Λύσεις για περικοπές φωτοβολταϊκών

Παρατηρούμε έντονα τα τελυταία χρόνια τις περικοπές ΦΒ (φωτοβολταικών) και επικρατεί ανησυχία. Πολίτες που μπορεί να δανείστηκαν για να εγκαταστήσουν ΦΒ στην οικία τους, και δεν αποδέχονται να τους πετάνε εκτός. Το Υπουργείο Ενέργειας μελετά λύσεις, χωρίς ακόμα να λυθεί το πρόβλημα. ΓΙΑΤΙ όμως γίνονται περικοπές;

• Το ηλεκτρικό δίκτυο για να λειτουργήσει πρέπει η παραγωγή που δίνουμε μέσα στο δίκτυο να ισούται με τη ζήτηση για κατανάλωση (να διατηρείται στα 50hz, κ.τλ). Στην Κύπρο συνήθως άνοιξη και φθινόπωρο που η παραγωγή ειναι ψηλή (ηλιοφάνεια) και η ζήτηση χαμηλή (δεν έχουμε ψύξη- θέρμανση και τουρισμό), ο ΔΣΜΚ (Διαχειρηστής Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου), ΟΧΙ Η ΑΗΚ, αναγκάζεται να βγάζει εκτός παραγωγούς, για την ομαλή λειτουργία του συστήματος. Από προσωπική εμπειρία του γράφοντος σε επιθεωρήσεις στους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς Βασιλικού και Δεκέλειας, και στις εγκαταστάσεις ΦΒ, Αν δεν βγάλει κάποιους παραγωγούς εκτός, θα υποστεί βλάβη το σύστημα. Αυτό γίνεται μόνο κάποιες μέρες του χρόνου, και κόβεται σπίτι σας η παραγωγή του ΦΒ συστήματος, ΟΧΙ το ρεύμα που έχεις σπίτι (και όχι κα Κίκα δεν θα ξιπαγώσουν τα χαλλούμια στο ψυγείο σου). Στο σενάριο που θα βγάλει εκτός πολλές μηχανές η ΑΗΚ η ώρα 09.00 το πρωί, και η ώρα 10.00 σταματήσει ο άνεμος και συνεφιάσει, αυτομάτως θα βγουν εκτός τα ΦΒ - αιολικά, και θα έχουμε blackout. Πιθανολογώντας, οι ατμογενήτριες της ΑΗΚ χρειάζονται τουλάχιστον 10 ώρες προεργασία για να ξαναμπούν, και οι ατμογενήτριες έχουν τη δυνατότητα να δουλεύουν ως στο 50% της ισχύς τους, και όχι χαμηλότερα. Επίσης η ΑΗΚ είναι αυτή που διατηρεί τα 50hz σταθερά ώστε να λειτουργεί ομαλά το σύστημα, αυξομειώνοντας τις μηχανές της επί 24ώρου βάσης, με 1 κουμπί (βλέπε φωτογραφία εμένα στη Δεκέλεια), σε Βασιλικό και Δεκέλεια. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο Κυπριακό, υπάρχει και σε Γερμανιά, Ελλάδα, ΗΠΑ, και φυσικά πρόσφατα στις 28.4.25 στην Ισπανία, όπου η υπερβολίκη παραγωγή ΑΠΕ χωρίς περικοπές έφερε βλάβη στο σύστημα σε 50 εκατομύρια ανθρώπους (https://www.theguardian.com/environment/2025/apr/29/what-caused-the-blackout-in-spain-and-portugal-and-did-renewable-energy-play-a-part)

Οι παραγωγοί στην Κύπρο σε 4 κατηγορίες

1. Συμβατικοί ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί ΑΗΚ Βασιλικο+Δεκελεια+Μονή (μαζούτ&πετρέλαιο) (steam turbines,ICE) , αναμένεται να μπει και ο ιδιώτης σύντομα. Στα επόμενα 2-3 χρόνια αν έρθει φυσικό αέριο δεν θα αλλάξει κάτι στις περικοπές.

