Πόσο έτοιμη είναι η Κύπρος για τις πυρκαγιές;

Σοβαρές αδυναμίες και ελλείψεις στον σχεδιασμό και τη διαχείριση των διαγωνισμών για πτητικά μέσα πυρόσβεσης από το Τμήμα Δασών (ΤΔ) αναδεικνύει η Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τα έτη 2022-24.

Ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου σημειώνει ότι το Τμήμα, ως Αναθέτουσα Αρχή, δεν κατάφερε να διαχειριστεί με τον απαιτούμενο βαθμό επάρκειας τη θωράκιση της χώρας με πτητικά μέσα, ένα ζήτημα πολύ κρίσιμης σημασίας για τη δημόσια ασφάλεια και την προστασία του φυσικού πλούτου της Κυπριακής Δημοκρατίας (ΚΔ).

«Η αδυναμία ορθής διαχείρισης ενός τόσο κρίσιμου ζητήματος, παρά τα διδάγματα του 2021, συνιστά σοβαρή αποτυχία της διοίκησης. Απαιτούνται άμεσες διορθωτικές ενέργειες και θεσμική λογοδοσία», αναφέρει.

Απάντησε το Τμήμα Δασών στην Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας

Ιδιαίτερα απαιτητικές και δύσκολες ήταν οι συνθήκες, μέσα στις οποίες διεξήχθησαν οι διαγωνισμοί για τη μίσθωση και προμήθεια εναέριων και επίγειων μέσων πυρόσβεσης από το 2020 και μετά, αναφέρει το Τμήμα Δασών του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, σε ανακοίνωσή του σχετικά με την Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας με θέμα τον έλεγχο διαγωνισμών την περίοδο 2022-2024.

Στην ανακοίνωσή του, το Τμήμα Δασών αναφέρει ενδεικτικά την υψηλή διεθνή ζήτηση και μειωμένη προσφορά μέσων, τις αυξημένες τιμές ως αποτέλεσμα της ευρύτερης γεωπολιτικής αστάθειας και τον αποκλεισμό συγκεκριμένων παροχών, λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη Ρωσία.

Το Τμήμα Δασών σημειώνει ότι αντιμετωπίζει το σύνολο των διαπιστώσεων και συστάσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας «με απόλυτο σεβασμό και σοβαρότητα», αναγνωρίζοντας τη σημασία τους ως πολύτιμων εργαλείων για τη βελτίωση της λειτουργίας του.

Σημειώνει, παράλληλα, ότι με αίτημα της Υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, από το 2024 η ευθύνη διενέργειας όλων των διαγωνιστικών διαδικασιών, που αφορούν πτητικά μέσα, έχει μεταφερθεί στο Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας, το οποίο δρα εκ μέρους της Αρμόδιας Αρχής.

Την ίδια στιγμή, προσθέτει, η Μονάδα Πτητικών Μέσων του Τμήματος Δασών έχει μεταφερθεί στο Υπουργείο Άμυνας, με στόχο τη διαλειτουργικότητα και ενίσχυση του τομέα.

«Η κάθε επιμέρους σύσταση τυγχάνει της δέουσας ανάλυσης, με στόχο τη βελτιστοποίηση των εσωτερικών διαδικασιών και την επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων στη βάση μετρήσιμων κριτηρίων», αναφέρει, για να προσθέσει ότι «προτεραιότητα του Τμήματος παραμένει σταθερά η επιχειρησιακή ετοιμότητα και η ασφάλεια πτήσεων, καθώς και η αποτελεσματική κάλυψη των αναγκών της Κυπριακής Δημοκρατίας στον τομέα της πρόληψης και αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών».

Αναφέρει ακόμα ότι «με συνέπεια και υπευθυνότητα εφαρμόζει όλες τις πρόνοιες της ισχύουσας νομοθεσίας, σε όλα τα στάδια των διαγωνισμών, τηρώντας τις βασικές αρχές που διέπουν τις Δημόσιες Συμβάσεις», σημειώνοντας ότι «μέσα από τους διαγωνισμούς αυτούς καλείται να αξιολογηθεί η τεχνική επάρκεια και ικανότητα ανταπόκρισης των μέσων, σημεία τα οποία αξιολογούνται με βαθμονομημένα κριτήρια που προεπιλέγονται, όπως οι συνθήκες αγοράς και η ετοιμότητα παράδοσης, δίδοντας πλεονέκτημα σε εκείνους τους Οικονομικούς Φορείς που μπορούν να πληρούν τις εν λόγω απαιτήσεις».

