Αφθώδης πυρετός: Σφίγγει ο κλοιός των ελέγχων μετά τα κρούσματα στα κατεχόμενα

Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται οι αρμόδιες Aρχές στην Κύπρο μετά την εμφάνιση κρουσμάτων αφθώδους πυρετού στις κατεχόμενες περιοχές, μιας εξαιρετικά μεταδοτικής ζωονόσου που, αν και δεν απειλεί άμεσα τη δημόσια υγεία, μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την κτηνοτροφία και την οικονομία του τόπου. Οι εξελίξεις έχουν οδηγήσει στη λήψη αυστηρών προληπτικών μέτρων, στην ενίσχυση των ελέγχων κατά μήκος της Πράσινης Γραμμής και στη συνεχή αξιολόγηση της κατάστασης, με στόχο την αποτροπή οποιασδήποτε μετάδοσης του ιού στις ελεύθερες περιοχές.

Τι είναι ο αφθώδης πυρετός

Ο αφθώδης πυρετός είναι μια από τις πιο σοβαρές και εξαιρετικά μεταδοτικές ζωονόσους παγκοσμίως, η οποία δεν απειλεί άμεσα τον άνθρωπο, αλλά μπορεί να πλήξει καίρια την κτηνοτροφία και την οικονομία μιας χώρας. Πρόκειται για ιογενή νόσο που προσβάλλει ζώα με διχαλωτές οπλές, κυρίως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, αλλά και άγρια οπληφόρα, και μεταδίδεται πολύ εύκολα μέσω άμεσης επαφής, αερογενώς ή μέσω μολυσμένων οχημάτων, εξοπλισμού, ζωοτροφών, υποδημάτων και ρουχισμού. Τα προσβεβλημένα ζώα εμφανίζουν υψηλό πυρετό και χαρακτηριστικές άφθες στο στόμα και στις οπλές, με συνέπεια πόνο, χωλότητα, αδυναμία σίτισης και απότομη μείωση της γαλακτοπαραγωγής, ενώ στα νεαρά ζώα η νόσος μπορεί να είναι θανατηφόρα. Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία και η αντιμετώπιση βασίζεται στην πρόληψη, την απομόνωση κρουσμάτων, τα αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τον εμβολιασμό. Για τον άνθρωπο η μετάδοση είναι εξαιρετικά σπάνια και συνήθως ήπια, ωστόσο μπορεί να συμβάλει άθελά του στη διασπορά του ιού. Μετά την εμφάνιση κρουσμάτων στα κατεχόμενα, η Κύπρος βρίσκεται σε αυξημένη επιφυλακή, με ενισχυμένα προληπτικά μέτρα στις ελεύθερες περιοχές, αυστηρούς ελέγχους κατά μήκος της Πράσινης Γραμμής, απολυμάνσεις οχημάτων και αυξημένη επιτήρηση των κτηνοτροφικών μονάδων, καθώς μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί κρούσματα, αλλά ο κίνδυνος παραμένει υπαρκτός και απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση και αυστηρή τήρηση των μέτρων.

Η εικόνα στα κατεχόμενα και ο κίνδυνος μετάδοσης

Σε δηλώσεις του στη «Σημερινή», ο Διευθυντής των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, Χριστόδουλος Πίπης, ανέφερε ότι: «H όποια ενημέρωση έχει η Υπηρεσία λαμβάνεται μέσω δημοσιευμάτων στον τ/κ Τύπο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα και με τις αναφορές των εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εντοπίστηκαν κρούσματα σε 3 βουστάσια στο κατεχόμενο χωριό Λάπαθος σε περίπου 1000 βοοειδή, τα οποία ανήκουν σε 6 ιδιοκτήτες και περίπου σε 3000 αιγοπρόβατα, που ανήκουν σε 23 ιδιοκτήτες. Οι Τ/κ δεν προχώρησαν σε ευθανασία των ζώων (δεν τους παρέχεται αποζημίωση) και ξεκίνησαν εμβολιασμούς από το Λάπαθος. Σύμφωνα με την τελευταία πληροφόρηση που έχουμε, εμβολιάστηκαν 45.214 βοοειδή σε 403 εκμεταλλεύσεις. Λόγω του ότι ο ιός δύναται να διασπαρεί αερογενώς, ελλοχεύει κίνδυνος μετάδοσης του ιού στις ελεύθερες περιοχές γι’ αυτό καλούνται οι κτηνοτρόφοι να λαμβάνουν τα ανάλογα αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας στις εκμεταλλεύσεις τους. Τα μέτρα αυτά υποχρεούνται, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, να λαμβάνουν οι κτηνοτρόφοι για να αποτρέψουν την είσοδο όχι μόνο του αφθώδους πυρετού αλλά και οποιασδήποτε άλλης ασθένειας, στις εκμεταλλεύσεις τους».