2. Μεγάλα συστήματα, πάρκα Αιολικά, πάρκα ΦΒ, βιομάζα.

3. Μεσαία συστήματα ΦΒ σε επιχηρήσεις όπως εργοστάσια, ξενοδοχεία, γεωργοί, εταιρείες και γραφεία.

4. Μικρά συστήματα ΦΒ, οικιακοί παραγωγοί.

Ο ΔΣΜΚ έχει αναφέρει ότι βγάζει εκτός ΑΗΚ και πάρκα, και μετά τους οικιακούς. Το δίκαιο ναι είναι να έχουν όλοι περικοπές μέχρι να λυθεί το πρόβλημα αλλά οι οικιακοί παραγωγοί πρέπει να έχουν τις λιγότερες αποκοπές. Αυτό που θα βοηθούσε ειναι ο ΔΣΜΚ να έχει περισσότερη διαφάνεια και να ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗ να ξέρουν όλοι ΠΟΤΕ, ΠΟΙΟΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΠΟΣΟ ΒΓΗΚΕ ΕΚΤΟΣ. Όπως και να χει, οι περικοπές αναφέρονται μόνο σε 5-10% της χρονιαίας παραγωγής άρα ας μην το θεωρούμε ως καταστροφικό. ΚΑΙ ΤΩΡΑ; ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΩΡΑ; ; ;

Οι ΛΥΣΕΙΣ είναι 4

1. ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ και ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ.

2. ΚΑΛΩΔΙΑΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΧΩΡΕΣ.

3. ΕΥΕΛΙΚΤΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ στους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς.

4.ΧΡΗΣΗ ΠΕΡΙΣΣΕΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΛΛΟΥ Π.Χ. ΑΦΑΛΑΤΩΣΗ

1. ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ & ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ

ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ: Αποθήκευση με νερό. Όταν έχουμε περίσσεια παραγωγή ηλεκτρισμού( μέρα) στέλνουμε νερό σε ψηλό σημείο, και τη νύχτα που το χρειαζόμαστε αποδεσμεύεται, πέφτει κάτω με τη βαρύτητα και αφού περάσει από γενήτρια παράγει ρεύμα. (ορθά το έχει επισημάνει και ο απερχόμενος κ. @Γιώργος Παπαναστασίου όταν ανέλαβε Υπουργός Ενέργειας). Μετατρέπουμε την ηλεκτρική σε κινητική ενέργεια και μετά ξανά σε ηλεκτρική. Πρέπει να γίνει αρχικά 1 μονάδα. Θα ήταν σοφό να συμμετέχει το κράτος-ΔΣΜΚ-ΑΗΚ, και κοινοπραξία απο ιδιώτες (το 30% π.χ. να μπορεί να το ενοικιάζει κάποιος διαδυκτυακά ώστε να έχουν όλοι πρόσβαση σε αποθήκευση). Άλλες λύσεις δεν είναι συμφέρουσες προς το παρών ή/και δεν μπορούν να αποθηκεύσουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρισμού ή/και δεν είναι ανεπτυγμένες τεχνολογικά. Το πολυσυζητημένο υδρογόνο (θα το αναλύσουμε σε άλλο άρθρο), που είναι δημοφιλές, κανένας επιστήμονας δεν μιλά για τα αρνητικά του. Εκτός τού ότι αυτή τη στιγμή η ενέργεια που σπαταλάς να παράξεις είναι μεγαλύτερη απο αυτή που σου δίνει. Ο γράφων το θεωρεί ως τη χειρότερη ιδέα για παραγωγή ηλεκτρισμού, ακόμα χειρότερη ιδέα και από την απόφαση της ανθρωπότητας να χρησιμοποιά ορυκτά καύσιμα στο τέλος του 19ου αιώνα. Χειρότερη ιδέα γιατί τα ορυκτά μολύνουν τον αέρα, ενώ το υδρογόνο θα μολύνει το νερό που πίνουμε (η μάζα του νερού στη γη είναι 0,05% και το πόσιμο μόνο 0,002%). Είναι επικίνδυνο γιατί για να παράξεις πρέπει να χρησιμοποιήσεις ηλεκτρισμό στο νερό ώστε να διαχωρίσεις υδρογόνο-οξυγόνο. Ο ηλεκτρισμός στο νερό θα δηλητηριάζει και θα φέρνει προβλήματα υγείας (καρκίνο κ.τλ) όταν αυτά τα στοιχεία κάνουν τον κύκλο τους (υδρογόνο>οξυγόνο>απόβλητο νερού>σύννεφα>βροχή>φράγμα όπως και η όξινη βροχή), και καταλήξουν στο ποτήρι που πίνεις. Αν αυτή η διαδικασία ξεκινήσει μαζικά για παραγωγή ηλεκτρισμού θα μολύνουμε το νερό που πίνουμε, και το πόσιμο νερό είναι ήδη έλλειψη σε πολλές γωνιές του πλανήτη. Ωραία τεχνολογία το υδρογόνο αλλά ας την χρησιμοποιά ο MUSK στον Άρη που εχει άφθονο πάγο. Hi @elon.

ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ: Επειδή κοστίζουν πρέπει να επιδοτούνται από το κράτος, π.χ. στο ήδη πετυχημένο ταμείο @ΑΠΕ Ε-ΞΕ που κάνουν εξαιρετική δουλειά και την Υπηρεσία Ενέργειας, για να είναι προσβάσιμες στο κοινό. ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΒΑΛΟΥΝ ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ ΜΕ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗ;

Οικιακοί παραγωγοί; Ναι. Το έχουν περισσότερη ανάγκη. Θα τις βάλουν για επιβίωση και όχι για να κερδοσκοπούν. Άρα το μεγαλύτερο βάρος των επιχορηγήσεων πρέπει να πηγαίνει στους οικιακούς καταναλωτές και εξ ολοκλήρου κόστος στα ευάλωτα νοικυριά. Οι μπαταρίες στις οικίες θα βοηθήσουν για ολοκληρωμένες λύσεις επιβίωσης από τους πολίτες. Η αποθηκευμένη ενέργεια θα χρησιμοποιείται τη ύχτα για ψύξη/θέρμανση. (Σωληνώσεις των πολέων για ΦΑ είναι πεταμένα εκατομμύρια, για προσωρινή λύση. Γιατί το ΦΑ δεν είναι η ενέργεια του μέλλοντος για την ιδανική πολιτεία. Αυτά τα εκατομμύρια λοιπόν μπορούν να δοθούν σαν επιδοτήσεις για μπαταρίες. Μόνο στοχεύοντας μακριά θα προλαμβαίνουμε τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Επιχειρήσεις; Ναι αλλά με μέτριες επιχορηγήσεις απο το κράτος.

Πάρκα ΦΒ και Αιολικά; Ναι αλλά με μικρές επιχορηγήσεις.

Ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί, ΔΣΜΚ ή κράτος; Όχι. Η ΑΗΚ και ο ΔΣΜΚ αν θέλουν μπορούν να εγκαταστήσουν μικρές ποσότητες μπαταριών για ασφάλεια του δικτύου, χωρίς επιχορηγήσεις, με δικούς τους πόρους. Το κράτος έχει ήδη μονοπώλιο στην παραγωγή, και δεν το θέλουμε και στην αποθήκευση, δεν το θέλουμε γιατί το απαγορεύει η ΕΕ αλλα και επειδή δεν αρμόζει στον υγιή ανταγωνισμό της αγοράς.

