Επιστροφή στη χειμερινή ώρα τα ξημερώματα της Κυριακής

Μία ώρα πίσω θα γυρίσουν τα ρολόγια τα ξημερώματα της Κυριακής, 25 Οκτωβρίου, σηματοδοτώντας το τέλος της θερινής ώρας για το 2026. Στην Κύπρο, στις 04:00 οι δείκτες θα επιστρέψουν στις 03:00, σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας. Η αποψινή νύχτα αποκτά έτσι μία επιπλέον ώρα, ενώ από αύριο το σκοτάδι θα έρχεται νωρίτερα το απόγευμα, με βάση την ένδειξη του ρολογιού.

Η γνώριμη διαδικασία επαναλαμβάνεται, παρότι η κατάργηση των εποχικών αλλαγών ώρας απασχολεί εδώ και χρόνια την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2021, που είχε τεθεί ως χρονικός ορίζοντας για τον τερματισμό τους από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πέρασε χωρίς να ολοκληρωθεί η απαιτούμενη συμφωνία. Έτσι, οι πολίτες εξακολουθούν να μετακινούν τους δείκτες δύο φορές τον χρόνο.

Η κατάργηση που έμεινε στα χαρτιά

Η συζήτηση πήρε συγκεκριμένη μορφή τον Σεπτέμβριο του 2018, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για τον τερματισμό των εξαμηνιαίων αλλαγών. Η πρόταση άφηνε στα κράτη-μέλη την επιλογή της ώρας που θα διατηρούσαν σε μόνιμη βάση.

Είχε προηγηθεί δημόσια διαβούλευση, στην οποία καταγράφηκαν περίπου 4,6 εκατομμύρια απαντήσεις. Το 84% όσων συμμετείχαν τάχθηκε υπέρ της κατάργησης. Το ποσοστό αφορούσε τους συμμετέχοντες στη διαβούλευση και δεν αποτελούσε αποτέλεσμα δημοψηφίσματος στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τον Μάρτιο του 2019, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε τη θέση του υπέρ του τερματισμού των αλλαγών έως το 2021. Ωστόσο, η θέση αυτή δεν αρκούσε για να αλλάξει το ισχύον καθεστώς: απαιτούνταν συμφωνία με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο δεν έχει οριστικοποιήσει τη θέση του. Συνεπώς, δεν επρόκειτο για οριστικά θεσπισμένη κατάργηση που απλώς δεν εφαρμόστηκε.

Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, παραμένουν σε ισχύ οι κοινοί ευρωπαϊκοί κανόνες: μετάβαση στη θερινή ώρα την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου και επιστροφή στη χειμερινή την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου. Ζητούμενο στη συζήτηση είναι και ο συντονισμός μεταξύ των χωρών, ώστε οι όποιες αλλαγές να μη δημιουργήσουν προβλήματα στις μεταφορές, στο εμπόριο και στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

Η προσπάθεια να αξιοποιηθεί το φως

Πίσω από τη θερινή ώρα βρίσκεται η ιδέα της καλύτερης αξιοποίησης του φυσικού φωτός. Με τη μετακίνηση των δεικτών μία ώρα μπροστά, μεγαλύτερο μέρος της απογευματινής δραστηριότητας μπορεί να πραγματοποιείται πριν από τη δύση του ήλιου.

Η παρέμβαση, βεβαίως, δεν αυξάνει τη διάρκεια της ημέρας. Αλλάζει τη σχέση ανάμεσα στην ώρα που δείχνουν τα ρολόγια και στις ώρες ανατολής και δύσης. Αντίστοιχα, με την επιστροφή στη χειμερινή ώρα, η ανατολή και η δύση εμφανίζονται μία ώρα νωρίτερα στο καθημερινό πρόγραμμα.

Η εξοικονόμηση καυσίμων και ο περιορισμός της ανάγκης για τεχνητό φωτισμό αποτέλεσαν βασικά επιχειρήματα για την υιοθέτηση του μέτρου. Η εφαρμογή του σε εθνική κλίμακα εξαπλώθηκε στην Ευρώπη το 1916, στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Γερμανία και η Αυστρία προχώρησαν στην αλλαγή και ακολούθησαν άλλες χώρες.

Από τον Φραγκλίνο στον Χάντσον

Η ιστορία της θερινής ώρας συνδέεται συχνά με τον Βενιαμίν Φραγκλίνο και ένα κείμενό του το 1784. Ωστόσο, η αναφορά χρειάζεται διευκρίνιση: ο Φραγκλίνος δεν είχε προτείνει την αλλαγή των ρολογιών όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Σε σατιρικό κείμενο υποστήριζε ότι οι Παριζιάνοι θα μπορούσαν να περιορίσουν τη χρήση κεριών εάν ξυπνούσαν νωρίτερα και αξιοποιούσαν περισσότερο το πρωινό φως.

Πιο κοντά στη σύγχρονη ιδέα βρέθηκε ο Νεοζηλανδός εντομολόγος Τζορτζ Χάντσον, ο οποίος παρουσίασε σχετική πρόταση το 1895, επιδιώκοντας περισσότερο διαθέσιμο φως κατά τις απογευματινές ώρες.

Στη Βρετανία, ένθερμος υποστηρικτής της αλλαγής υπήρξε ο επιχειρηματίας Γουίλιαμ Γουίλετ, που προώθησε την ιδέα στις αρχές του 20ού αιώνα. Δεν πρόλαβε, όμως, να τη δει να εφαρμόζεται στη χώρα του: πέθανε το 1915, έναν χρόνο πριν από την καθιέρωση της βρετανικής θερινής ώρας.