Συνέντευξη του εκπροσώπου Τύπου του Τμήματος Δασών, Γιώργου Κωνσταντίνου, στη «Σ»

Στον απόηχο των εξελίξεων της αντιπαράθεσης μεταξύ Ελεγκτικής Υπηρεσίας και Τμήματος Δασών, η «Σημερινή» έθεσε στο «εδώλιό» της τον εκπρόσωπο Τύπου του Τμήματος Δασών, Γιώργο Κωνσταντίνου, ο οποίος παραθέτει σημαντικές πληροφορίες για τις ενέργειες του κράτους στην κατάσβεση πυρκαγιών. Τις ερωταπαντήσεις συμπληρώνει η δήλωση του εκπροσώπου Τύπου της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Ανδρέα Κεττή.

Πόσα και ποια πτητικά μέσα διαθέτει αυτήν τη στιγμή η Κυπριακή Δημοκρατία για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών;

Κατ’ αρχάς να πω ότι πλέον τα πτητικά μέσα είναι υπό την Εθνική Φρουρά, ανήκουν στη Μοίρα Αεροπυρόσβεσης. Διαθέτουμε 6 αεροπλάνα και 4 δευτερεύοντα (βοηθητικά). Τα 6 αεροσκάφη είναι τύπου «Air Tractor» και αποτελούνται από 4 μισθωμένα και 2 ιορδανικά, ενώ τα 4 βοηθητικά είναι της ΕΦ και της Αστυνομίας. Αν παραστεί ανάγκη βοηθούν και αυτά των Βρετανικών Βάσεων. Δεν γνωρίζω όμως για την έκβαση των προσφορών κ.λπ. είτε για ελικόπτερα είτε για επιπλέον αεροπλάνα. Φαντάζομαι πως σύντομα θα έχουμε μια μεγάλη διαφοροποίηση στα δεδομένα.

Είναι όλα σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα; Υπάρχουν καθυστερήσεις σε συντηρήσεις ή ενοικιάσεις;

Βεβαίως. Τα 6 ειδικά είναι σε πλήρη ετοιμότητα, είναι ακροβολισμένα 2 Λάρνακα, 2 Ακρωτήρι, 2 Πάφο. Όσον αφορά τα ενοικιαζόμενα, περιμένουμε τις προσφορές από το Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας. Σίγουρα «τρέχουν» προσφορές για ελικόπτερα και για αγορά επιπλέον αεροσκάφους. Όμως δεν έχουμε αρκετή ενημέρωση στα θέματα των προσφορών.

Υπάρχει ενίσχυση με επιπλέον ενοικιαζόμενα εναέρια μέσα φέτος; Αν ναι, από ποιες χώρες και πότε αναμένονται; Βρίσκονται σε ισχύ συμφωνίες με γειτονικά κράτη για παροχή πτητικής βοήθειας σε περίπτωση μεγάλων πυρκαγιών;

Ναι, υπάρχουν συμφωνίες. Υπάρχει συμφωνία με την Ελλάδα, το Ισραήλ και με την Ιορδανία. Τα δύο ελικόπτερα που έστειλαν πέρσι για βοήθεια, ήταν ιορδανικά. Επίσης, η Κύπρος εντάσσεται στο σχέδιο «rescEU» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αφορά την ενίσχυση της προστασίας των πολιτών από καταστροφές και τη διαχείριση αναδυόμενων κινδύνων.

Έχουν πραγματοποιηθεί φέτος κοινές ασκήσεις μεταξύ Τμήματος Δασών, Πυροσβεστικής και άλλων υπηρεσιών με τα πτητικά μέσα;

Κάθε χρόνο γίνεται εναλλάξ η άσκηση «ΠΥΡΣΟΣ» της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και η άσκηση «ΗΦΑΙΣΤΟΣ» του Τμήματος Δασών. Η άσκηση «ΠΥΡΣΟΣ» έγινε πρόσφατα. Τον επόμενο χρόνο θα συντονίσουμε εμείς, ως Τμήμα Δασών, στο πλαίσιο της Εβδομάδας Προστασίας των Δασών, την άσκηση «ΗΦΑΙΣΤΟΣ». Αυτά τα εθνικά σχέδια έχουν ως σενάριο μια μεγάλη ανεξέλεγκτη πυρκαγιά, εξελισσόμενη σε τεράστια κρίση. Πρέπει ν’ αντιμετωπιστεί άμεσα και αποτελεσματικά, με συντονισμό απ’ όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Όπως το Τμήμα Δασών, η Πολιτική Άμυνα, η Αστυνομία, η ΕΦ, οι Βρετανικές Βάσεις, οι Υπηρεσίες Ασθενοφόρων και εθελοντικές ομάδες. Είναι άξιον αναφοράς, πως, για πρώτη φορά φέτος, κατά τη διάρκεια της άσκησης «ΠΥΡΣΟΣ», χρησιμοποιήθηκε το ελικόπτερο «Chinook» των Βρετανικών Βάσεων.

