«Υποκαταστάτες» ή Αντικαταστάτες συναδέλφων;

Η δυσκολία στην εξεύρεση αντικαταστατών εκπαιδευτικών αναμφίβολα αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η δημόσια εκπαίδευση στην Κύπρο προκαλώντας μεγάλη αναστάτωση. Η καθημερινότητα στις σχολικές μονάδες σημαδεύεται από μια κρίση κενών θέσεων, οι οποίες παραμένουν αδιάθετες, δημιουργώντας σοβαρά λειτουργικά και διδακτικά προβλήματα. Ενώ οι αιτίες της «αδιεκδίκητης» στελέχωσης, όπως η εργασιακή ανασφάλεια και η απουσία κινήτρων, παραμένουν διαχρονικές, οι πρόσφατες εξελίξεις φέρνουν στο προσκήνιο την ανάγκη για ουσιαστικές και όχι πρόχειρες λύσεις.

Η παρέμβαση του ΥΠΑΝ με την εγκύκλιο των 29 περιόδων

Σε μια προσπάθεια διαχείρισης του προβλήματος, το ΥΠΑΝ εξέδωσε στις 18 Φεβρουαρίου 2026 κατεπείγουσα εγκύκλιο σχετικά με τον διορισμό αντικαταστατών. Σύμφωνα με την απόφαση, από την 1η Μαρτίου 2026, όλοι οι αντικαταστάτες θα εργοδοτούνται για 29 διδακτικές περιόδους είτε αναπληρώνουν Διευθυντές, είτε Βοηθούς Διευθυντές είτε εκπαιδευτικούς με πλήρες ωράριο 25-27-29 διδακτικών περιόδων.

Η νέα αυτή ρύθμιση προβλέπει ότι οι αντικαταστάτες θα αμείβονται με πλήρη μισθό και θα αξιοποιούνται για το σύνολο των 29 περιόδων, αναλαμβάνοντας επιπρόσθετα καθήκοντα όπως:

• Κάλυψη αναγκών για άλλες εσωτερικές αναπληρώσεις στο σχολείο.
• Παροχή ενισχυτικής διδασκαλίας σε μαθητές που την έχουν ανάγκη.
• Διδασκαλία σε παιδιά με μεταναστευτική βιογραφία.
• Υποστήριξη της διευθυντικής ομάδας της σχολικής μονάδας.

ΠΑΔΕΔ – Πρωτοπορία - αυτονόητη ρύθμιση, αλλά όχι λύση

Η ΠΑΔΕΔ - Πρωτοπορία, με ανακοίνωσή της στις 20 Φεβρουαρίου 2026, χαιρέτισε την επαναφορά των 29 περιόδων ως μια «αυτονόητη ρύθμιση» που αποτελούσε πάγια θέση της ΠΟΕΔ και δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε τεθεί υπό αμφισβήτηση. Ωστόσο, η κίνηση ασκεί δριμεία κριτική στο ΥΠΑΝ, επισημαίνοντας ότι:

• Η καθυστέρηση ταλαιπώρησε τα σχολεία: Η αδικαιολόγητη κωλυσιεργία του Υπουργείου να επαναφέρει την κανονικότητα επιβάρυνε τη λειτουργία των μονάδων και αύξησε την αβεβαιότητα των αντικαταστατών.
• Οι «υποκαταστάτες» παραμένουν: Παρά την αύξηση των περιόδων, το πρόβλημα των αδιάθετων θέσεων παραμένει οξύ, με περισσότερες από 200 κενές θέσεις καθημερινά, αφήνοντας χιλιάδες παιδιά χωρίς δάσκαλο.

Προτάσεις για ριζική μεταρρύθμιση

Για την ΠΑΔΕΔ – Πρωτοπορία, η εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργεί με λογικές «πρόχειρης διαχείρισης» και «επικοινωνιακών εντυπώσεων». Η παράταξη υποστηρίζει ότι η μόνη οριστική λύση είναι η πλήρης και ουσιαστική κατοχύρωση των δικαιωμάτων των αντικαταστατών μέσω των εξής προτάσεων:

(1) 10μηνα Συμβόλαια: Άμεση δημιουργία δεξαμενής αντικαταστατών ανά επαρχία με πλήρη δεκάμηνη σύμβαση.

(2) Θεσμοθέτηση Κινήτρων: Δημιουργία σχεδίου υπηρεσίας με ξεκάθαρα δικαιώματα, παροχή ανεργιακού επιδόματος στις διακοπές και παραχώρηση προσαυξήσεων.

(3) Παράλληλη Απασχόληση: Δικαίωμα των εκπαιδευτικών των ΠΟΣ να εργάζονται και ως αντικαταστάτες.

Η Πολιτεία οφείλει να δώσει ριζικές λύσεις προς όφελος των μαθητών και των εκπαιδευτικών, διασφαλίζοντας ότι ο ρόλος του αντικαταστάτη θα είναι ένας ρόλος αξιοπρέπειας και όχι ένας ρόλος «υποκατάστατου» περιορισμένων δικαιωμάτων.

*Γενικός Γραμματέας ΠΑΔΕΔ - Πρωτοπορία