Κρίση στην κυπριακή κτηνοτροφία

Η κυπριακή κτηνοτροφία βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μιαν από τις πιο σοβαρές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Η εξάπλωση του αφθώδους πυρετού απειλεί όχι μόνο την παραγωγή, αλλά και τη σταθερότητα ενός ολόκληρου τομέα της οικονομίας που στηρίζει χιλιάδες οικογένειες στην ύπαιθρο. Η κρίση αυτή αναδεικνύει με έντονο τρόπο ένα πρόβλημα, που συχνά αποφεύγεται να συζητηθεί: τις σοβαρές υγειονομικές και κτηνιατρικές αδυναμίες που υπάρχουν στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

Η κυπριακή κοινωνία κατανοεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Τουρκοκύπριοι. Για δεκαετίες βρίσκονται σε μια μορφή οικονομικής απομόνωσης, ως αποτέλεσμα της τουρκικής εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής σημαντικού μέρους του κυπριακού εδάφους. Ωστόσο, η πραγματικότητα της κατοχής δημιουργεί και πρακτικά προβλήματα που επηρεάζουν ολόκληρο το νησί, ιδιαίτερα σε θέματα υγείας των ζώων και ελέγχου της παραγωγής τροφίμων.

Στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου δεν εφαρμόζεται το πλήρες ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο που αφορά την υγεία των ζώων, τη βιοασφάλεια και την κτηνιατρική επιτήρηση. Δεν υπάρχουν οι ίδιοι μηχανισμοί ελέγχου που λειτουργούν στην Κυπριακή Δημοκρατία, όπως συστηματικές επιθεωρήσεις από κτηνιατρικές υπηρεσίες και περιβαλλοντικούς επιθεωρητές για τις συνθήκες εκτροφής των ζώων. Αυτή η απουσία επαρκών ελέγχων δημιουργεί σοβαρά κενά στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών.

Η εξάπλωση του αφθώδους πυρετού φαίνεται να ανέδειξε ακριβώς αυτά τα κενά. Η ασθένεια εντοπίστηκε αρχικά στο κατεχόμενο τμήμα του νησιού, όπου τα μέτρα περιορισμού δεν ακολούθησαν τα αυστηρά πρωτόκολλα που εφαρμόζονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν εφαρμόστηκαν εκτεταμένες θανατώσεις ζώων, ούτε οι απαραίτητες ζώνες προστασίας και επιτήρησης, ούτε καν εμβόλια όπως απαιτεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την αντιμετώπιση τέτοιων επιδημιών.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έναν επικίνδυνο ασύμμετρο κίνδυνο για ολόκληρο το νησί. Στις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι αρμόδιες Αρχές είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν αυστηρά ευρωπαϊκά πρωτόκολλα για τον περιορισμό της ασθένειας. Αυτό σημαίνει ότι, όταν εντοπίζονται κρούσματα, λαμβάνονται δραστικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της θανάτωσης ζώων για ν’ αποτραπεί η περαιτέρω εξάπλωση του ιού.

Το αποτέλεσμα είναι δραματικό για τους κτηνοτρόφους των ελεύθερων περιοχών. Χιλιάδες ζώα έχουν ήδη θανατωθεί ως μέρος των μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας και της ευρωπαϊκής κτηνιατρικής πολιτικής. Για πολλούς παραγωγούς αυτό σημαίνει απώλεια ολόκληρων κοπαδιών, κόπους πολλών ετών και τεράστια οικονομική ζημιά.

Η κρίση αυτή επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα της αγροδιατροφικής παραγωγής. Η μείωση της παραγωγής γάλακτος δημιουργεί πιέσεις στη γαλακτοβιομηχανία και επηρεάζει την παραγωγή παραδοσιακών προϊόντων της Κύπρου. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκεται φυσικά και το χαλλούμι, το οποίο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας και βασικό πυλώνα της αγροτικής οικονομίας.

Ωστόσο, το ζήτημα σήμερα δεν είναι μόνο εμπορικό. Είναι κυρίως ζήτημα επιβίωσης των κτηνοτρόφων. Οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κρίσης, αντιμετωπίζοντας ζημιές και απώλεια περιουσιών.

Για τον λόγο αυτό η κυπριακή Κυβέρνηση οφείλει να κινηθεί άμεσα και αποφασιστικά. Είναι αναγκαίο να ενεργοποιηθούν μηχανισμοί οικονομικής στήριξης τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αποζημιώσεις προς τους κτηνοτρόφους που αναγκάστηκαν να θανατώσουν τα ζώα τους πρέπει να είναι άμεσες και επαρκείς, ώστε να μπορέσουν να επαναλειτουργήσουν τις μονάδες τους.

Παράλληλα, χρειάζεται ενίσχυση των μέτρων επιτήρησης και βιοασφάλειας, ώστε να περιοριστεί η περαιτέρω εξάπλωση της ασθένειας. Η προστασία της κυπριακής κτηνοτροφίας δεν αποτελεί απλώς ένα οικονομικό ζήτημα. Είναι ζήτημα ασφάλειας τροφίμων, προστασίας της αγροτικής οικονομίας και διατήρησης ενός παραγωγικού τομέα, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κυπριακής κοινωνίας.

Η κρίση του αφθώδους πυρετού δείχνει ξεκάθαρα ότι σ’ ένα μικρό νησί όπως η Κύπρος τα προβλήματα υγείας των ζώων δεν μπορούν ν’ αντιμετωπίζονται αποσπασματικά. Χρειάζεται υπευθυνότητα, συντονισμός και ουσιαστική στήριξη των ανθρώπων που κρατούν ζωντανή την κυπριακή ύπαιθρο.

* Πρόεδρος του Συνδέσμου Αμμοχώστου ΗΒ