Η Κύπρος σε διάλογο

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε στις 19-20 Δεκεμβρίου 2025 το διήμερο συνέδριο «Are we European Now?» («Είμαστε Ευρωπαίοι τώρα;»), ανοίγοντας έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από την ευρωπαϊκή ταυτότητα, τη δημοκρατία και τη συμμετοχή των πολιτών.

Το συνέδριο επιχείρησε ν’ απαντήσει σ’ ένα ανοιχτό και σύνθετο ερώτημα, το οποίο δεν προσφέρεται για εύκολες ή μονοδιάστατες απαντήσεις. Αντίθετα, ανέδειξε τη σημασία της ίδιας της ερώτησης: πώς μεταφράζονται οι ευρωπαϊκές αξίες στην πράξη; Ποιοι συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων; Και ποιοι εξακολουθούν να μένουν στο περιθώριο;

Σε μια Κύπρο που βρίσκεται στο σταυροδρόμι της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και των προσωπικών και συλλογικών ιστοριών διχασμού, το συνέδριο λειτούργησε ως χώρος συλλογικού αναστοχασμού. Ένας τόπος όπου η δημοκρατία δεν νοείται μόνο ως θεσμικό πλαίσιο, αλλά ως καθημερινή, δημιουργική και συχνά διεκδικούμενη πράξη.

Το ερώτημα της ευρωπαϊκής ταυτότητας καθίσταται σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ, καθώς η Κύπρος αναλαμβάνει έργα-ορόσημα για τη χώρα, με κορυφαίο την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Πρόκειται για τη δεύτερη φορά που η Κύπρος αναλαμβάνει την Προεδρία, μετά την πρώτη της θητεία το 2012, δηλαδή έπειτα από 14 χρόνια.

Παράλληλα, η Κύπρος αποκτά έντονη ευρωπαϊκή πολιτιστική διάσταση, καθώς η Λάρνακα έχει αναδειχθεί Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2030, μαζί με το Λέουβεν στο Βέλγιο και το Νίκσιτς στο Μαυροβούνιο.

Ωστόσο, παρά τη θεσμική και πολιτιστική αυτή εγγύτητα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καταγράφεται μια έντονη τάση δυσαρέσκειας μεταξύ των πολιτών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου, περισσότεροι από τους μισούς Κύπριους δηλώνουν ότι τείνουν να μην εμπιστεύονται την Ευρωπαϊκή Ένωση (57%, αυξημένο κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με την άνοιξη του 2025). Την ίδια στιγμή, η συνολική εικόνα τους για την ΕΕ παραμένει κυρίως ουδέτερη (41%) ή θετική (30%). Ιδιαίτερα έντονη δυσαρέσκεια καταγράφεται σε σχέση με τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας στην Κύπρο (67%), καθώς και μια ευρέως διαδεδομένη αίσθηση ότι η φωνή των πολιτών δεν μετρά ούτε σε εθνικό επίπεδο (66%), ούτε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (70%).

Υπό αυτό το πρίσμα, η αναγκαιότητα του συγκεκριμένου συνεδρίου καθίσταται σαφής. Το πρόγραμμα περιελάμβανε τέσσερα πάνελ συζητήσεων, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα θεματικών, όπως το περιβάλλον, τα ΛΟΑΤΚΙ+ και τα ανθρώπινα δικαιώματα, το μεταναστευτικό ζήτημα και η δημοκρατική συμμετοχή των πολιτών στην Κύπρο. Οι συζητήσεις έδωσαν τη δυνατότητα στο κοινό να εκφράσει απόψεις και ανησυχίες, αλλά και να απευθύνει ερωτήματα προς τους ομιλητές, συμβάλλοντας σε έναν ζωντανό και ουσιαστικό διάλογο γύρω από το πολιτικό και κοινωνικό τοπίο της χώρας.

Παράλληλα με τις συζητήσεις, παρουσιάστηκε ένα πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα. Μέσα από εκθέσεις, ζωντανές δράσεις, προβολές και εργαστήρια, το πρόγραμμα άνοιξε ερωτήματα γύρω από την ταυτότητα, τη συλλογική μνήμη, το σώμα, το περιβάλλον και τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες που διαμορφώνουν τη σύγχρονη ευρωπαϊκή - και όχι μόνο - εμπειρία.

Το έργο EUNITY20 υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης CERV-2024-CITIZENS-REM, σε συνεργασία με τους ABR, YEU Cyprus, SigmaLive και το Πανεπιστήμιο Λεμεσού.