2. ΚΑΛΩΔΙΟ: ΝΑΙ στην ΕΝΩΣΗ με την ΕΛΛΑΔΑ (με καλώδιο για να μην παρεξηγηθώ). Το καλώδιο θα έφερνε σταθερότητα στο απομωνομένο μας δύκτιο, διατήρηση των 50hz και θα επέτρεπε αγοραπωλησίες ρεύματος. Για το θέμα ένωσης με καλώδιο η Κύπρος πρέπει να κοιτάζει προς Ισραήλ, Ελλάδα και Αίγυπτο. Για Ισραήλ-Κύπρος-Ελλάδα (Euro-Asia Interconnector) που θα μας ένωνε και με την ΕΕ, είδαμε πρόσφατα σε Ελλάδα και Κύπρο άνευ ουσίας συζητήσεις από τα αρμόδια Υπουργεία. Για την Αίγυπτο δεν γίνεται συζήτηση από Κύπρο και πρέπει να γίνει πρόταση προς την Αιγυπτιακή κυβέρνηση. Αλλες χώρες (Λίβανος Συρία) αποκλείονται προς το παρών λόγω γεωπολιτικών.

3. ΕΥΕΛΙΚΤΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ: Πρόσφατα η ΑΗΚ επέλεξε προμηθευτές προς τούτο. Δεν θα είναι βιώσιμο και οικονομικά συμφέρον μακροχρόνια για την ΑΗΚ απλά να υπάρχει, για να ανάβει και να κλείνει μηχανές όλη μέρα. Αλλα σαν κρατική επιχείρηση πρέπει να το κάνει με μικρή ίσως βοήθεια του κράτους.

4. ΧΡΗΣΗ ΠΕΡΙΣΣΕΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΛΛΟΥ Π.Χ. ΑΦΑΛΑΤΩΣΗ

Ας κατασκευάσει το κράτος αφαλατώσεις εχτές. Μόνο με την αφαλάτωση θα μπορούσε να λυθεί αμέσως το πρόβλημα των περικοπών. Η διαδικάσια απλή. Όταν έχουμε περίσεια ενέργεια αντί να γίνονται οι περικοπές, το ρεύμα να διοχετέυεται στην αφαλάτωση και τις μπαταρίες της αφαλάτωσης. Μπορούμε ολόχρονα να δημιουργούμε πόσιμο νερό και να κάνουμε την Κύπρο ολοπράσινη, με ακμάζουσα γεωργία. Και αν θέλουμε να το πάμε και 1 βήμα παραπέρα, προτείνω, αν φτάσουμε στο σημείο να έχουμε τεράστιες ποσότητες νερού, τότε μπορούμε να κατασκευάσουμε 1 αγωγό προς Αίγυπτο με επιδότηση από την ΕΕ, και μέσω Αίγύπτου να εξάγουμε νερό σε Αφρική (Αίγυπτο, Λιβύη κ.τλ) και Ασία (Σαουδική Αραβία, Ιορδανία κ.τλ). Αρα οι περικοπές μετατρέπονται σε κέρδος από την πώληση νερού.

ΩΣ ΕΠΙΛΟΓΟ να αναφέρουμε, οι περικοπές προς το παρόν είναι πολύ μικρές και επεξεργάζονται ήδη οι λύσεις. Ας μην φτάνουμε στο άλλο άκρο να κατηγορούμε το κράτος που επιδοτά χιλιάδες ευρώ(€) στις οικίες. Κάποιος ευάλωτος που έβαλε ΦΒ σχεδόν δωρεάν, δεν δικαιούται να έχει παράπονο αν τον αποσυνδέσουν λίγες μέρες τον χρόνο.