Πόσος χρόνος απαιτείται από την αναγγελία πυρκαγιάς μέχρι την απογείωση του πρώτου εναέριου μέσου;

Η απογείωση είναι άμεση. Τα αεροσκάφη είναι έμφορτα και ειδικά σε περίπτωση υψηλού κινδύνου, μόλις δοθεί σήμα, εντός 5 λεπτών απογειώνονται.

Υπάρχει σχεδιασμός για αγορά ή αναβάθμιση ιδιόκτητων μέσων, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από εξωτερικούς παρόχους;

Υπάρχει και «τρέχει» αυτό το ζήτημα. Ακόμη δεν γνωρίζουμε κάτι συγκεκριμένο, όμως περιμένουμε τα αποτελέσματα των αποφάσεων. Το πλάνο είναι να φτάσουμε τα 11 πτητικά μέσα. Εντός του καλοκαιριού αναμένονται 5 ακόμη πτητικά. Δεν γνωρίζω όμως ακριβή ημερομηνία.

Τι πρέπει να προσέχει το κοινό σε περιοχές όπου επιχειρούν πτητικά μέσα πυρόσβεσης; Είμαστε έτοιμοι για τις προκλήσεις του φετινού καλοκαιριού;

Πρώτα απ’ όλα δεν πρέπει να παρενοχλούν το έργο της πυρόσβεσης. Πολλές φορές έρχεται η Αστυνομία και αποτρέπει την διακίνηση του κοινού. Οποιοσδήποτε «άσχετος» δεν πρέπει να είναι κοντά στην πυρκαγιά. Είναι επικίνδυνο για τον ίδιο, για το όχημά του και την περιουσία του. Εμείς, πάμε με ειδικά οχήματα και φορούμε την αντιπυρική μας στολή. Ακόμη και οι εθελοντές που καλούνται να βοηθήσουν, είναι εθελοντικές ομάδες πιστοποιημένες είτε από το Τμήμα Δασών είτε από την Πυροσβεστική Υπηρεσία και φέρουν τον κατάλληλο εξοπλισμό, έτσι ώστε να μπορέσουν να μπουν στην πυρκαγιά. Είμαστε πανέτοιμοι ως επαγγελματίες να αναμετρηθούμε με οποιαδήποτε πρόκληση. Τα εύσημα ανήκουν στους δασοπυροσβέστες, στους δασικούς λειτουργούς που αψηφούν τον κίνδυνο και ανταποκρίνονται με θάρρος και αυταπάρνηση στο καθήκον.

Τι αλλάζει το φετινό καλοκαίρι;

Ο εκπροσώπος Τύπου της Πυροσβεστικής, Ανδρέας Κεττής, δήλωσε στην «Σ» πως το φετινό καλοκαίρι αναμένεται ακόμη δυσκολότερο και απαιτείται η συνεργασία και ο συντονισμός όλων των φορέων.

«Είμαστε σε μια πολύ δύσκολη αντιπυρική περίοδο. Αυτή η χρονιά για τα μέσα πυρόσβεσης είναι δύσκολη λόγω του ξηρού χειμώνα, της λειψυδρίας, των περιορισμένων δυνατοτήτων παροχής νερού στα μέσα. Εμείς ως Πυροσβεστική προχωρήσαμε στις προβλεπόμενες ενέργειες και ενημερώσαμε όλα τμήματα και τις Τοπικές Αρχές, Δήμους, Κοινότητες και το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων. Τους παροτρύναμε να είναι δίπλα στην κατάσβεση των πυρκαγιών και να μας βοηθήσουν στην εξεύρεση διατρήσεων νερού για προμήθεια των πυροσβεστικών οχημάτων. Αλλά και την παροχή βοήθειας από υπηρεσίες όπως προωθητές γαιών, εκσκαφείς να υποστηρίξουν την κατάσβεση. Λαμβάνουμε όλα τα μέτρα, έχουμε έρθει σε επαφή με όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες, έτσι ώστε να γίνονται περιπολίες, να στελεχώνονται παρατηρητήρια, είμαστε σε συντονισμό με όλες γενικά τις υπηρεσίες καταστολής. Το κοινό πρέπει να είναι πολύ προσεκτικό στις δραστηριότητές του, καθώς για τις 9 από τις 10 πυρκαγιές ευθύνεται ο ανθρώπινος παράγοντας».