Ναυμαχία της Λήμνου

Μέρος Α’

Όπως είδαμε σε πρόσφατο σημείωμά μας, ο Ελληνικός Στόλος, υπό τον Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, καταναυμάχησε τον Τουρκικό Στόλο στις 3 Δεκεμβρίου 1912 και τον ανάγκασε τσακισμένο να καταφύγει στα Στενά, για να γλυτώσει. Όπως ήταν φυσικό, το μήνυμα της νίκης του Ελληνικού Στόλου μόλις γνώστηκε στην Αθήνα προκάλεσε πανηγυρισμούς, ενώ στην Κωνσταντινούπολη επικρατούσε άκρα σιωπή. Η επίσημη πλευρά απέφευγε ν’ αναφερθεί στη ναυμαχία και δεν έλεγε την πραγματικότητα. Ήταν τόσο φανταστικά αυτά που ανακοινώνονταν, που μιλούσαν για θρίαμβο του Τουρκικού Στόλου και καταβύθιση του θωρηκτού «Αβέρωφ», το οποίο ήταν η ναυαρχίδα και το «καμάρι» του Ελληνικού Στόλου. Στην Κωνσταντινούπολη δεν έγινε καμιά επίσημη σχετική δήλωση. Διοχέτευαν όμως υποβολιμαίες πληροφορίες στις εφημερίδες, που μιλούσαν για τουρκική νίκη. Οι πληροφορίες αυτές πιάστηκαν ν’ αντιφάσκουν, γεγονός που έκανε τους Τούρκους της Πόλης να διερωτώνται τι ακριβώς είχε γίνει.

Γράφει στο βιβλίο του «Το Ναυτικό μας κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-1913» ο Επαμεινώνδας Σ. Μπουδούρης: «Οι Τούρκοι της Κωνσταντινούπολης, που διάβαζαν στις εφημερίδες τις ειδήσεις για τη ναυμαχία, άρχισαν ήδη να διερωτώνται πώς συμβαίνει να βυθίζεται δύο φορές το θωρηκτό ‘‘Αβέρωφ’’, που ήταν η ναυαρχίδα του Ελληνικού Στόλου. Κάποιος Τούρκος συνάντησε έναν Έλληνα συμπολίτη του στο μπεζεστένι της Πόλης και τον ρώτησε στα τούρκικα: ‘‘Κατς Σεϊτάν Αβερωφινίζ βαρ;’’ (‘‘Πόσους διαβολο- ‘Αβέρωφ’ έχετε;’’). ‘‘Μπιρ τανέ, καρντασίμ’’. - ‘‘Ένα μονάχα, αδελφέ μου’’, απάντησε ο Έλληνας. ‘‘Πώς έναν;’’. συνέχισε ο Τούρκος στη γλώσσα του. ‘‘Χθες οι εφημερίδες έγραψαν πως βουλιάξαμε έναν και σήμερα βλέπω πως βουλιάξαμε κι άλλον έναν’’. ‘‘Ελεϊορλάρ, καρντασίμ. ‘Αβέρωφ’, κολάι μπάτμιορ’’. ‘‘Σας κοροϊδεύουν, αδελφέ μου, ο ‘Αβέρωφ’ εύκολα δεν βουλιάζει’’».

Η τουρκική κυβέρνηση, που αντιμετώπιζε αντιδράσεις στο εσωτερικό μετά την ήττα του στόλου της στη ναυμαχία της Έλλης στις 3 Δεκεμβρίου 1912, αποφάσισε να ξαναδοκιμάσει την τύχη του. Και πάλι, όμως, δυστυχώς για κείνη, στις 5 Ιανουαρίου 1913, σε μια νέα ναυμαχία κοντά στη Λήμνο, ηττήθηκε κατά κράτος ο Τουρκικός Στόλος και για να γλυτώσει την ολοκληρωτική καταστροφή, κατέφυγε, κυνηγημένος από τον Ελληνικό Στόλο, στα Στενά για να κρυφτεί και να παραμείνει εκεί κρυμμένος, στον ναύσταθμο του Ναγαρά, μέχρι τον μαύρο, για τον Κυπριακό Ελληνισμό, Ιούλιο του 1974, που οι επίγονοι του Κουντουριώτη και των άλλων ένδοξων ναυμάχων της Έλλης και της Λήμνου «Χουντικοί Συνταγματάρχες», κράτησαν τον Ελληνικό Στόλο στις Βάσεις του και άφησαν τον αιμοσταγή Αττίλα να πλεύσει ανενόχλητος στη μαρτυρική Κύπρο και να καταλάβει το μισό της έδαφος, απ’ όπου ξερίζωσε τον γηγενή ελληνικό πληθυσμό της.

Πιο πεισματική και πιο λαμπρή η ναυμαχία

Η Ναυμαχία της Λήμνου ήταν πιο πεισματική, αλλά και πιο λαμπρή από εκείνην της Έλλης, για τον Ελληνικό Στόλο. Και στη ναυμαχία αυτή, όπως και σ’ εκείνην της Έλλης, στην πιο κρίσιμη καμπή το μέγιστο βάρος από ελληνικής πλευράς είχε η ναυαρχίδα «Αβέρωφ», στην οποία επέβαινε ο ατρόμητος Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης, με άξιο κυβερνήτη του θωρηκτού τον αντιπλοίαρχο Σοφοκλή Δούσμανη, ο οποίος έχει αφήσει ωραία περιγραφή για τη ναυμαχία: «Ο ‘‘Αβέρωφ’’ εξακολουθεί μόνος διώκων τα εχθρικά σκάφη, βάλλων πάντοτε δι’ ομοβροντιών, πότε εκ της μιας, πότε εκ της άλλης πλευράς… Τοιουτοτρόπως, η πλεύσις του ‘‘Αβέρωφ’’ σχηματίζει είδος μαιάνδρου. Και είναι έξοχον το θέαμα, αλλά και πολύ σπάνιον συνάμα, αν όχι μοναδικόν εις την ναυτικήν ιστορίαν, να βλέπει τις ολόκληρον στόλον, εκ πολλών αποτελούμενον σκαφών, να φεύγει καταδιωκόμενος υφ’ ενός μόνον πλοίου, και τούτου ουχί ανωτέρου (κατωτέρου μάλιστα) κατά την επιθετικήν δύναμιν των αντιπάλων του!.. Ο ‘‘Αβέρωφ’’ κατά την διάρκειαν όλης της διώξεως ταύτης μού έκαμνεν εντύπωσιν μανδρσκύλου, γαβγίζοντος διαρκώς και τρέχοντος πότε μεν προς τα εδώ, πότε δε προς τα εκεί, διά να αναγκάσει τα πρόβατα του κοπαδιού να εισέλθουν εις την στάνην…». Τα πλήγματα που δέχθηκαν τα τουρκικά θωρηκτά ήταν τέτοια, που ουσιαστικά είχαν τεθεί εκτός μάχης. Όπως έλεγε αργότερα ο Ναύαρχος Κ. Αλεξανδρής, οι Τούρκοι ισχυρίζονταν ότι ήταν Άγγλοι οι χειριστές των πυροβόλων του «Αβέρωφ». Τόση ήταν η ευστοχία τους.

*Την επόμενη Κυριακή το Β’ Μέρος