Ατομική απειλή και η έλλειψη οράματος στην ΕΕ
Η λήξη της New START στις 5 Φεβρουαρίου 2026 αφαίρεσε τον τελευταίο μεγάλο, δεσμευτικό μηχανισμό ορίων και επαλήθευσης στα στρατηγικά οπλοστάσια ΗΠΑ–Ρωσίας. Ένας δεσμευτικός μηχανισμός που υπήρχε ήδη από το 1991. Ο ΓΓ του ΟΗΕ António Guterres μίλησε για «σοβαρή στιγμή για την παγκόσμια ασφάλεια». Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες δεν υπάρχουν δεσμευτικά όρια στα δύο μεγαλύτερα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια, την ίδια ώρα που και η Κίνα -μεταξύ άλλων- διευρύνει το πυρηνικό της οπλοστάσιο.
Η ΕΕ δεν σχολίασε καν το σημαντικό αυτό γεγονός. Αντί να προσπαθήσει να αναλάβει πρωτοβουλίες για επανέναρξη του διαλόγου μεταξύ ΗΠΑ- Ρωσίας, και γενικής αποτροπής οποιασδήποτε κούρσας εξοπλισμών, ο Γερμανός Καγκελάριος Μερτζ μιλά ανοιχτά για «ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή». Την ενσωμάτωση -δηλαδή- του γαλλικού πυρηνικού οπλοστασίου σε μια ευρωπαϊκή δομή.
Η Ειδική Εισηγήτρια του Oργανισμού Ηνωμένων Εθνών για την ελευθερία γνώμης και έκφρασης, Irene Khan, προειδοποίησε στις 6 Φεβρουαρίου 2026, ότι στη Γερμανία η «ασφαλειοκεντρική» προσέγγιση και η υπερ-ποινικοποίηση κινδυνεύουν να περιορίσουν τον χώρο για ουσιαστικό δημοκρατικό διάλογο, να επιταχύνουν την πόλωση και να ενισχύσουν τη δυσπιστία προς τους θεσμούς. Αναφέρεται, βεβαίως, στην καταστολή οποιασδήποτε φωνής εναντιώνεται στη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά κυρίως οποιασδήποτε φωνής καταδικάζει την γενοκτονία των Παλαιστινίων από το Ισραήλ. Όμως η διαπίστωση των Ηνωμένων Εθνών είναι ξεκάθαρη. Γενικά στην ΕΕ και ειδικότερα στη Γερμανία, το πολιτικό οικοσύστημα μέσα στο οποίο θα έπρεπε να γεννηθεί μια στρατηγική συζήτηση και δημοκρατικός διάλογος για ειρήνη και διπλωματία στένευσε επικίνδυνα. Οι ηγέτες της ΕΕ και των κρατών-μελών της δεν έχουν όραμα και αδυνατούν να ανοίξουν ειλικρινή διάλογο για διατήρηση της ειρήνης αλλά και για κοινωνική και οικονομική ευρωστία των πολιτών της ΕΕ.
Ο Kishore Mahbubani δεν συνηθίζει να «μασά τα λόγια του». Ο κορυφαίος αναλυτής και διπλωμάτης από τη Σιγκαπούρη -πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών- επανέλαβε σε συνέντευξή του στο Chanel 4 στις 5 Φεβρουαρίου 2026 τη θέση για «πτώση ποιότητας» των ευρωπαϊκών ηγεσιών, οι οποίες δεν δείχνουν να έχουν όραμα. Αντί να αναλάβουν πρωτοβουλίες για συνομιλίες με τη Ρωσία και να επανακτήσουν πρόσβαση σε φτηνή ενέργεια, ταμπουρώνονται πίσω από τον Ζελένσκι και τις ΗΠΑ. Ελαχιστοποιούν τις επιλογές τους για διατήρηση του οικονομικού εύρους τόσο των χωρών τους, όσο και της ΕΕ διακυνδυνεύοντας τη διαιώνιση του πολέμου σε ευρωπαϊκό έδαφος, ό,τι απέμεινε από μια πάλαι πότε εύρωστη οικονομία και το φημισμένο κοινωνικό κράτος. Για τα σχόλια του Dmitri Peskow περί «ανίκανης ευρωπαϊκής ήγεσίας» (25 Γενάρη 2026) δεν χρειάζεται να επεκταθούμε.
Ένας δομημένος ανοικτός διάλογος που αντιπαραθέτει ιδέες για στρατηγική ειρήνης και όραμα διπλωματίας και συνεργασίας προϋποθέτει κοινωνίες που μπορούν να συζητήσουν ανοιχτά σενάρια, αποτυχίες, λάθη και νέες ισορροπίες χωρίς φόβο στιγματισμού. Αν, όπως προειδοποιεί ο ΟΗΕ για τη Γερμανία, ο χώρος για «ουσιαστικό δημοκρατικό διάλογο» συρρικνώνεται, τότε η ΕΕ θα συνεχίσει να αναπαράγει μια αδυναμία που περιγράφει ο Mahbubani: πολλά κείμενα, λίγη στρατηγική σκέψη και όραμα.
Στον πυρήνα των συζητήσεων μεταξύ των κρατών μελών, θα πρέπει να τεθεί το ερώτημα, πώς μπορούμε να διατηρήσουμε την ειρήνη και να στηρίξουμε το κοινωνικό κράτος; Πώς μπορεί να ενισχυθεί το «πρότζεκτ ειρήνης» που ονομάζεται ΕΕ με σεβασμό στην κυριαρχία των κρατών μελών της και χωρίς να έχουμε ξανά τους παλιούς ανταγωνισμούς; Τι πρέπει να κάνουν τα κράτη μέλη για να συνεχίσουν μια αμοιβαία συνεργασία; Στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις που βιώνουμε τι θα συμβεί αν οι ΗΠΑ πάψουν πια να αποτελούν στρατιωτική ασπίδα της ΕΕ και των μεγάλων κρατών της Ευρώπης;
*Κοινοβουλευτικός Συνεργάτης στο Ευρωκοινοβούλιο
