Ημέρα των Γραμμάτων: παιδεία ως ευθύνη, όχι ως αργία
Η Ημέρα των Γραμμάτων, που τιμάται κάθε χρόνο στις 30 Ιανουαρίου, αποτελεί μια βαθιά συμβολική στιγμή για τον πολιτισμό και την παιδεία. Είναι αφιερωμένη στους Τρεις Μεγάλους Ιεράρχες, τον Βασίλειο τον Μέγα, τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, οι οποίοι δεν υπήρξαν μόνο κορυφαίες πνευματικές μορφές, αλλά και φορείς ενός αξιακού συστήματος που συνέδεε τη γνώση με το ήθος και την κοινωνική ευθύνη. Με το έργο και η στάση ζωής τους έθεσαν τα θεμέλια μιας παιδείας που στόχευε στη διαμόρφωση ολοκληρωμένων ανθρώπων. Σήμερα, η σημασία αυτής της ημέρας καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική στην Κύπρο, η οποία δοκιμάζεται από πολιτικές και κοινωνικές αναταράξεις, ιδιαίτερα μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις που είδαν το φως της δημοσιότητας και κλόνισαν την εμπιστοσύνη των πολιτών προς την εξουσία και τους θεσμούς.
Τα τελευταία χρόνια, η κυπριακή κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παρατεταμένη κρίση αξιών, όπου η απαξίωση της πολιτικής ζωής και η ηθική κόπωση των πολιτών τείνουν να θεωρούνται φυσιολογικές. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παιδεία δεν μπορεί να περιορίζεται σε τυπικές αναφορές και επετειακές δηλώσεις, αλλά οφείλει να επανακτήσει τον ουσιαστικό της ρόλο ως δύναμη αφύπνισης, κριτικής σκέψης και διαμόρφωσης συνείδησης. Η επιστροφή στις αρχές που ενσάρκωσαν οι Τρεις Ιεράρχες δεν αποτελεί νοσταλγική αναδίπλωση στο παρελθόν, αλλά αφετηρία για έναν επαναπροσδιορισμό της κοινωνικής μας πορείας. Το νησί μας χρειάζεται ηγεσίες που θα καθοδηγούν με βάση τη δικαιοσύνη, την αλήθεια και το κοινό καλό.
Οι Τρεις Ιεράρχες υπήρξαν δάσκαλοι με βαθιά επίγνωση της ευθύνης του λόγου και της γνώσης. Δεν δίδαξαν μόνο πίστη και ήθος, αλλά ανέδειξαν τη σημασία της μόρφωσης, της γλώσσας και της πνευματικής καλλιέργειας ως θεμέλια μιας δίκαιης κοινωνίας. Η στάση ζωής τους υπενθυμίζει ότι η παιδεία χωρίς αξίες είναι κενή περιεχομένου και ότι η γνώση χωρίς ήθος μπορεί να καταστεί ακόμη και επικίνδυνη.
Υπό αυτό το πρίσμα, γεννάται εύλογα το ερώτημα κατά πόσο η Ημέρα των Γραμμάτων τιμάται ουσιαστικά όταν αντιμετωπίζεται απλώς ως μια ακόμη αργία (στην Ελλάδα η εν λόγω σχολική αργία καταργήθηκε το 2020). Αντί της αδράνειας, η ημέρα αυτή θα μπορούσε και θα έπρεπε να αποτελεί αφορμή για εκδηλώσεις, δημόσιες συζητήσεις και παιδευτικές δράσεις που να αναδεικνύουν το έργο και τις αξίες των Τριών Ιεραρχών. Μια τέτοια προσέγγιση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια εποχή όπου η ελληνική γλώσσα αναγνωρίζεται διεθνώς, με την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, που καθιερώθηκε από την ΟΥΝΕΣΚΟ και γιορτάζεται στις 9 Φεβρουαρίου, να υπενθυμίζει ότι η γλώσσα αποτελεί ζωντανό φορέα πολιτισμού, σκέψης και ταυτότητας.
Η ουσιαστική τιμή προς τα Γράμματα και τους Τρεις Ιεράρχες δεν εξαντλείται σε συμβολισμούς και ημερολογιακές αναφορές. Αποτυπώνεται στις επιλογές ενός κράτους που αποφασίζει αν θα επενδύσει στην παιδεία ως αξία ή αν θα τη διαχειρίζεται ως τυπική υποχρέωση. Σε μια περίοδο όπου η Κύπρος αναζητά προσανατολισμό και αξιοπιστία, η καλλιέργεια της παιδείας, της γλώσσας και του ήθους μπορεί να αποτελέσει όχι απλώς φόρο τιμής στο παρελθόν, αλλά θεμέλιο για ένα πιο υπεύθυνο και συνειδητό μέλλον.
*Συγγραφέας
