Το φαινόμενο της «ρουκέτας και του φτερού» στις τιμές καυσίμων

Αφορμή για το παρόν άρθρο αποτέλεσαν οι καταγγελίες των βουλευτών της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας για το ράλι στις τιμές των καυσίμων, εν μέσω πολέμου στη Μέση Ανατολή, αλλά και η επισήμανση ότι στην Κύπρο παρατηρείται το φαινόμενο της «ρουκέτας και του φτερού».

Με κάθε διεθνή αναταραχή ή αύξηση στις τιμές του πετρελαίου, τα καύσιμα στην Κύπρο, στην Ελλάδα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και παγκοσμίως, ακριβαίνουν σχεδόν άμεσα. Το ίδιο συμβαίνει και με μια σειρά βασικών αγαθών, των οποίων οι τιμές ακολουθούν ανοδική πορεία χωρίς καθυστέρηση.

Όταν όμως οι τιμές υποχωρούν διεθνώς, η εικόνα αλλάζει. Οι μειώσεις φτάνουν στους καταναλωτές αργά, διστακτικά και σε κάποιες περιπτώσεις όχι στον βαθμό που θα αναμενόταν. Το ερώτημα είναι απλό: γιατί οι αυξήσεις περνούν τόσο γρήγορα, ενώ οι μειώσεις… καθυστερούν;

Το φαινόμενο αυτό δεν είναι καινούργιο. Από το 1990 είναι γνωστό στη διεθνή οικονομική βιβλιογραφία ως “Rockets and Feathers”. Ο οικονομολόγος Robert Bacon στη μελέτη του με τίτλο «Rockets and feathers: the asymmetric speed of adjustment of UK retail gasoline prices to cost changes»[1] για τις τιμές καυσίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο, κατέγραψε την ασύμμετρη ταχύτητα προσαρμογής: οι τιμές ανεβαίνουν σαν «πύραυλος», αλλά πέφτουν σαν «φτερό». Για όσους ενδιαφέρονται αυτή η μελέτη είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο.

Προφανώς, το φαινόμενο αυτό (όπου οι αυξήσεις των τιμών χονδρικής να μετακυλίονται πολύ γοργά στους καταναλωτές, ενώ οι πτώσεις να μεταβάλλονται πολύ αργά) παραμένει ένα ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα, καθώς επιτρέπει σε ορισμένους να αποκομίζουν υπερβολικά κέρδη εις βάρος των καταναλωτών.

Καθοδηγούμενος λοιπόν από το γνωστό ρητό «μία εικόνα, χίλιες λέξεις» και με εύθυμη διάθεση, σχεδίασα την επισυναπτόμενη γελοιογραφία, η οποία αποδίδει με απλό και εύστοχο τρόπο το φαινόμενο των “Rocket and Feather” (πύραυλος και φτερό), που όπως φαίνεται παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ.

*Συγγραφέας