Σχέσεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων μετά την Ανεξαρτησία και τη Συνδιοίκηση

Θα πάρω μια ανηφοριά

θα πάρω μονοπάτια

Να βρω τα σκαλοπάτια

που παν στη Λευτεριά

Τραγουδούσε ο δεκαεπτάχρονος μαθητής Ευαγόρας Παλληκαρίδης, οδηγούμενος από τους Άγγλους στρατιώτες στις αγχόνες των Κεντρικών Φυλακών Λευκωσίας. Εκεί όπου οδηγήθηκαν πριν από εκείνο, πολλοί άλλοι αγωνιστές της ΕΟΚΑ του 1955-1959. Επειδή μες στις νεανικές καρδιές τους ρίζωσε η ιδέα της Λευτεριάς και της Ένωσης με τη Μητέρα Ελλάδα. Ένας πόθος, που αντί να οδηγήσει στην Ένωση, οδήγησε στην εισβολή της Τουρκίας και την κατάληψη του 37% του Κυπριακού εδάφους.

Η Κύπρος ανακηρύχτηκε κυρίαρχο και ανεξάρτητο κράτος στις 16 Αυγούστου του 1960, με τις συνθήκες της Ζυρίχης- Λονδίνου, οι οποίες όριζαν όπως. Οι δύο μεγαλύτερες κοινότητες του νησιού Ελληνική και Τουρκική, θα έπρεπε να συν διοικήσουν και να συνεργαστούν για το καλό ολόκληρης της Κύπρου, η οποία ονομάστηκε Κυπριακή Δημοκρατία.

Δυστυχώς όμως αυτή η Κυπριακή Δημοκρατία έζησε ως ενιαίο κράτος, για τρία ΜΟΝΟ χρόνια. Η συνδιοίκηση αποδείχτηκε μία ουτοπία και μία χίμαιρα πολιτικώς αδύνατη να επιβιώσει. Ακόμα και το πιστοποιητικό γέννησης της άλλαξε και από την 16η Αυγούστου μεταφέρθηκε την 1η Οκτωβρίου. Συγκεκριμένα το Υπουργικό Συμβούλιο, υπό την προεδρία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου όρισε ως ημέρα αργίας και εορτασμού της Ανεξαρτησίας την 1η Οκτωβρίου, με τη δικαιολογία ότι τα σχολεία υπήρξαν κλειστά τον Αύγουστο και οι μαθητές και καθηγητές δεν θα μπορούσαν να συμμετέχουν στον εορτασμό. Το ίδιο ίσχυε και για τους ξένους διπλωμάτες, οι οποίοι θα απουσίαζαν εις τις πατρίδες τους. Τον κυπριακό λαό όμως, μέσα στη καθημερινή δίνη του διχασμού και της ασυνεννοησίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων, το μόνο που ΔΕΝ τον ενδιέφερε, ήταν οι εορτασμοί της Ανεξαρτησίας του! Η κατάσταση στο νησί είχε καταντήσει αφόρητη.

Στις 30 Νοεμβρίου 1963, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’ υπέβαλε στον Τουρκοκύπριο Αντιπρόεδρο Φασίλ Κιουτσούκ τα «13 Σημεία» του Συντάγματος για τροποποίησή τους, ούτως ώστε να αρθεί το αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί. Κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος ακολούθησε την συμβουλή των Άγγλων προτού προβεί σε αυτή την ενέργεια.

Οι προτεινόμενες Συνταγματικές αλλαγές

1) Κατάργηση του ΒΕΤΟ όσον αφορά σημαντικά θέματα εξωτερικής πολιτικής, όπως άμυνας και ασφάλειας.

2) Αναπλήρωση του Προέδρου από τον Τουρκοκύπριο Αντιπρόεδρο, σε περίπτωση απουσίας του.

3) Κοινή εκλογή της ηγεσίας της Βουλής.

4) Αναπλήρωση του Προέδρου της Βουλής.

5) Κατάργηση των χωριστών πλειοψηφιών.

6) Ενοποίηση της Δικαιοσύνης.

7) Ενοποίηση των Δήμων.

8) Ενοποίηση της Αστυνομίας.

9) Τροποποίηση της αναλογίας στη Δημόσια Υπηρεσία.

10) Τροποποίηση της αναλογίας στο Στρατό.

11) Τροποποίηση της αναλογίας στην Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας.

12) Απλοποίηση των αποφάσεων της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας.

13) Κατάργηση των Χωριστών Κοινοτικών Συνελεύσεων.

Η αντίδραση των Τουρκοκυπρίων και της Τουρκίας

Η αντίδραση της Τουρκοκυπριακής πλευράς και της Άγκυρας, ήταν άμεση και απόλυτα αρνητική για συζήτηση. Τα προτεινόμενα από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο «13 Σημεία» του Συντάγματος για τροποποίηση, απορρίφθηκαν άμεσα και οι Τουρκοκύπριοι, με την πλήρη στήριξη της Τουρκίας, αρνήθηκαν να συζητήσουν οποιαδήποτε αλλαγή. Θεώρησαν την κίνηση του Μακαρίου ως υποβάθμιση της κοινότητας τους και ως πρώτο βήμα για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ. Η αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων από το Κράτος, το ξέσπασμα ένοπλων Συγκρούσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων, η δημιουργία της Πράσινης Γραμμής στη Λευκωσία και ο εγκλωβισμός των Τουρκοκυπρίων σε θύλακες.

Η συμβίωση Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων σε κοινά χωριά και η μακροχρόνια ανιδιοτελής φιλία τους, δεν υφίσταται πλέον. Η πολιτική εκείνη κρίση, οδήγησε τα ακραία στοιχεία-και από τις δύο πλευρές φυσικά-σε μία ατελείωτη έχθρα και μία συνεχή σύγκρουση σε ολόκληρη τη Μεγαλόνησο. Για να φτάσουμε στο τέλος στο απεχθές εκείνο πραξικόπημα της ΕΟΚΑ Β΄ και της Χούντας των Αθηνών εναντίων του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, το οποίο προκάλεσε την εισβολή της Τουρκίας και την κατοχή του 37% του Βορείου τμήματος της Κύπρου μας. Την εκδίωξη 200 χιλιάδων προσφύγων από τις εστίες τους, τον άγνωστο ακόμα αριθμό των αγνοουμένων και το πικρό δάκρυ κάθε φορά που αντικρίζουμε τη Βασίλισσα της Μεσογείου και της τραγουδάμε.

Άρχοντες πλούσιοι και φτωχοί

για σένα έχουν μιλήσει

Με χίλια μύρια λούλουδα

σε έχουνε στολίσει

Αμμόχωστος η πόλη μου

γλυκό τραγουδισμένη

*Εκπαιδευτικός, Συγγραφέας και Ποιήτρια