Ο Ντενκτάς στη Λάπηθο

Μέρος Η΄

Στην άκρως ενδιαφέρουσα μελέτη του αυτή ο Κώστας Κύρρης αποκαλύπτει άκρως ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την ελληνοχριστιανική καταγωγή του Ραούφ Ντενκτάς και άλλων επιφανών Τουρκοκυπρίων, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Δρ Κουτσιούκ, του οποίου η γυναίκα ήταν Ελληνίδα χριστιανή, όπως και όλο το συγγενολόι της. Ας παρακολουθήσουμε τις αποκαλύψεις αυτές του Δρος Κ. Κύρρη: «Θυμάμαι επισκέψεις του Ραούφ Ντενκτάς στη Λάπηθο, όπου συναντιόταν με τον εξάδελφό του Μπραΐμη του Πιτζένη. Κολυμπούσαν στη θάλασσα μαζί. Και εγώ πολλές φορές πλάι τους. Σχολιάζοντας ο Ντενκτάς και ο Μπραΐμης του Πιτζένη τη Λαπηθιώτισσα κυρία που έκανε μπάνιο κοντά τους με τον άντρα της, έλεγαν κατά διαστήματα χαμηλόφωνα μεταξύ τους ‘‘ρε το Ζαχαρούιν της’’. Άλλες φορές ο Μπραΐμης και ο Ντενκτάς και ένας θείος τού Ντενκτάς προτιμούσαν να κολυμπούν στην παραλία του Αγίου Γεωργίου (Άη Γιώρκη) της Κερύνειας, όπου κάποια μέρα ο θείος του Ντενκτάς κινδύνευσε να πνιγεί από το κύμα και τον έσωσε ο γυμναστής του Παγκυπρίου Γυμνασίου, Παναγιώτης Μαυρομιχάλης, που κολυμπούσε δίπλα.

»Ο Ντενκτάς κατηγορεί κάποιους πολιτικούς του αντιπάλους ότι δεν είναι από σόι, ενώ ο ίδιος είναι από σόι. Πράγματι ο Ραούφ είναι από σόι, αλλά τι σόι; Από σόι φραγκο-εβραιο- κυπριακό, που εξισλαμίστηκε, τους Πιτζένηδες. Μπορεί και δικαιούται να είναι περήφανος για το λαμπρό αυτό σόι των Πιτζένηδων. Είναι πράγματι μεγάλο σόι, αλλά όχι τουρκικό. Ήταν και είναι σόι μεσαιωνικό φραγκο-εβραιο-χριστιανικό, όπως και το σόι του γλυκύτατου μακαρίτη Μουφτή Ντανά, που έγινε έξω φρενών μετά τη δολοφονία των Αϊχάν Χικμέτ και Αχμέτ Γκιουρκάν από ανθρώπους της ΤΜΤ (Ραούφ Ντενκτάς, 1962). Όπως και το σόι τής κ. Κουτσιούκ, της Σουχεϊγιά. Θυμάμαι τη Σουχεϊγιά, που ερχόταν στη Λάπηθο, το χωριό μου, να δει τη γιαγιά της, την πανέμορφη και πανέξυπνη Ελεγκού-Αϊσιέ την Μισερού, μαζί με τη μητέρα της Νασιγιέ. Η Αϊσιέ ήταν γιαγιά της Σουχεϊγιά και θεία του Σωτήρη του Μισέρη, από την Αγία Αναστασία της Λαπήθου. Ο Σωτήρης ήταν γείτονάς μου στο εκεί σπίτι μας, στον Δράκοντα, υποσυνοικία στα ανατολικά της Αγίας Αναστασίας. Η Αϊσιέ παντρεύτηκε Τούρκο και τον εξελλήνισε, ενώ η αδελφή της Ελπίδα πήρε Τούρκο που εκτούρκισε τα αρσενικά παιδιά του. Και τα έφερε στη Λευκωσία. Οι κόρες έμειναν στη Λάπηθο ως Ελληνίδες στον Πρόδρομο, συνοικία με πολλές αναμείξεις, εθνολογικά μυστήρια νόθα παιδιά και πολύπλευρους τύπους ανθρώπων - θέμα κοινωνικοανθρωπολογικής και ιστορικής διατριβής.

»Ο Σωτήρης πολέμησε ως εθελοντής στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Όταν επέστρεψε, οι Άγγλοι τού έδωσαν μια δουλειά σε χαμηλή θέση στο νοσοκομείο. Το έμαθε ο Φαζίλ Κουτσιούκ και τον φώναξε στο σπίτι του να του παραθέσει γεύμα. Όταν ήρθε στο σπίτι για γεύμα, τον καλωσόρισε με αγκαλιές και φιλιά. ‘‘Γεια σου, ρε ξάδερφε Σωτήρη, καλωσόρισες να φάμεν τζιαι να πιούμεν. Θα σου βρω πιο καλή δουλειά τώρα που έχω τα μέσα’’. Και πράγματι έτσι έγινε. Του βρήκε δουλειά πάλι στο νοσοκομείο, αλλά σε ανώτερη θέση. Το δίκαιο της συγγενικής αλληλεγγύης λειτούργησε και εδώ».

