Εγκώμια για τον Διγενή

Ο Διγενής, μιλώντας σε συγκέντρωση αξιωματικών και οπλιτών της ΕΛΔΥΚ.

Για τον Διγενή έχουν πλέξει εγκώμια δοξαστικά όχι μόνο Έλληνες, που ασχολήθηκαν με την προσωπικότητά του, αλλά και ξένοι θαυμαστές και αντίπαλοί του, ακόμη και αυτός ο δήμιος της Κύπρου, στρατάρχης Χάρντινγκ. Αναχωρώντας νικημένος από τον Διγενή, θα δηλώσει ντροπιασμένος: «Ένα πράγμα δεν μπόρεσα να πετύχω. Δεν μπόρεσα να παρασύρω τον Διγενή σε ενέργειες, που θα μας βοηθούσαν στα σχέδιά μας». Αργότερα, σε άρθρο του τον Γενάρη του 1958 στον «Ημερήσιο Τηλέγραφο» του Λονδίνου, ομολογούσε: «Ο Γρίβας είναι εξαίρετος οργανωτής και ειδικός αρχηγός ανταρτών. Είναι θαρραλέος άντρας μεγάλης επιμονής και αντοχής. Είναι αυστηρός, πειθαρχικός και τραχύς στις συνήθειές του. Με το όνομα ‘‘Αρχηγός Διγενής’’, ο Γρίβας κατέστη μια θρυλική μορφή για τους Κυπρίους». Κοντά του και ο νικητής του Ρόμελ, στρατάρχης Μονγκόμερι, που δεν δίσταζε να δηλώνει κατά τη διάρκεια ακόμη του Απελευθερωτικού Αγώνα: «Η ΕΟΚΑ του Διγενή είναι στρατηγικά αήττητη».

Και οι βρετανικές εφημερίδες ακόμη δεν δίστασαν να πλέξουν εγκώμια στον άνθρωπο που εξευτέλισε την αυτοκρατορία τους, έναν στρατάρχη και τρεις στρατηγούς του: «Ντέιλι Χέραλντ»: «Ένας στρατάρχης (Χάρντινγκ),τρεις στρατηγοί (Κέντριου - Ντάρλινγκ - Πρέτεκαρντ) και 40 χιλιάδες Βρετανοί στρατιώτες δεν αποδείχθηκαν ικανοί να νικήσουν την ΕΟΚΑ». «Ημερήσιος Κήρυκας»: «Ο Διγενής μεταξύ των μεγαλύτερων ανταρτών ηγετών όλων των εποχών». «Ντέιλι Μέιλ»: «Οι στρατιωτικές και πολιτικές Αρχές στην Κύπρο παραδέχονται τώρα ότι η ΕΟΚΑ είναι αδύνατον να συντριβεί». «Οπσέρβερ»: «Ο Χάρντινγκ απέρχεται ηττημένος». «Σκότσμαν»: «Στρατηγέ, ο Αγώνας σου με συναρπάζει». Και ο Φιντέλ Κάστρο θα ομολογήσει: «Ο Διγενής ήταν για μας μυθική μορφή. Ο Αγώνας του μας ενέπνεε. Ήταν μεγάλος ηγέτης». Ο ηγέτης των Ιρλανδών επαναστατών, Σιν Μακστίφεν, θα αναφωνήσει: «Είμαι συγκλονισμένος από την προσωπικότητα του ασύλληπτου Διγενή».

Εκτός από τον Μακάριο και άλλες προσωπικότητες της Ελλάδας και της Κύπρου, έπλεξαν δοξαστικά εγκώμια για τον Διγενή: Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Α: «Με την όλη του δράση αναδείχθηκε αντάξιος της ελληνικής προγονικής αρετής… Έδωσε τη μάχη στα μαρμαρένια αλώνια και νίκησε. Ενέπνευσε πίστη και θάρρος μοναδικό… Η μορφή του πήρε θέση ξεχωριστή μέσα στην Ιστορία του Ελληνισμού… μεταξύ του θρύλου και της πραγματικότητας». Κωνσταντίνος Σπυριδάκις: «Σπανίως εις την ιστορίαν της ανθρωπότητος ανεφάνη προσωπικότης τοιαύτη». Γλαύκος Κληρίδης: «Ο ιστορικός έχει ήδη καταγράψει το έπος της ΕΟΚΑ και έχει αξιολογήσει εκείνη την αγωνιστική προσφορά του Διγενή, μαζί με τις αξιοθαύμαστες αρετές της φιλοπατρίας, της αυτοθυσίας, της γενναιότητας, της υπομονής, καθώς και της ανιδιοτέλειάς του».

Δεν χρειάζεται να γράψουμε στο ταπεινό μας σημείωμα περισσότερα από τα λίγα, αλλά κραυγαλέα, που είπαν για τον ήρωα Γρίβα Διγενή, φίλοι, εχθροί και αντίπαλοι, δικοί μας και ξένοι. Η αδέκαστη Ιστορία τον έχει ήδη κατατάξει στους μεγάλους των ανδρών της Φυλής.