Εικοσιτετράωρη κάλυψη στα σημεία διέλευσης

Αναφερόμενος στους λόγους που οδήγησαν στη λήψη της απόφασης για εικοσιτετράωρη κάλυψη των σημείων διέλευσης και στις πρακτικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τα μέχρι σήμερα μέτρα, είπε ότι: «Η απόφαση για 24ωρη κάλυψη των σημείων διέλευσης, παρά το ότι η όποια κινητικότητα που παρατηρείται τις μεταμεσονύχτιες ώρες είναι περιορισμένη, ελήφθη για διασφάλιση έστω και του πιο απομακρυσμένου ενδεχομένου μεταφοράς του ιού στις υπό τον έλεγχο της Δημοκρατίας περιοχές».

Πώς διασφαλίζεται η απολύμανση και η στελέχωση

Ερωτηθείς για τον τρόπο με τον οποίο διασφαλίζεται στην πράξη η επαρκής απολύμανση των τροχοφόρων οχημάτων σε εικοσιτετράωρη βάση, σημείωσε πως «αυτήν τη στιγμή που ο ιός δύναται να διασπαρεί αερογενώς γίνεται αντιληπτό πως, τα όποια λοιπά μέτρα εφαρμόζονται, είναι επικουρικού χαρακτήρα στο πλαίσιο του ν’ αποκλειστεί όσο το δυνατό περισσότερο το ενδεχόμενο αυτό. Είναι στο πλαίσιο αυτής της πρόσθετης προσπάθειας που λήφθηκε η συγκεκριμένη απόφαση, η οποία διασφαλίζεται με τη διάθεση πρόσθετου προσωπικού ακόμα και μέσω ανάκλησης αδειών».

Απαντώντας στο ερώτημα κατά πόσον υπάρχει επαρκές προσωπικό και ο αναγκαίος εξοπλισμός για την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων σε όλα τα σημεία διέλευσης, ανέφερε ότι: «Υπάρχει επαρκές προσωπικό και ο απαραίτητος εξοπλισμός, ώστε τα μέτρα να εφαρμοστούν αποτελεσματικά σε όλα τα σημεία διέλευσης. Για την πλήρη κάλυψη του εικοσιτετραώρου έχουν ενισχυθεί οι βάρδιες, ενώ άδειες ανάπαυσης του προσωπικού που είχαν προγραμματιστεί λόγω των εορτών αναστέλλονται, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνεχής παρουσία προσωπικού χωρίς κενά. Παράλληλα, έχει εξασφαλιστεί ο απαιτούμενος τεχνικός εξοπλισμός και τα απολυμαντικά, ώστε οι διαδικασίες να πραγματοποιούνται με συνέπεια και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα και οδηγίες».

Οι περιοχές αυξημένου κινδύνου και η επιτήρηση των εκτροφών

Αναφερόμενος στις κτηνοτροφικές περιοχές που θεωρούνται υψηλού κινδύνου και στα πρόσθετα μέτρα που εφαρμόζονται σε αυτές, είπε πως: «Οι κτηνοτροφικές περιοχές που ανέκαθεν θεωρούνται υψηλού κινδύνου είναι αυτές που βρίσκονται κατά της μήκος και πλησίον της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, καθώς το υγειονομικό καθεστώς των ζώων στις κατεχόμενες περιοχές θεωρείται άγνωστο προς την Υπηρεσία μας, αφού, όπως γνωρίζετε, δεν εφαρμόζεται το κοινοτικό κεκτημένο. Λόγω της εγγύτητας αυτών των εκμεταλλεύσεων με τις κατεχόμενες περιοχές, θεωρείται πως ο κίνδυνος διασποράς οποιασδήποτε ασθένειας είναι μεγαλύτερος σε σχέση με εκμεταλλεύσεις που βρίσκονται σε μεγαλύτερη απόσταση. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες δεν έχουν διαπιστώσει οποιοδήποτε ανησυχητικό σύμπτωμα σε αυτές τις εκμεταλλεύσεις και προχωρούν σε δειγματοληψίες για εργαστηριακές εξετάσεις μέσω εντατικοποιημένων επιθεωρήσεων στις κατά τόπους εκτροφές».