Την περίπτωση Σωτήρη διαβεβαιώνει ο Δρ Κύρρης. Του την εξιστόρησε ο ίδιος ο Σωτήρης, καθώς και η αδελφή του Αθηνά.

Ο αείμνηστος Κύρρης δεν παραλείπει να επισημάνει και τα πολιτικά εγκλήματα του Ντενκτάς, μεγαλύτερο από τα οποία ήταν το μίσος για τους Έλληνες της Κύπρου και το πάθος του για διχοτόμηση της ιδιαίτερης πατρίδας του. Επισημαίνει σχετικά: «Ο Ντενκτάς και η κλίκα του δεν είχαν γνήσιο τουρκικό μύθο, αλλά έπλασαν μύθο δήθεν τουρκικό. Ο μύθος δίνει νόημα στη ζωή και στην κοινότητα, καθώς και στη λογική της φύσεως. Ο Ντενκτάς προέβαλε στην Κύπρο τον ιδανικό τουρκικό εθνικό μύθο, στου οποίου την κατασκευή συνέβαλε με δυναμισμό, αφού ξεπέρασε τους αρχικούς δισταγμούς του. Ο Εβρέν, Τούρκος στρατηγός και πρόεδρος χουντικής πραξικοπηματικής κυβέρνησης της χώρας του, έγραψε και είπε ότι ‘‘ο Ραούφ Ντενκτάς υπήρξε μπελάς για την Τουρκία με τη ανακίνηση του κυπριακού εθνικισμού ως προεκτάσεως του εθνικισμού της Τουρκίας και αντιστρόφως’’. Το θέμα αυτό απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση, έργο των Τουρκοκυπρίων ερευνητών. Ο απόγονος των Λατινοεβραίων Πικένηδων εργάστηκε με εβραιοτουρκικό πείσμα και φλόγα για να κατατεμαχίσει την πατρίδα του και να μεταπλάσει τον ψευδή μύθο σε τρισάθλια τραγωδία, που κάποτε θα δώσει έργα λογοτεχνικά και ιστορικά συναρπαστικής τραγικότητας».

Ειδικά για τον στρατηγό Εβρέν και τους Λινοβάμβακους της Τουρκίας ο Δρ Κύρρης επισημαίνει: «Στην Τουρκία το φαινόμενο των εξισλαμισμένων χριστιανών, κυρίως Ελλήνων, όπως συνέβη και στην Κύπρο είναι συνηθέστατο και το ξέρουν πολύ καλά και οι τουρκικές ηγετικές τάξεις, όπως η οικογένεια του στρατηγού Κενάν Εβρέν, τέως Προέδρου της Τουρκίας. Η οικογένεια Εβρέν, από τη Βιθυνία, είναι γνωστό από τις βυζαντινές και τουρκικές πηγές ότι εξισλαμίσθηκε στις 6 Οκτωβρίου 1236, με τρεις άλλες χριστιανικές οικογένειες, οι οποίες έγιναν αρχηγοί των Οθωμανικών Ενόπλων Δυνάμεων έως σήμερα. Ανάμεσά τους και ο Μιχάλογλου. Έως πρόσφατα υπήρχε στην Άγκυρα μουσικός Μιχάλογλου, καθηγητής του εκεί Κρατικού Ωδείου, που είχε φίλους Έλληνες, ιδίως μουσικούς. Ο Εβρέν δολοφονούσε ομοθρήσκους του στην Πελοπόννησο, όπου είχε εκστρατεύσει κατ’ εντολήν του Οθωμανού Σουλτάνου, εναντίον των βυζαντινών στρατευμάτων, που ακόμη αντιστέκονταν εκεί».

Μια άλλη μαρτυρία του Κ. Κύρρη, για τη σχέση των Λινοβάμβακων της Λαπήθου με τον Ντενκτάς, αφορά την επίσκεψη του απογόνου των Πικένηδων στη Λάπηθο κατά την εισβολή και την αθέτηση μιας υπόσχεσής του στους φίλους του. Καταμαρτυρεί ο Δρ Κύρρης: «Κατόρθωσα λίγο προ της εισβολής να μεταφέρω μια ταφόπετρα μουσουλμάνου της Λαπήθου από το νεκροταφείο κοντά στην Κάτω Τζαμή. Κατ’ ακρίβειαν ήταν πεταμένη έξω στον δρόμο. Κατά την εισβολή ο Ντενκτάς πήγε στη Λάπηθο, όπου ο Μασούρος, το όνομα είναι Συριακό, όπως και το Μέρουκκος, επίσης στη Λάπηθο, τον παρακάλεσε να τον βοηθήσει και αυτόν και τους Λαπηθιώτες, να μείνουν στα σπίτια τους. Ο Ραούφ απάντησε θετικά αλλά, ως πάντοτε, δεν τήρησε την υπόσχεσή του».

* Το Θ΄ Μέρος την επόμενη Κυριακή