Περιοδική Έκθεση (9 Οκτωβρίου 2026 - 9 Απριλίου 2027)

Το Βυζαντινό Μουσείο του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ στη Λευκωσία παρουσιάζει την περιοδική έκθεση «Πίστη και Ταυτότητα – Κειμήλια από το Μουσείο Ιστορίας της Αρμενίας», σε συνεργασία με το Μουσείο Ιστορίας της Αρμενίας στο Γερεβάν. Πρόκειται για την πρώτη διεθνή έκθεση με εκθέματα από το εξωτερικό που φιλοξενείται στο Βυζαντινό Μουσείο μετά τη ριζική ανακαίνισή του, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό νέο κεφάλαιο στην εκθεσιακή του δραστηριότητα. Η έκθεση έχει τεθεί υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Αρμενίας στην Κύπρο και της Αρμενικής Μητρόπολης Κύπρου και αποτελεί μια συνάντηση ιστορίας, τέχνης και ζωντανής πολιτιστικής μνήμης. Μέσα από τα αντικείμενα που παρουσιάζονται, αναδεικνύεται η σχέση της πίστης με την πολιτιστική ταυτότητα της Αρμενίας, αλλά και οι ιστορικοί δεσμοί και οι κοινές πολιτιστικές αναφορές που συνδέουν τον αρμενικό με τον κυπριακό χώρο.

Μέσα από σπάνια εκκλησιαστικά και ιστορικά κειμήλια, η έκθεση αναδεικνύει την κοινή χριστιανική κληρονομιά και τους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς που συνδέουν διαχρονικά την Αρμενία και την Κύπρο. Η πίστη, η τέχνη και η πολιτιστική δημιουργία παρουσιάζονται ως βασικοί φορείς συλλογικής μνήμης και ταυτότητας, φωτίζοντας παράλληλα τον καθοριστικό ρόλο των εκκλησιών και των μοναστηριών της Αρμενίας στη διαφύλαξη της γνώσης, της χειρόγραφης παράδοσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Επίκεντρο της έκθεσης αποτελούν τέσσερα εμβληματικά αντικείμενα από το Μουσείο Ιστορίας της Αρμενίας, τα οποία αντιπροσωπεύουν διαφορετικές περιόδους και εκφάνσεις της αρμενικής τέχνης, εκκλησιαστικής παράδοσης και ιστορίας: ένας αργυρός επιστήθιος σταυρός (λαντσαχάτς) του 18ου αιώνα, ένα εφυαλωμένο κεραμικό πινάκιο από το Ντβιν (12ος-13ος αι.), ένα αργυρό νόμισμα μισού τραμ του βασιλιά της Αρμενικής Κιλικίας Λέοντα Α΄ (1198-1219) και χάλκινο θυμιατήριο του 10ου-11ου αιώνα από την πόλη Άνι, ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα δείγματα της μεσαιωνικής αρμενικής εκκλησιαστικής μεταλλοτεχνίας. Πέρα από την υψηλή καλλιτεχνική τους αξία, τα αντικείμενα αυτά αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες για την πνευματική, πολιτιστική και πολιτική ιστορία της Αρμενίας.

Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση κατέχει η αρμενική χειρόγραφη παράδοση, καθώς και η ιστορική παρουσία και οι δεσμοί της αρμενικής κοινότητας με την Κύπρο. Σημαντικό τεκμήριο αποτελεί το αρμενικό χειρόγραφο Ευαγγελιστάριο της Μονής του Αγίου Μακαρίου στον Πενταδάκτυλο, το οποίο κλάπηκε μετά την τουρκική εισβολή του 1974, μεταφέρθηκε στο Μόναχο και επαναπατρίσθηκε το 2013. Το Ευαγγελιστάριο φυλάσσεται και εκτίθεται στο Βυζαντινό Μουσείο, με τη συγκατάθεση της Αρμενικής Μητρόπολης Κύπρου. Την έκθεση εμπλουτίζουν τρία Ευαγγέλια του 18ου και 19ου αιώνα με επίχρυσα καλύμματα, από την Αρμενική Μητρόπολη Κύπρου, καθώς και Πατριαρχική Εγκύκλιος του Καθολικού της Σις Κιλικίας Μιχαήλ (1847), απευθυνόμενη στον αρμενικό κλήρο και στους εκπροσώπους των Αρμενίων της Κύπρου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα Ευαγγέλια που τυπώθηκαν στην Κωνσταντινούπολη (1796), στο Ετσμιατζίν (1710) και στα Ιεροσόλυμα (1868). Τα καλύμματά τους μαρτυρούν τις πολιτιστικές ανταλλαγές και τις καλλιτεχνικές επιρροές που αναπτύχθηκαν μεταξύ της Κύπρου, της Αρμενίας και του ευρύτερου χριστιανικού κόσμου.

Πληροφορίες για το κοινό: Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 9 Οκτωβρίου 2026 έως τις 9 Απριλίου 2027 και θα είναι ανοικτή για το κοινό από το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, από Τρίτη έως Σάββατο, 9:30 π.μ.-5:00 μ.μ. Στις 10 Οκτωβρίου, στις 11 π.μ., θα δοθεί διάλεξη από τον δρα Νταβίντ Πογκοσιάν, διευθυντή του Μουσείου Ιστορίας της Αρμενίας. Η διάλεξη είναι ανοικτή για το κοινό.

Χορηγοί της έκθεσης είναι οι εταιρείες CDA Group, Arsen Theofanidis LLC και VISA Concord, καθώς και ο Επίτιμος Πρόξενος της Αρμενίας στην Κύπρο, τους οποίους το Βυζαντινό Μουσείο ευχαριστεί θερμά.