Τα μέτρα βιοασφάλειας που οφείλουν να εφαρμόζουν οι κτηνοτρόφοι

Διευκρινίζοντας τι ακριβώς καλούνται να εφαρμόσουν οι κτηνοτρόφοι στις εκτροφές τους και με ποιον τρόπο ελέγχεται η συμμόρφωση, σημείωσε πως: «Σύμφωνα και με την κείμενη νομοθεσία, οι κτηνοτρόφοι υποχρεούνται να διασφαλίζουν τη λήψη και εφαρμογή στις εκμεταλλεύσεις τους των κατά περίπτωση κατάλληλων μέτρων βιοασφάλειας, για αποτροπή εισόδου οποιασδήποτε ασθένειας και οφείλουν να εφαρμόζουν κυρίως τα πιο κάτω μέτρα: α) Δημιουργία χώρων απολύμανσης των τροχοφόρων οχημάτων (τροχόλουτρα) και των επισκεπτών (ποδόλουτρα) με τη χρήση κατάλληλων μέσων απολύμανσης στις εισόδους και στις εξόδους της εκμετάλλευσης. β) Να προβαίνουν σε τακτικό καθαρισμό και απολύμανση της εκμετάλλευσης και να απομακρύνουν την κοπριά, σκουπίδια και λιμνάζουσες υγρές συλλογές από την εκμετάλλευση. γ) Εφαρμογή κατάλληλων μέτρων βιοπροφύλαξης σε όλα τα άτομα (χρήση προστατευτικού ρουχισμού, μποτών / υποποδίων, πλύσιμο χεριών) που εισέρχονται στην εκμετάλλευση, καθώς και σε όλα τα οχήματα μεταφοράς (καθαρισμός και απολύμανση). Τονίζεται πως οι είσοδοι ατόμων και οχημάτων πρέπει να περιορίζονται στις απολύτως απαραίτητες. δ) Καταπολέμηση εντόμων και τρωκτικών. ε) Να υπάρχει χώρος απομόνωσης για τα ζώα που νοσούν, καθώς και άλλος χώρος για τα ζώα που εισέρχονται για πρώτη φορά στην εκμετάλλευση πριν από την ανάμειξή τους με τα ήδη υπάρχοντα ζώα. στ) Αποφυγή προμήθειας και χρήσης οχημάτων, εργαλείων, εξοπλισμού από άλλες εκμεταλλεύσεις. ζ) Αποφυγή επαφής των ζώων με άλλα κοπάδια σε βοσκοτόπους. η) Διατήρηση των ζώων σε καλή κατάσταση (σωστή διατροφή, προστασία για παράσιτα, εμβόλια για διάφορες ασθένειες). θ) Καθημερινός έλεγχος των ζώων και ενημέρωση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών σε υποψία ασθένειας ή μείωση της παραγωγής γάλακτος. Η με θρησκευτική ευλάβεια πιστή συμμόρφωση και τήρηση των μέτρων είναι απολύτως επιβαλλόμενο να γίνεται. Η δε διαπίστωσης τήρησης των πιο πάνω γίνεται μέσω των κατά τόπους επισκέψεων του προσωπικού των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών στις εκμεταλλεύσεις και όπου διαπιστώνεται η μη εφαρμογή γίνονται οι ανάλογες συστάσεις και παρατηρήσεις».

Αναλύοντας τον ρόλο των εμπλεκόμενων Αρχών στην επιτήρηση της Πράσινης Γραμμής και στην αποτροπή παράνομων διελεύσεων, εξήγησε ότι: «Οι Βρετανικές Βάσεις προβαίνουν σε απολυμάνσεις οχημάτων που διέρχονται από τα σημεία διέλευσης των Στροβιλιών και Περγάμους προς τις ελεύθερες περιοχές. Επίσης έγιναν συστάσεις τόσο προς τις Βρετανικές Βάσεις όσο και τις αρμόδιες Υπηρεσίες της Δημοκρατίας που ελέγχουν και επιτηρούν τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός να αυξήσουν τις περιπολίες, για να αποτρέψουν τυχόν παράνομες μετακινήσεις ζώων και προϊόντων ζωικής προέλευσης διά μέσου της Πράσινης Γραμμής».