Ένα άλλον ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ είναι αν το κράτος δίνει €10.000 σε κάθε οικιστικό κτήριο να βάλει ΦΒ και μπαταρίες, το κράτος θα τα κάνει ΑΠΟΣΒΕΣΗ ΣΕ 5 ΧΡΟΝΙΑ, γιατί θα πληρώνει λιγότερα σε ρύπους (€300εκ/χρ) και μαζούτ (€500εκ/χρ). Άρα εν συντομία δαπανεί η ΑΗΚ €800εκ/χρ /για 430χιλ (συμφωνα με το ΑΙ και την Υπηρεσία Ενέργειας) οικιστικά κτήρια = €2χιλ/χρ έξοδα της ΑΗΚ σε κάθε κτήριο. Το κράτος παρά να τα δίνει σε μαζούτ και ρύπους, μπορεί να δίνει €800εκ/χρ για φβ και μπαταρίες και σε 5 χρόνια να είναι όλα τα οικιστικά κτήρια στην Κύπρο αυτόνομα.

Με τις λύσεις που προτείνει ο γράφων λύνεται απόλυτα το πρόβλημα των περικοπών. Με σωστή ενεργειακή στρατηγική και αποφάσεις που θα πάρουμε σήμερα, μπορούμε σε λίγα χρόνια να είμαστε σαν Κύπρος ενεργειακά αυτάρκης, εξασφαλισμένοι και να εξάγουμε ηλεκτρισμό σε άλλες χώρες. Έγνοιά μας οι απλοί πολίτες και προτεραιότητα στο ενεργειακό μείγμα, θα πρέπει να είναι οι ΑΠΕ με έμφαση στα ΦΒ, (όχι ανεξέλεχτα σε γεωργική γη, τα αιολικά έχουν μεγαλύτερη περιβαλλοντική ζημιά). Και έχοντας πάντα κατά νου αυτό που είπε ο @Μπάρακ Ομπάμα το 2008 ‘’το κράτος που θα ηγείται του κόσμου στη δημιουργία νέων πηγών ενέργειας, θα γίνει το κράτος που θα ηγείται στην παγκόσμια οικονομία του 21ο αιώνα’’ (πηγή www.whitehouse.gov).

ΥΓ 1: για τα ενεργειακά ΥΓ1 τον 10.25 κατατέθηκε στη Βουλή νομοσχέδιο έτσι ώστε η CYTA να μπορεί να γίνει προμηθευτής ηλεκτρισμού. Η απόφαση αυτή είναι ατυχής - άτοπη και ελπίζω ο νέος Υπουργός Ενέργειας κ @Μιχάλης Δαμιανός να μην το επιτρέψει. 1ο η CYTA θα ξοδέψει εκατομύρια σε μισθούς-υποδομές-εκπαίδευση, 2ο στη μικρή αγορά ηλεκτρισμού της Κύπρου δεν υπάρχει χώρος για 2 ημικρατικούς οργανισμούς να ανταγωνίζονται, και 3ο η ΕΕ θα μας το απαγορεύσει. Είναι ενάντια στην υγιή ανταγωνιστική αγορά και δεν θα επιτρέψει σε ιδιώτες να αντεπεξέλθουν.

ΥΓ 2: Η Κύπρος σωστά, για καλές σχέσεις γειτονίας με την Αίγυπτο, συμφώνησε να εξάγει το φυσικό αέριο από το Αφροδίτη (οικόπεδο 12) προς την Αίγυπτο. Πρόσφατα προτείναμε το ίδιο για το κοίτασμα Κρόνος (οικόπεδο 6). Αυτό ενισχύει τις σχέσεις μας με την Αίγυπτο αλλά παγοποιά τον στόχο για κατασκευή δικού μας σταθμού υγροποίησης φυσικού αερίου στο Βασιλικό, ο οποίος προαπαιτεί 15τ.κ.π αποδεδειγμένα αποθέματα.

*Ειδικός Ενέργειας. Ιδιοκτήτης-Διευθύνων ELECTRONBIOS Photovoltaics Installations Cyprus. ELECTRONBIOS E SHOP Solar Devices and sustainability. Επιθεωρητής Ενέργειας, μεταξύ άλλων την τελευταία 10ετία αντιπροσωπεύει τους προμηθευτές μάζουτ & πετρελαίου στην ΑΗΚ. Πτυχίο Energy Management, ΜΒΑ in Energy.