Μνήμη ημίθεου Aυξεντίου

ΜΕΡΟΣ Α΄

«Αν τολμάτε, ελάτε πιο κοντά να ρίξετε τις βόμβες σας». Αυτή ήταν η τελευταία απάντηση του Καπετάν Ζώτου, Ρήγα, Ζήδρου Yπαρχηγού της ΕΟΚΑ, Γρηγόρη Αυξεντίου, στους πραιτωριανούς του Χάρντινγκ, που τον καλούσαν να βγει από το προδομένο κρησφύγετό του και να παραδοθεί… Ταυτόχρονα με τα τελευταία του λόγια αντήχησε μια ριπή από το αυτόματο όπλο του. Και ο Άγγλος στρατιώτης, που στεκόταν μπροστά στο στόμιο του κρησφυγέτου και φώναζε στον Αυξεντίου να παραδοθεί, σωριάστηκε νεκρός. Αυτά καταμαρτυρεί ο πιστός σύντροφος του ήρωα, «Ματρόζος» - Αυγουστής Ευσταθίου. Και η ιστορική μάχη του ενός με τους πολλούς, μια κορυφαία στην ιστορία των αιώνων μάχη, που κράτησε οκτώ ολόκληρες ώρες, είχε αρχίσει.

Στη θέα του νεκρού συντρόφου τους οι στρατιώτες τρομοκρατήθηκαν και, ταυτόχρονα, λύσσαξαν. Ένας από τους δειλούς αυτούς, που δεν τολμούσαν να πλησιάσουν στο στόμιο του κρησφυγέτου, έριξε μέσα μια χειροβομβίδα και μια ισχυρή έκρηξη ταρακούνησε την περιοχή. Ο πιστός σύντροφος του Αυξεντίου, που ήταν εκεί κοντά έξω από το κρησφύγετο, ανησυχώντας για την τύχη του «Μάστρου» του, φώναξε δυνατά για να τον ακούσουν οι στρατιώτες, που συνέχισαν να βάλλουν από μακριά… «Επέθανεν...».

Στο άκουσμα της φωνής του Ευσταθίου, ένας στρατιώτης τον άρπαξε και τον έσπρωξε προς το στόμιο του κρησφυγέτου, διατάζοντάς τον να μπει και να σύρει έξω το άψυχο, όπως νόμιζαν, κορμί του Αυξεντίου. Ο Ευσταθίου αρνιόταν να υπακούσει και δεν προχωρούσε, αλλά ο στρατιώτης κάποια στιγμή κατάφερε να τον σπρώξει με βία μέσα στο κρησφύγετο. Κι εκεί στο στόμιο του κρησφυγέτου και με τον στρατιώτη από πίσω να τον σπρώχνει με το κοντάκι του όπλου του, ο Ευσταθίου φώναξε στον Αυξεντίου: «Μάστρε, μην πυροβολείς, είμαι ο Ματρόζος». Και έρποντας προχώρησε στο σημείο όπου βρισκόταν τραυματισμένος από την έκρηξη της χειροβομβίδας ο Αυξεντίου.

Θα ιστορήσει αργότερα ο Ευσταθίου τις συγκλονιστικές εκείνες στιγμές που έζησε με τον «Μάστρο» του: «Ευτυχώς, ο Μάστρος μου ήταν ζωντανός. Πρόσεξα, όμως, αίματα στο δεξί μέρος του λαιμού του και προσφέρθηκα να του φροντίσω την πληγή. Τότε εκείνος μού αποκάλυψε ότι τα θραύσματα της χειροβομβίδας τον είχαν τραυματίσει και στο δεξί γόνατο, αλλά, όπως μου τόνισε, δεν είχαμε χρόνο για να περιθάλψουμε τις πληγές. Αμέσως, εγώ πήρα ένα όπλο και μια γεμιστήρα και, αφού πλησίασα το στόμιο του κρησφυγέτου, πυροβόλησα προς τα έξω φωνάζοντας δυνατά: ‘‘Τώρα είμαστε δύο, ελάτε να μας πιάσετε…’’».

«Βρε, τους χάννους!»

Στη συνέχεια ο Ευσταθίου αφηγείται για τη συνομιλία του με τον Αυξεντίου μέσα στο κρησφύγετο κι ενώ κάπνιζαν από ένα τσιγάρο, σε κάποια στιγμή τού είπε χαμογελώντας, αψηφώντας τις δραματικές στιγμές που περνούσαν: «Μα αλήθκεια, εστείλαν σε, να μου πεις να βκω έξω και να παραδοθώ; Βρε τους χάννους…».

