Στο τραπέζι ή το μενού;

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και σε διάφορα άλλα μέσα παρουσιάστηκε η απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία ως το κερασάκι στην τούρτα της κατάρρευσης του διεθνούς δικαίου. Δεν είναι όμως το διεθνές δίκαιο που κατέρρευσε. Είναι η ένοχη ανοχή της διεθνούς «τάξης βασισμένης σε κανόνες» από τη Δύση. Αυτή τη φορά αντί να χτυπήσει την πόρτα μιας Γιουγκοσλαβίας, ενός Ιράκ ή μιας Βενεζουέλας, χτυπά την πόρτα της ΕΕ και της Δανίας. Ο Τραμπ επέστρεψε στη Δύση τις πρακτικές που η ίδια νομιμοποίησε αλλού: πρόσβαση στους φυσικούς πόρους και πολιτική υπακοή, διαφορετικά «θα πέσει ο πέλεκυς».

Η Γροιλανδία ήταν, λοιπόν, η μεγαλύτερη ένδειξη στην ΕΕ μιας μετάβασης που ήδη συντελείται: ζούμε σε έναν πολυ-πολικό κόσμο, όπου η Δύση δεν έχει πλέον το μονοπώλιο της οικονομικής και βιομηχανικής ισχύος. Η Κίνα, με τεράστιο εσωτερικό καταναλωτικό κοινό και ολοένα μεγαλύτερη βιομηχανική αυτάρκεια, μπορεί να αντέχει πιέσεις, να ανακατευθύνει εμπορικές ροές και να επιβάλλει όρους σε κρίσιμες αλυσίδες αξίας. Οι χώρες BRICS ακολουθούν, κτίζοντας δυνατές συνεργασίες και με τεράστια αποθέματα πρώτων υλών στο έδαφος τους. Σε αυτό το περιβάλλον, οι φον ντερ Λάϊεν, Κάλλας, Μερτζ, Μακρόν κ.λπ. αγκιστρώνονται με πίστη στο σύστημα που τόσες δεκαετίες τούς προστάτευε.

Σε αντίθεση με τους ευρωπαίους ταγούς, ο Καναδός πρωθυπουργός στο Νταβός αντιλήφθηκε πλήρως αυτή την κατάρρευση. Το κεντρικό του επιχείρημα ήταν ωμά ρεαλιστικό: οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να ενδυναμώσουν τις μεταξύ τους σχέσεις, γιατί «αν δεν είσαι στο τραπέζι, είσαι στο μενού». Δεν πρότεινε «αφελή πολυμερή ευγένεια», αλλά ενα «ad hoc» πλέγμα συμμαχιών, με συνεκτική ισχύ και χειροπιαστά ανταλλάγματα.

H EE οφείλει να παραδεχθεί ότι σήμερα είναι μια ιδιόμορφη μεσαία δύναμη- μια ενιαία αγορά με μεγάλο ΑΕΠ, αλλά χωρίς ενιαία εξωτερική πολιτική, χωρίς κοινό εργαλείο αποτροπής, και με επίπονες διαδικασίες αποφάσεων που πρέπει να σέβονται τις θέσεις του κάθε κράτους μέλους. Είναι στο συμφέρον των κρατών μελών να διατηρηθεί η ενιαία αγορά, αλλά προστατεύοντας και ενισχύοντας το κοινωνικό κράτος για το οποίο έγινε γνωστή η Ευρώπη. Αυτό θα πρέπει να αποτελεί τον πυρήνα του οικονομικού της μοντέλου. Με αυτό το γνώμονα πρέπει να αφήσει τα κράτη μέλη της να δημιουργήσουν ένα πλέγμα συμμαχιών που θα τους παρέχει φτηνή ενέργεια και βιομηχανική/οικονομική ανάπτυξη σύμφωνα με τα δικά του δεδομένα και τα δικά τους συμφέροντα. Δεν μπορεί να μπλοκάρει ιδεολογικά πλεον τη φθηνή ενέργεια από τη Ρωσία, την τεχνολογική υπεροχή της Κίνας ή την ανάγκη αμοιβαίας (!) συνεργασίας με κράτη της Αφρικής.

Και η Κύπρος; Οφείλει να επανέλθει στην εξωτερική πολιτική που πραγματικά τη συμφέρει,. Μακριά από τους «neo-cons» της Ουάσιγκτον, τις παραλλαγές τους στις Βρυξέλλες και τη γενοκτονική ηγεσία του Ισραήλ. Η μόνη βιώσιμη κυπριακή εξωτερική πολιτική είναι εκείνη που επενδύει στο διεθνές δίκαιο ως καθημερινή πρακτική —όχι ως σύνθημα— και που κρατά ανοιχτούς διαύλους διπλωματίας, αποφεύγει τη μονοδιάστατη πρόσδεση, και χτίζει αξιοπιστία. Κάτι που δυστυχώς έχασε λόγω των συμμαχιών της και των σκανδάλων που ταλανίζουν επί πολλά χρόνια τις τελευταίες κυβερνήσεις του νησιού.

Υ.Γ.: Η κατάρρευση του διεθνούς συστήματος «βάσει κανόνων» δεν αφήνει, βεβαίως, το διεθνές δίκαιο και τους οργανισμούς του ανεπηρέαστους. Η μεγαλύτερη απειλή στο διεθνές δίκαιο, και δη στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών είναι η προσπάθεια παραγκώνισής του στη Γάζα. Πέραν της συνεχούς επίθεσης που δέχονται τα Η.Ε. από το κράτος του Ισραήλ (δες απαγόρευση UNRWA στο Ισραήλ και καταστροφή των κτηρίων της, δες αντικατάσταση της ίδιας οργάνωσης με το δολοφονικό GHF, δες την καταστολή κάθε φωνής υπέρ των Παλαιστινίων στη Γερμανία, τον καινούριο προ-σιωνιστικό ορισμό του αντισημιτισμού στην Ιταλία και Γαλλία κ.λπ.), οι ΗΠΑ διέκοψαν τη χρηματοδότηση πολλών οργανώσεων του ΟΗΕ και αποχώρησαν από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). Το κυριότερο όμως είναι το “Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα”. Μια κίνηση με πολλούς αποδέκτες, σίγουρα όχι για το καλό των Παλαιστινίων. Παραγκωνίζει τα Ηνωμένα Έθνη, και αφήνει έξω και τους Ευρωπαίους.

*Κοινοβουλευτικός Συνεργάτης στο Ευρωκοινοβούλιο