Το Σύνδρομο της Ανυπεράσπιστης Πολιτείας: Μαθήματα από Ταϊβάν, Σιγκαπούρη και η Αχίλλειος Πτέρνα της Εθνικής Φρουράς

Η πρόσφατη διπλωματική κινητικότητα στη Νέα Υόρκη και η διαρκής επίκληση ενός τεχνητού «καλού κλίματος», την ώρα που η Άγκυρα αμφισβητεί εμπράκτως την κυπριακή ΑΟΖ και το ενεργειακό πρόγραμμα της Δημοκρατίας (όπως είδαμε και με το καλώδιο GSI), αναδεικνύει το μεγαλύτερο στρατηγικό έλλειμμα του Ελληνισμού στην Κύπρο: την αυταπάτη ότι η διπλωματία μπορεί να υποκαταστήσει την αποτροπή.

Η ιστορία της Ανατολικής Μεσογείου διδάσκει ότι το διεθνές δίκαιο είναι γράμμα κενό όταν δεν υποστηρίζεται από σκληρή ισχύ. Όσο η Λευκωσία επενδύει αποκλειστικά σε ψηφίσματα και εκκλήσεις, ο τουρκικός επεκτατισμός θα προελαύνει. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η Κύπρος χρειάζεται ένα νέο αμυντικό δόγμα, αλλά ποιο είναι το ρεαλιστικό μοντέλο επιβίωσης για ένα μικρό κράτος που απειλείται υπαρξιακά από μια περιφερειακή μεγάλη δύναμη. Θα έπρεπε ίσως να μελετήσουμε άλλες μικρές χώρες όπως τα παραδείγματα της Σιγκαπούρης και της Ταϊβάν. Πόσο εφαρμόσιμα είναι όμως στην κυπριακή πραγματικότητα και ποια είναι η ωμή αλήθεια που οι πολιτικοί μας αρνούνται να αντικρίσουν;

Η Σιγκαπούρη οικοδόμησε την ασφάλειά της γύρω από το δόγμα της «δηλητηριώδους γαρίδας», επενδύοντας δισεκατομμύρια σε υπερσύγχρονα μαχητικά, υποβρύχια και μια κοινωνία σε διαρκή επιστράτευση (Total Defence). Η Κύπρος, ωστόσο, δεν διαθέτει ούτε τον αμυντικό προϋπολογισμό των 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ούτε το στρατηγικό βάθος για να φιλοξενήσει στόλους και αεροπορικές μοίρες χωρίς να αποτελούν εύκολους στόχους στο πρώτο τουρκικό πλήγμα.

Επιπλέον, υπάρχει ένα γεωγραφικό τετελεσμένο που καθιστά τις συγκρίσεις ατελείς: Η Σιγκαπούρη και η Ταϊβάν προστατεύονται από θαλάσσια σύνορα. Η Κύπρος έχει ήδη τον εχθρό εντός των πυλών. Σαράντα χιλιάδες Τούρκοι στρατιώτες και εκατοντάδες άρματα μάχης βρίσκονται παρατεταγμένα λίγα μέτρα από το κέντρο της πρωτεύουσας. Κάθε σκέψη για συμβατική, συμμετρική αναμέτρηση (άρμα εναντίον άρματος, αεροπλάνο εναντίον αεροπλάνου) με την Τουρκία αποτελεί συνταγή αυτοκτονίας.

Η λύση βρίσκεται στην εγκατάλειψη της συμβατικής λογικής και στην στροφή προς τον ασύμμετρο πόλεμο, αντλώντας μαθήματα από το αμυντικό δόγμα της Ταϊβάν (Overall Defence Concept). Η φιλοσοφία είναι απλή: Στόχος δεν είναι να νικήσεις στρατιωτικά τον γίγαντα, αλλά να καταστήσεις το κόστος οποιασδήποτε επιθετικής του ενέργειας τόσο δυσβάσταχτο, που να λειτουργήσει αποτρεπτικά.

Αυτό στην πράξη μεταφράζεται στη δημιουργία μιας «φούσκας» Άρνησης Πρόσβασης και Περιοχής (A2/AD), προσαρμοσμένης στα κυπριακά δεδομένα:

• Το Δόγμα του Σμήνους στην Ξηρά: Η Εθνική Φρουρά πρέπει να μετασχηματιστεί. Αντί για στατικές μονάδες και βαρύ, ακριβό εξοπλισμό που γίνεται εύκολη λεία για τα τουρκικά drones (TB2 Bayraktar), ο χερσαίος χώρος πρέπει να αμύνεται από μικρές, εξαιρετικά κινητές και αποκεντρωμένες ομάδες. Εξοπλισμένες με αντιαρματικά μεγάλου βεληνεκούς (όπως τα συστήματα Spike NLOS) και περιφερόμενα πυρομαχικά (kamikaze drones), οι ομάδες αυτές μπορούν να δημιουργήσουν ένα αδιαπέραστο τείχος πυραύλων. Οποιαδήποτε τεθωρακισμένη προέλαση προς τις ελεύθερες περιοχές θα αποδεκατίζεται πριν καν υπάρξει οπτική επαφή.
• Θαλάσσια Άρνηση (Maritime Denial): Το κενό της ναυτικής απουσίας δεν αναπληρώνεται με την αγορά μίας ή δύο φρεγατών, οι οποίες θα βυθιστούν τις πρώτες ώρες μιας σύρραξης. Αναπληρώνεται με κινητές συστοιχίες αντιπλοϊκών πυραύλων (όπως οι Exocet MM40 Block 3c). Κρυμμένες στους ορεινούς όγκους ή διασκορπισμένες στις ακτές, οι συστοιχίες αυτές (με βεληνεκές άνω των 200 χλμ.) μπορούν να κλειδώσουν την κυπριακή ΑΟΖ. Μετατρέπουν τον ανεφοδιασμό των κατοχικών δυνάμεων από τη Μερσίνα σε αποστολή αυτοκτονίας και κρατούν τον τουρκικό στόλο σε διαρκή ομηρία.
• Εναέρια Άρνηση (Air Denial) και Ηλεκτρονικός Πόλεμος: Χωρίς αεροπορική υπεροχή, η επιβίωση εξαρτάται από έναν πολυστρωματικό «θόλο» αεράμυνας. Περισσότερο όμως από τους πυραύλους εδάφους-αέρος, η Κύπρος οφείλει να επενδύσει μαζικά στον ηλεκτρονικό πόλεμο (EW) και σε συστήματα παρεμβολών (GPS spoofing). Τα τουρκικά UAVs δεν χρειάζεται πάντα να καταρρίπτονται, αρκεί να «τυφλώνονται» τα συστήματα πλοήγησης και στόχευσής τους.

