τις πιο «ζεστές» και συναισθηματικά φορτισμένες συνήθειες των παιδικών μας χρόνων, το «Γράμμα στον Αϊ-Βασίλη», όχι μόνο δεν διακόπηκε, αλλά παραμένει άσβεστη και πολυαναμενόμενη συνήθεια, διαχρονικά στην πορεία προς τα Χριστούγεννα.

Η ιστορία πίσω από το γράμμα

Η πρακτική της αποστολής επιστολών προς τον Άγιο Βασίλη αποτελεί πολιτισμικό έθιμο με μακρά ιστορική εξέλιξη, συνδεδεμένη με ευρύτερες ευρωπαϊκές χριστουγεννιάτικες παραδόσεις. Οι απαρχές της εντοπίζονται σε προ-νεωτερικά έθιμα, κατά τα οποία τα παιδιά συμμετείχαν σε τελετουργικές πράξεις αφιερωμένες σε χειμερινές ή θρησκευτικές μορφές, όπως ο Άγιος Νικόλαος, αφήνοντας σημειώματα, σύμβολα ή αντικείμενα ως ένδειξη προσμονής και ευχής.

Κατά τον 17ον και 18ον αιώνα, κυρίως σε περιοχές της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, αναπτύχθηκαν πρακτικές που προσομοίαζαν σε μια πρώιμη μορφή «επικοινωνίας» με αυτές τις μυθικές ή αγιολογικές φιγούρες. Τα παιδιά άρχισαν να εκφράζουν γραπτώς επιθυμίες ή δηλώσεις καλής συμπεριφοράς, στοιχείο που συνδέεται άμεσα με την ηθικοπαιδαγωγική διάσταση του εθίμου.

Η σύγχρονη μορφή της επιστολής προς τον Άγιο Βασίλη διαμορφώθηκε κυρίως κατά τον 19ον αιώνα στη Βόρεια Αμερική. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η λογοτεχνική και εικαστική αναπαράστασή του, ιδίως μετά τη δημοσίευση του ποιήματος A Visit from St. Nicholas (1823), το οποίο εδραίωσε την εικόνα ενός φιλικού, κοσμικού και γενναιόδωρου χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό, η παιδική επιστολή απέκτησε πιο προσωπικό και αφηγηματικό χαρακτήρα, περιλαμβάνοντας ευχές, συναισθήματα και λίστες επιθυμητών δώρων.

Η δομή των γραμμάτων

Τα γράμματα έχουν σχεδόν πάντα την ίδια εισαγωγή: έναν τρυφερό χαιρετισμό και μια σύντομη παρουσίαση του εαυτού τους. «Αγαπημένε μου Αϊ-Βασίλη, με λένε…». Η ηλικία, η τάξη στο σχολείο, ακόμη και ο τόπος κατοικίας αποτελούν τα πρώτα στοιχεία μιας παιδικής ταυτότητας που ζητά ν’ αναγνωριστεί. Ακολουθεί σχεδόν υποχρεωτικά η «απολογία» της χρονιάς, η προσπάθεια να είναι υπάκουα, να διαβάζουν και να βοηθούν στο σπίτι, ως μια άτυπη σύμβαση που συνδέει την καλή συμπεριφορά με την ανταμοιβή των Χριστουγέννων.

Στο κέντρο κάθε γράμματος βρίσκεται η περίφημη λίστα με τα δώρα: παιχνίδια, ηλεκτρονικές συσκευές, ρούχα με αγαπημένους ήρωες, αλλά και πιο απροσδόκητες ή αστείες επιθυμίες. Από σκυλάκια και γατάκια μέχρι το «να μην έχω ποτέ ξανά μαθηματικά», τα παιδιά καταγράφουν με ακρίβεια την κουλτούρα και τις επιρροές της εποχής. Παράλληλα, συναντά κανείς αιτήματα που ξεπερνούν την κατανάλωση: ευχές για υγεία, αγάπη και ειρήνη, για να «είναι όλοι χαρούμενοι», συχνά εμπνευσμένες από συζητήσεις στο σχολείο ή εικόνες της επικαιρότητας.

Δεν λείπουν και τα γράμματα που αποκαλύπτουν πιο σκοτεινές όψεις της παιδικής εμπειρίας. Παιδιά που μιλούν για χωρισμένους γονείς, οικονομικές δυσκολίες ή πολέμους που βλέπουν στην τηλεόραση, απευθύνονται στον Αϊ-Βασίλη ως σε μια σχεδόν μυθική μορφή, που μπορεί να «φτιάξει τον κόσμο» ή να βοηθήσει ανθρώπους που υποφέρουν. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χριστουγεννιάτικη φιγούρα λειτουργεί περισσότερο ως αποδέκτης εξομολόγησης παρά ως απλός «διανομέας δώρων».

