«Η ελληνική φωτογραφία του Σεφέρη και της Άλωνας»

Κυκλοφόρησε πρόσφατα το νέο βιβλίο του νεοελληνιστή Κυριάκου Ιωάννου με τίτλο «Η ελληνική φωτογραφία του Σεφέρη και της Άλωνας» σε έκδοση του Κοινοτικού Συμβουλίου Άλωνας.

Ο Γιώργος Σεφέρης επισκέφθηκε για δεύτερη φορά την Κύπρο στις 15 Σεπτεμβρίου 1954. Οι 288, «περιηγητικές», ως επί το πλείστον, κυπρόθεμες φωτογραφίες του Σεφέρη (145 στο πρώτο ταξίδι του στην Κύπρο, 118 στο δεύτερο και 25 στο τρίτο), τουλάχιστον με βάση όσες έχουν κατά καιρούς δημοσιευτεί, επιρρωνύουν τη μαρτυρία της Μαρώς Σεφέρη, ότι ο ποιητής ενδιαφερόταν πολύ για τη φωτογραφία «ως τέχνη [και] ως μάθημα», ότι «ξεχώριζε την ωραία από την άσχημη ή την ωραιοπαθή φωτογραφία» και ότι «του άρεσε ο άνθρωπος με καλό μάτι».

Με βάση τις ανθολογικές φωτογραφικές εκδόσεις, είναι σαφές ότι ανάμεσα στις θεματολογικές επιλογές του Σεφέρη συμπεριλαμβάνονται και φωτογραφίες που απεικονίζουν, πρώτον, μικρά παιδιά και, δεύτερον, εθνικοπολιτικά συνθήματα γραμμένα σε τοίχους.

Η φωτογραφία στο εξώφυλλο του βιβλίου του Ιωάννου, η οποία απεικονίζει τρία παιδάκια και δύο ενωτικά συνθήματα στον τοίχο καφενείου στην Άλωνα, θεωρείται μία από τις δημοφιλέστερες – αν όχι η δημοφιλέστερη – φωτογραφία του Σεφέρη, καθώς, μέχρι σήμερα, συνεχίζει να αναδημοσιεύεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς, τόσο στο διαδίκτυο όσο και σε ποικίλα έντυπα. Μάλιστα, το σύνθημα «Την Ελλάδα θέλομεν και ας τρώγωμεν πέτρες», σε ορισμένες περιπτώσεις, αναπαράγεται είτε μόνο του είτε αποτελώντας το κύριο μέρος σε – εθνικού/πατριωτικού περιεχομένου – εικόνες. Το ίδιο σύνθημα αναγράφεται ακόμη και σήμερα σε τοίχους, ενώ, προκειμένου να επιτονιστεί η ελληνικότητα του νησιού, προκρίνεται ως τίτλος σε βιβλία και άρθρα.

Στο βιβλίο του αυτό ο Ιωάννου αναφέρεται στην άφιξη του νομπελίστα ποιητή στην Άλωνα και, στη συνέχεια, εστιάζει στη δημοφιλή αυτή φωτογραφία. Ειδικότερα, καταβάλλεται προσπάθεια να δοθούν πειστικές και τεκμηριωμένες απαντήσεις σε ερωτήματα όπως: Ποια είναι τα τρία παιδάκια της φωτογραφίας; Ποια ήταν η χρήση της ξύλινης κατασκευής; Ποιος έγραψε τα δύο ενωτικά συνθήματα στον τοίχο και πότε; Ποια ήταν τα κίνητρα για τη γραφή των δύο αυτών συνθημάτων; Επίσης, επιχειρείται ένας περαιτέρω ερμηνευτικός σχολιασμός της φωτογραφίας, ο οποίος ρίχνει νέο φως σε ένα εντυπωσιακό διακειμενικό φάσμα, δηλ. σε «συνομιλίες» των δύο συνθημάτων με προηγούμενες γραμματειακές κ.ά. πηγές.

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου παρουσιάζονται είκοσι ανέκδοτα ποιήματα, συνθεμένα από είκοσι αξιόλογους δημιουργούς από την Κύπρο και την Ελλάδα. Τα ποιήματα αυτά αρύονται τη θεματική τους από (και συνδιαλέγονται με) τη συγκεκριμένη φωτογραφία που τράβηξε ο Σεφέρης στην Άλωνα. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι στο οπισθόφυλλο του βιβλίου δημοσιεύεται σε χειρόγραφη μορφή ανέκδοτο επίγραμμα του φωτισμένου ποιητή Κυριάκου Χαραλαμπίδη, το οποίο γράφτηκε με αφορμή την ενωτική αυτή φωτογραφία.