Αυτή είναι η θεωρία. Εδώ όμως έρχεται ο σκληρός γεωπολιτικός ρεαλισμός που η Λευκωσία συχνά αποφεύγει να συζητήσει. Ένα δόγμα A2/AD για να λειτουργήσει απαιτεί τα συστήματά του να επιβιώσουν στο πρώτο 48ωρο ενός αιφνιδιαστικού πλήγματος.

Η Κύπρος έχει μηδενικό στρατηγικό βάθος. Όλη η ελεύθερη επικράτεια, οι στρατιωτικές βάσεις, οι σταθμοί διοίκησης και οι κρίσιμες υποδομές βρίσκονται εντός βεληνεκούς του τουρκικού πυροβολικού και των Πολλαπλών Εκτοξευτών Πυραύλων (ΠΕΠ) που εδρεύουν στα Κατεχόμενα. Μια στρατηγική A2/AD βασισμένη σε κινητά συστήματα ("shoot and scoot") σκοντάφτει στην αεροπορική κυριαρχία του αντιπάλου. Όταν ο αέρας ανήκει από το πρώτο λεπτό στην Τουρκία, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου του εχθρού θα διαλύσουν τις επικοινωνίες της Εθνικής Φρουράς. Χωρίς επικοινωνία, ο αποκεντρωμένος ανταρτοπόλεμος υψηλής τεχνολογίας μετατρέπεται σε κατακερματισμένη άμυνα απομονωμένων στόχων.

Η ετυμηγορία είναι σαφής: Η στρατιωτική αποτροπή στην Κύπρο δεν είναι πρωτίστως ζήτημα υλικού (Hardware), αλλά ολοκληρωτικής αναδιοργάνωσης του κράτους (Software).

Αν η Κυπριακή Δημοκρατία επιθυμεί πραγματικά να θωρακιστεί, απαιτείται ένα «Κυπριακό Υβρίδιο» που θα συνδυάζει τα όπλα της Ταϊβάν με την κοινωνική πειθαρχία της Σιγκαπούρης, δηλαδή:

1. Υπόγειες Υποδομές & Επικοινωνίες: Κρίσιμοι κόμβοι ελέγχου, ραντάρ και αποθήκες οπλικών συστημάτων πρέπει να θαφτούν βαθιά στη γη, ικανά να αντέξουν πλήγματα από bunker busters. Απαιτείται ανεξάρτητο δίκτυο στρατιωτικών οπτικών ινών, διότι τα ασύρματα δίκτυα θα παρεμβληθούν άμεσα.
2. Καθολική Άμυνα (Total Defence): Η Εθνική Φρουρά δεν μπορεί να παραμείνει ένας στρατός κληρωτών πεζικάριων ρουτίνας. Η εφεδρεία πρέπει να αναδιαρθρωθεί ριζικά, με διαρκή εκπαίδευση σε εξειδικευμένα συστήματα. Οι πολιτικοί οφείλουν να καταργήσουν οριστικά την κουλτούρα του πελατειακού κράτους και της φυγοστρατίας. Ένας ασύμμετρος πόλεμος φθοράς απαιτεί φανατική πειθαρχία και αντοχή από το σύνολο του πληθυσμού.
3. Οικονομική - Γεωπολιτική Ασπίδα (Telecom & Energy Shield): Όπως η Ταϊβάν προστατεύεται από το γεγονός ότι παράγει τους ημιαγωγούς όλου του πλανήτη, καθιστώντας την εισβολή παγκόσμια απειλή, έτσι και η Κύπρος πρέπει να καταστεί αναντικατάστατη. Η υλοποίηση του καλωδίου GSI, η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου και η προσέλκυση κρίσιμων ψηφιακών υποδομών, πρέπει να προχωρήσουν απρόσκοπτα. Στόχος είναι η ασφάλεια της Κύπρου να ταυτιστεί απόλυτα με την ενεργειακή και τηλεπικοινωνιακή ασφάλεια της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο επεκτατισμός δεν ανακόπτεται με «καλό κλίμα» και εκκλήσεις στα Ηνωμένα Έθνη. Τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν δωρίζονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων όταν ο αντίπαλος κρατά το όπλο γεμάτο. Η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται μπροστά σε ένα αμείλικτο δίλημμα: Ή θα οργανωθεί θεσμικά, κοινωνικά και στρατιωτικά ως ένας σύγχρονος, θωρακισμένος «σκαντζόχοιρος» που προκαλεί τρόμο σε όποιον απλώσει το χέρι του, ή θα συνεχίσει να παρακαλά τον θύτη της για τα αυτονόητα, μέχρι την τελική δορυφοροποίηση της πλήρους υποταγής.

*Απόφοιτος Πολιτικών Επιστημών, Ψυχολογίας και Κοινωνιολογίας από τη Γερμανία