Υποστηρικτές και αντίπαλοι παραδέχονται ότι η ΕΟΚΑ ήταν δικό του δημιούργημα. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι και αυτή ακόμα η αριστερή ΕΔΑ είχε ψηφίσει την προαγωγή του Διγενή σε αντιστράτηγο αναδρομικά και Άξιον Τέκνον της Πατρίδος. Άλλο κραυγαλέο χαρακτηριστικό της ικανότητας και της προσφοράς του Διγενή στον ένοπλο απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ είναι η ομολογία του μεγάλου αντιπάλου, στρατάρχη Χάρντινγκ, ότι «με τον Γρίβα Αρχηγό η ΕΟΚΑ είναι αήττητη».

Κανένας απ’ όσους ασχολήθηκαν με τον Αγώνα της ΕΟΚΑ δεν αμφισβήτησε ότι το ένδοξο έπος του Κυπριακού Ελληνισμού είναι δημιούργημα του Διγενή. Αυτός από το 1948 συνέλαβε την ιδέα, προετοίμασε, οργάνωσε, υλοποίησε και έφερε σε πέρας τον Αγώνα. Ο Μακάριος πρώτος αναγνώρισε το δημιούργημα αυτό του Διγενή, ευθύς μετά τη λήξη του Αγώνα. Σ’ επιστολή του προς τον Αρχηγό της ΕΟΚΑ την 1η Απριλίου 1959 τονίζει:

«Στρατηγέ μου,

»Αισθάνομαι σήμερον την ανάγκην και το χρέος να απευθύνω προς υμάς εγκάρδιον μήνυμα αγάπης και χαιρετισμόν τιμής επί τη 4η επετείω της εκρήξεως του απελευθερωτικού αγώνος, τον οποίον επικεφαλής της ΕΟΚΑ επιτυχώς διεξήγατε και εφέρετε εις νικηφόρον πέρας. Σεις υπήρξατε ο εμπνευσμένος Αρχηγός, ο ακατάβλητος μαχητής. Με την ιδικήν σας βοήθειαν απολαύομεν σήμερον των αγαθών της ελευθερίας. Άνευ υμών η ημέρα αυτή θα εβράδυνεν ίσως πολύ να ανατείλη. Η Κύπρος θα είναι εσαεί ευγνώμων προς υμάς».

Ο Γέρος της Δημοκρατίας, Γεώργιος Παπανδρέου, θα τονίσει σε μια δοξαστική του δήλωση για τον Γέρο της Κύπρου: «Ο Διγενής είναι άξιος καθολικής ευγνωμοσύνης του Έθνους. Ανήκει πλέον εις τους μύθους της Ελληνικής Ιστορίας, οι οποίοι θα παραδίδονται από γενεάς εις γενεάν, διά να λέγουν ότι: ‘‘Ένας άνθρωπος μόνος, με την ελληνικήν του ψυχήν, κατόρθωσε να νικήσει μιαν μεγάλην αυτοκρατορίαν’’. Η ψυχή του ενέπνευσε τον κυπριακόν λαόν, ενέπνευσε την ψυχήν της κυπριακής Νεολαίας και ενέπνευσεν επίσης από την Κύπρον και ολόκληρον την νεότητα της Ελλάδας».

Μνημονεύοντας ο Ελληνισμός τον Στρατηγό Γεώργιο Γρίβα - Διγενή, η σκέψη όλων των Ελλήνων της Κύπρου επιστρέφει με ιερή συγκίνηση στα χρόνια εκείνα τα μεγάλα, τα ηρωικά. Τα χρόνια του εθνικού μεγαλείου, της δόξας. Τότε που ασύλληπτος, ο αόρατος Αρχηγός Διγενής μέσα από το ταπεινό του κρησφύγετο διηύθυνε τον απελευθερωτικό μας αγώνα. Ενέπνεε, καθοδηγούσε της Φυλής την πύρινη φλόγα της ελευθερίας που θέρμαινε την καρδιά και τον νου, στην πορεία του προς την ελευθερία, στην πραγμάτωση του προαιώνιου πόθου της ελευθερίας και της Ένωσης με τη Μάνα Ελλάδα. Τότε που τραγουδούσαν οι λεβέντες της Κύπρου:

«Είμαστε όλοι παιδιά της ΕΟΚΑ

κι ατσαλένια έχουμε κορμιά,

για την Κύπρο μας όλοι να πολεμάμε

και να πέφτουμε με θάρρος στη φωτιά.

Της ΕΟΚΑ παιδιά τιμημένα

και με πίστη στη γλυκιά μας Παναγιά,

στα βουνά για ένα νέο Εικοσιένα,

για να ζήσουμε μιας ώρας λευτεριά.

Λευτεριά έλα ’δω ν’ αγκαλιάσεις

και της Κύπρου τα ηρωικά τα παιδιά,

που για χάρη σου και πάλι πολεμάνε

για να ζήσουμε μια ώρας λευτεριά.

Έλα μάνα δωσ’ μου την ευχή σου

και θ’ ανέβω ψηλά εις τα βουνά

και αν πέσω κάποια μέρα εις τη μάχη,

θα φωνάξω Ένωση και Λευτεριά».

Ο Διγενής σε φυλάκιο της Εθνικής Φρουράς, λίγο μετά την άφιξή του στην Κύπρο το 1964.