Η μορφή των γραμμάτων είναι εξίσου αποκαλυπτική με το περιεχόμενό τους. Ορθογραφικά λάθη, μουντζούρες, διορθώσεις, καρδούλες και ζωγραφιές με έλκηθρα, ταράνδους και χριστουγεννιάτικα δέντρα συνθέτουν ένα υλικό αρχείο παιδικότητας, όπου ο γραπτός λόγος συνυπάρχει με την εικόνα. Πολλά παιδιά κλείνουν με ευχαριστίες, με την υπόσχεση ότι θ’ αφήσουν μπισκότα και γάλα, ακόμη και με μια μικρή συγγνώμη «αν ζητούν πολλά», δείχνοντας ότι αντιλαμβάνονται, έστω διαισθητικά, τα όρια ανάμεσα στην επιθυμία και στη δυνατότητα της οικογένειας να την ικανοποιήσει.

Το έθιμο του γράμματος το 2025

Η Ταχυδρομικός Λειτουργός των Κυπριακών Ταχυδρομείων, Μαρίνα Κουτσογιάννη, σε δηλώσεις της στη «Σ», ανέφερε ότι τα παιδιά γράφουν σε διάφορες διευθύνσεις, ανάλογα με το πού πιστεύουν ότι βρίσκεται ο Άγιος Βασίλης. «Το έθιμο “post2santa” διαρκεί εδώ και περίπου δέκα χρόνια. Τα παιδιά γράφουν προς τον Βόρειο Πόλο, την Καισαρεία και τη Λαπωνία. Ζητούν τα πάντα από τον Αϊ-Βασίλη. Τα αγόρια, για παράδειγμα, ζητούν από κινητά και τάμπλετ μέχρι αυτοκινητάκια, μοτοσικλέτες, ποδήλατα και αθλητικό εξοπλισμό. Τα κορίτσια αντίστοιχα ζητούν βαφτικά, κούκλες και ρούχα».

Πρόσθεσε ότι το πρώτο σε προτίμηση δώρο που ήθελαν να τους φέρει ο Άγιος Βασίλης ήταν το κινητό τηλέφωνο iPhone της αμερικανικής εταιρείας Apple, στοιχείο που φανερώνει την επιρροή του αμερικανικού τεχνολογικού κολοσσού στα παιδιά της Δημοτικής Εκπαίδευσης.

Τόνισε, επίσης, ότι ο Άγιος Βασίλης απαντά στα παιδιά με δύο τρόπους. Ηλεκτρονικά και στο χαρτί. «Ο ένας τρόπος είναι μέσω της πλατφόρμας “post2santa” στην ιστοσελίδα των Κυπριακών Ταχυδρομείων. Ο γονέας συμπληρώνει το όνομα, τη διεύθυνση και το δώρο του παιδιού και, ακολούθως, αποστέλλεται η απάντηση του Άγιου Βασίλη. Ο δεύτερος είναι η απάντηση, στο πατροπαράδοτο γράμμα που αποστέλλεται στο Κυπριακό Ταχυδρομείο».

Επισήμανε ότι η καταληκτική ημερομηνία αποστολής μηνυμάτων προς τον Άγιο Βασίλη για φέτος ήταν η 19η Δεκεμβρίου.

Σύμφωνα με την κ. Κουτσογιάννη, τα παιδιά δεν σκέφτονται μόνο τον εαυτό τους. «Εύχονται υγεία και ευτυχία στην οικογένειά τους. Ζητούν δώρα για τους γονείς τους, κάνουν την αυτοκριτική τους, μεταφέρουν τα θετικά και τα αρνητικά της χρονιάς. Ζήτησαν να βρει δουλειά ο πατέρας τους, να σταματήσουν οι πόλεμοι κ.ά. Τα παιδιά εκφράζουν τις ανησυχίες τους στον Άγιο Βασίλη και εκείνος τους απαντά».

Υπογράμμισε, τέλος, ότι γενικότερα το επιστολικό γράμμα σε χαρτί έχει μειωθεί, καθώς ο κόσμος δεν στέλνει πλέον τόσες πολλές ευχετήριες κάρτες ή γράμματα. Ωστόσο, φέτος τα Κυπριακά Ταχυδρομεία έλαβαν περίπου 9.000 ηλεκτρονικά γράμματα μέσω της πλατφόρμας «post2santa».