Το ζήτημα των εξαγωγών και οι διεθνείς αντιδράσεις

Σε σχέση με το ενδεχόμενο επιβολής εμπορικών περιορισμών ή επιπτώσεων στις εξαγωγές, ιδιαίτερα σε προϊόντα όπως το χαλλούμι, ξεκαθάρισε ότι: «Στην παρούσα φάση δεν υπάρχει γενικευμένος κίνδυνος επιβολής εμπορικών περιορισμών για εξαγωγές προϊόντων ζωικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένου και του χαλλουμιού. Έχουν τεθεί συγκεκριμένοι περιορισμοί από την Αυστραλία, ωστόσο από άλλες χώρες δεν υπάρχουν οποιεσδήποτε ενδείξεις για αντίστοιχα μέτρα, ενώ τα μηνύματα που λαμβάνονται είναι καθησυχαστικά. Η έγκαιρη εφαρμογή αυστηρών μέτρων πρόληψης και ελέγχου, σε πλήρη συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρωτόκολλα, καθώς και η συνεχής επικοινωνία με τους αρμόδιους εταίρους, συμβάλλουν στη διατήρηση της αξιοπιστίας της χώρας και στη διασφάλιση της ομαλής συνέχισης της εξαγωγικής δραστηριότητας».

Τα συμπεράσματα των εμπειρογνωμόνων της ΕΕ

Αναφορικά με τα βασικά συμπεράσματα των εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον βαθμό στον οποίο επιβεβαιώνεται η στρατηγική που ακολουθείται, υπογράμμισε ότι: «Το βασικό συμπέρασμα των εμπειρογνωμόνων ήταν ότι στα κατεχόμενα δεν εφαρμόζεται το κοινοτικό κεκτημένο, υπάρχει άμεση επικοινωνία με την Τουρκία και το ενδεχόμενο μεταφοράς ζώων και κτηνοτροφικών προϊόντων από την Τουρκία είναι δεδομένο, οπότε ως Δημοκρατία οφείλουμε να βρισκόμαστε σε εγρήγορση και να λαμβάνουμε τα ανάλογα προληπτικά μέτρα, κάτι που έγινε από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες από την πρώτη στιγμή που τέθηκε υπόψη μας η υποψία μόλις λάβαμε γνώση για το περιστατικό στα κατεχόμενα».

Το μήνυμα προς κτηνοτρόφους και πολίτες

Κλείνοντας, σε σχέση με το σαφές μήνυμα που απευθύνεται σήμερα τόσο προς τους κτηνοτρόφους όσο και προς το ευρύ κοινό, τόνισε ότι: «Το πρώτο που πρέπει να έχουν υπόψη τους οι πολίτες είναι πως δεν ελλοχεύει κανένας κίνδυνος για τη δημόσια υγεία για να προσβληθεί ο άνθρωπος από τον ιό, ούτε και από την κατανάλωση ζωικών προϊόντων. Πέραν του γεγονότος πως ο ιός του αφθώδους πυρετού δεν έχει οποιαδήποτε επίπτωση στη δημόσια υγεία, τόσο η παστερίωση του γάλακτος όσο και η θερμική επεξεργασία του κρέατος καταστρέφουν τον ιό. Το μήνυμα που στέλνουμε σήμερα προς τους κτηνοτρόφους και το ευρύ κοινό είναι ξεκάθαρο: η προστασία της ζωικής παραγωγής και της δημόσιας υγείας αποτελεί ευθύνη, υποχρέωση και προτεραιότητα όλων μας για το εθνικό καλό και το καλό της οικονομίας του τόπου. Η Πολιτεία λαμβάνει όλα τα κατά το δυνατόν αναγκαία προληπτικά μέτρα που μπορεί υπό τις περιστάσεις να ληφθούν για τον συγκεκριμένο σκοπό και ενισχύει τους ελέγχους. Η αποτελεσματικότητά τους όμως εξαρτάται και από τη συνεργασία όλων και την εφαρμογή των μέτρων με θρησκευτική ευλάβεια. Οι κτηνοτρόφοι οφείλουν έτι περισσότερο και έχουν ευθύνη να προστατεύσουν το ζωικό τους κεφάλαιο, μέσω της αυστηρής εφαρμογής των μέτρων βιοασφάλειας στις εκμεταλλεύσεις τους και τήρησης των οδηγιών των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών. Με υπευθυνότητα, εγρήγορση και έγκαιρη ενημέρωση μπορούμε να διαφυλάξουμε το ζωικό κεφάλαιο, ν’ αποφύγουμε και αυτήν τη φορά την διασπορά του παθογόνου παράγοντα στις ελεύθερες περιοχές, να στηρίξουμε τον πρωτογενή τομέα, την οικονομία του τόπου και κατ’ επέκτασιν την ευημερία των πολιτών μας καθώς και την υγεία και ευημερία των ζώων μας».