Μάταια οι στρατιώτες περίμεναν τους δυο αντάρτες να παραδοθούν. Κι όταν περνούσε η ώρα χωρίς να παίρνουν καμιάν απάντηση, έβαλαν μπροστά τα άτιμα μέσα, που μόνο δειλοί μπορούσαν να μετέλθουν. Άρχισαν να κατρακυλούν τις μεγάλες πέτρες πάνω από τους τσίγκους της οροφής του κρησφυγέτου. Ο Αυγουστής, που νόμιζε ότι θα κατέρρεε το κρησφύγετο και θα τους έθαβαν ζωντανούς, είπε στον Αυξεντίου: «Μάστρε, θα υποχωρήσουν οι τσίγκοι και θα πέσουν πάνω μας οι πέτρες». Κι ο Αυξεντίου τού είπε: «Ας τους, οι τσίγκοι καλά κρατούν. Ο Ηγούμενος μάς έδωσε από τους καλούς».

Στη συνέχεια οι στρατιώτες έριξαν δακρυγόνες στο κρησφύγετο. Και για να προστατευτούν οι δύο αγωνιστές της λευτεριάς έβρεξαν τα μαντήλια τους με νερό που είχαν στο κρησφύγετο και σκέπασαν τα μάτια τους. Κι όταν αντιλήφθηκαν ότι οι στρατιώτες πλησίαζαν στην είσοδο του κρησφυγέτου και ήταν ευπρόσβλητοι, άρχισαν να τους ρίχνουν από μέσα χειροβομβίδες. Και συνεχίζει ο Ευσταθίου: «Κρατούσαμε αποτελεσματική άμυνα και κάθε φορά που έσκαζε η χειροβομβίδα ακούαμε κραυγές πόνου και βογκητά. Ο Αυξεντίου με συμβούλευε συνεχώς να κάμνω οικονομία στη χρήση των πυρομαχικών, ώστε η άμυνά μας να διαρκέσει αρκετό χρόνο… Ύστερα από λίγη ώρα οι Άγγλοι επιχείρησαν δυο σφοδρότατες επιθέσεις εναντίον μας με καταιγιστικά πυρά όλων των τύπων όπλων που διέθεταν. Ήταν η ώρα που ο Αυξεντίου θα έδειχνε τις στρατιωτικές αρετές του. Με φανταστική ψυχραιμία και με συνετή κι αλάθητη εκτίμηση των διαφόρων φάσεων της μάχης, τα πυρά μας θα εξανάγκαζαν για άλλη μια φορά τους Βρετανούς να υποχωρήσουν άπρακτοι. Τότε ο Μάστρος μού ζήτησε να ρίξω τη μοναδική καπνογόνο που είχαμε, ώστε με την κάλυψη του καπνού της να επιχειρήσουμε έξοδο…».

Τα τελευταία λόγια του Αυξεντίου στον Αυγουστή

Δυστυχώς, η προσπάθεια απέτυχε κι ο Αυξεντίου, γαλήνιος, είπε στον Αυγουστή: «Εχάσαμε μιαν ευκαιρία, ρε Ματρόζο» κι ο Αυγουστής απάντησε: «Δεν πειράζει, Μάστρε» κι ακούστηκαν πολύ κοντά στο κρησφύγετο ισχυρότατες εκρήξεις, από τις οποίες ο Αυγουστής βρέθηκε λουσμένος στα χώματα. Ο Αυξεντίου τον πλησίασε και κάπως ανήσυχος τον ρώτησε με έκδηλο ενδιαφέρον: «Είσαι εντάξει, ρε Μισκή, μήπως χτύπησες;». Κι ο Αυγουστής απάντησε: «Όι, Μάστρε, δεν έπαθα τίποτε». «Να προσέχεις, βρε», του παρήγγειλε. «Τι τώρα, Μάστρε μου, τι ύστερα», του απάντησε, κι ο Αυξεντίου τού είπε: «Όι, βρε, χρειάζεσαι ακόμα!».

Οι μαρτυρικές στιγμές που έζησαν οι δύο λεβέντες στο κρησφύγετο ήταν συγκλονιστικές. Οι χίλιοι πάνοπλοι στρατιώτες εξακολουθούσαν να μάχονται λυσσωδώς για να πάρουν το άπαρτο κάστρο - κρησφύγετο των δύο λιονταρόψυχων αγωνιστών, που εξακολουθούσαν να ορθώνουν το ανάστημά τους και να μάχονται αψηφώντας τον θάνατο. Η Μάχη του Μαχαιρά ήταν γραφτό να χαραχθεί με ολόχρυσα γράμματα στο ιερό βιβλίο της τρισένδοξης Ελληνικής Ιστορίας. Και να διδάξει για πολλοστή φορά στα πέρατα της οικουμένης ότι οι Έλληνες, όσο λίγοι κι αν είναι, νικούν τους πολλούς, όταν αγωνίζονται για τη λευτεριά τους, για τη δόξα και την τιμή της πατρίδας τους.

Στο επόμενο σημείωμα θα δούμε το ψυχικό μεγαλείο του Αυξεντίου και την ηρωική του απόφαση να γίνει ολοκαύτωμα στο κρησφύγετό του.

*Την επόμενη Κυριακή το Β΄ Μέρος