Η Αμμόχωστος ως προτεραιότητα και ΜΟΕ: Ώρα να τελειώνουμε με τις αυταπάτες

Σχεδόν 52 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή, η Κύπρος εξακολουθεί να ζει υπό καθεστώς κατάφωρης παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου. Η Τουρκία κατέχει παράνομα το 37% των εδαφών τής Κυπριακής Δημοκρατίας και η διεθνής κοινότητα περιορίζεται, στην καλύτερη περίπτωση, σε ανέξοδες λεκτικές διαμαρτυρίες. Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι οι ευθύνες δεν βαραίνουν μόνο τους τρίτους. Βαραίνουν και εμάς.

Η στασιμότητα στο Κυπριακό και τα μηδενικά αποτελέσματα των επαφών με την τουρκική πλευρά δεν είναι συγκυριακό φαινόμενο. Είναι το αποτέλεσμα μιας διαχρονικής πολιτικής, που αποφεύγει τη διεκδίκηση και καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι το πρόβλημα μπορεί να «διαχειριστεί» με κινήσεις καλής θέλησης, που δεν κοστίζουν τίποτα στην κατοχική δύναμη.

Αντί να πιέζουμε την Τουρκία για την εφαρμογή των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και ν’ αξιοποιούμε την ιδιότητά μας ως κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να δημιουργήσουμε πραγματικό πολιτικό κόστος, επιλέγουμε συστηματικά τον δρόμο των ήσσονος σημασίας Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Μέτρων που στην πράξη δεν οικοδομούν εμπιστοσύνη, αλλά καλλιεργούν συνθήκες εξοικείωσης και “συμβίωσης” με την κατοχή.

Για εμάς τους Αμμοχωστιανούς, το ζήτημα είναι απολύτως ξεκάθαρο: η επιστροφή της Αμμοχώστου έπρεπε εδώ και χρόνια ν’ αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα στη διαδικασία των συνομιλιών και να προωθείται ως ουσιαστικό ΜΟΕ. Όχι ως γενικόλογη διακήρυξη, αλλά ως συγκεκριμένη, δεσμευτική και μετρήσιμη απαίτηση.

Το ελάχιστο που όφειλε να είχε τεθεί στο τραπέζι είναι η εφαρμογή του Ψηφίσματος 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και η επιστροφή της περίκλειστης πόλης στους νόμιμους κατοίκους της, έστω και σταδιακά, αρχίζοντας από το 18% της περιοχής. Το Ψήφισμα είναι απολύτως σαφές: καταδικάζει τις αποσχιστικές ενέργειες, θεωρεί απαράδεκτες τις προσπάθειες εποικισμού των Βαρωσίων και ζητά τη μεταβίβαση της περιοχής στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών. Δεν υπάρχει καμία «γκρίζα ζώνη» ερμηνείας. Υπάρχει μόνο έλλειψη πολιτικής βούλησης.

Και, όμως, αντί η Αμμόχωστος ν’ αποτελεί τη ναυαρχίδα της διαπραγματευτικής μας στρατηγικής, αντιμετωπίζεται διαχρονικά ως «ευαίσθητο» ζήτημα, που καλό είναι να μη «δυσκολεύει» το κλίμα. Έτσι, η Τουρκία προχωρεί σε νέα τετελεσμένα και εμείς συζητούμε για οδοφράγματα, τεχνικές επιτροπές και μέτρα ρουτίνας, σαν να πρόκειται για ένα φυσιολογικό κράτος με ένα απλό πολιτικό πρόβλημα και όχι για χώρα υπό στρατιωτική κατοχή.

Ας λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους: χωρίς διεκδικητική πολιτική, χωρίς πραγματική πίεση προς την Τουρκία και χωρίς σύνδεση των ευρωτουρκικών με ουσιαστική πρόοδο στο Κυπριακό, δεν πρόκειται να επιστρέψει ούτε η Αμμόχωστος, ούτε εκατοστό κατεχόμενης γης.

Η πολιτική των ψευδαισθήσεων και της «διαχείρισης» του προβλήματος έχει χρεοκοπήσει. Το μόνο που πέτυχε είναι να παγιώσει την κατοχή και να συνηθίσει τη διεθνή κοινότητα -και εμάς τους ίδιους- στην ιδέα της διχοτόμησης.

Αν πράγματι θέλουμε επανεκκίνηση μιας αξιόπιστης διαδικασίας λύσης, υπάρχει ένα και μόνο πραγματικό τεστ σοβαρότητας: η εφαρμογή του Ψηφίσματος 550 και η επιστροφή της Αμμοχώστου. Όλα τα υπόλοιπα είναι υπεκφυγές και διαχείριση της κατοχής.

*Πρόεδρος του Συνδέσμου Αμμοχώστου ΗΒ