Η αποκαθήλωση μιας υπερδύναμης

Η τετράκις παγκόσμια πρωταθλήτρια κόσμου, και η ιστορικά τρίτη πιο επιτυχημένη ομάδα του Μουντιάλ, μένει για 3η συνεχόμενη φορά εκτός τελικής φάσης. Είναι δυσάρεστο, η Ιταλία έδινε πάντα, ακόμη και σε εποχές μειωμένης ισχύος, ένα ιδιαίτερο τόνο στο Μουντιάλ. Μέχρι το 2018 είχε αποκλειστεί μόνο μία φορά στα προκριματικά, το 1958. Αλλά τώρα θα είναι απούσα, κλείνει τρίλιζα αποτυχίας. Τυχαίο; Ατυχία; Ούτε κατά διάνοια, η αποκαθήλωση μιας υπερδύναμης έχει αιτίες.

Πριν από 13 χρόνια ο σπουδαίος Ρομπέρτο Μπάτζιο, από τη θέση του Τεχνικού Διευθυντή της Ομοσπονδίας, ετοίμασε σε συνεργασία με 50 ειδικούς ένα τεράστιο εγχειρίδιο. Εννιακοσίων και κάτι σελίδων. Έκανε λόγο για αναδιάρθρωση της δομής και της φιλοσοφίας του ιταλικού ποδοσφαίρου. Πρότεινε πολλές αλλαγές, άμεσες και μακροπρόθεσμες, από τα τμήματα υποδομής μέχρι την κορυφή. Έκανε λόγο για νέα προσέγγιση σε θέματα σκάουτινγκ. Για ενιαία στρατηγική και φιλοσοφία παιχνιδιού στις ακαδημίες. Έθεσε θέματα τεχνικής και πνευματικής ανάπτυξης των ποδοσφαιριστών. Στο πλάσιμο χαρακτήρων και προσωπικοτήτων. Κατέγραψε θέσεις για την ανάγκη αναβάθμισης των προπονητικών σχολών. Με σχόλια και τρόπους επίτευξης των στόχων. Η έκθεση Μπάτζιο ήταν μπροστά από την εποχή της, γιατί πιθανότατα ο σπουδαίος αυτός ποδοσφαιριστής έβλεπε μακριά. Είχε αρχίσει να συντάσσει την έκθεση αμέσως μετά την παταγώδη αποτυχία της Ιταλίας στο Μουντιάλ του 2010. Οι ιθύνοντες της Ομοσπονδίας την άφησαν στα συρτάρια. Την θεώρησαν υπερβολική, ενώ πίστευαν πως δεν υπήρχε πραγματική κρίση στο ποδόσφαιρο της χώρας. Άλλωστε το 2006 η Ιταλία είχε κατακτήσει τον παγκόσμιο τίτλο και το 2012 ήταν φιναλίστ στο Γιούρο.

Τελικά, μια επιτυχία μπορεί να σε οδηγήσει σε λάθος μονοπάτια. Αν όμως η βιτρίνα είναι φανταχτερή και το εμπόρευμα μέσα «φτωχό» σε ποσότητα και ποιότητα, το πρόβλημα θα προκύψει. Το 2014 αποκλείεται για δεύτερη φορά από τη φάση των ομίλων του Παγκοσμίου Κυπέλλου, το 2016 στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα αποκλείεται στα προημιτελικά, το 2018 οι καμπάνες άρχισαν να κτυπούν με τον αποκλεισμό από το Μουντιάλ. Η ανέλπιστη κατάκτηση του Γιούρο το 2021 τελικά ήταν αναλαμπή και έσπρωξε τα προβλήματα κάτω από το χαλί. Τρανές οι αποδείξεις. Αποκλεισμός από τα δύο επόμενα Μουντιάλ και ενδιάμεσα κακή παρουσία στο Γιούρο 2024.

Ζητούνται παίκτες επιπέδου

Τελικά ο Μπάτζιο είχε δίκαιο, έβλεπε από τότε στο μέλλον. Αλήθεια, πότε για τελευταία φορά το ποδόσφαιρο της χώρας ανέδειξε έναν παίκτη ελίτ, παγκόσμιας κλάσης, στην μεσοεπιθετική γραμμή; Έναν ποδοσφαιριστή επιπέδου Τότι, Ντελ Πιέρο, Μπάτζιο. Αυτοί ήταν οι τελευταίοι. Για να θυμηθούμε ακόμη πιο παλιά κάποιους: Ριβέρα, Ρίβα, Μπέτεγκα, Αντονιόνι, Κόντι, Βιάλι και πάει λέγοντας. Ποιος κεντρικός μέσος πλησιάζει το επίπεδο του Πίρλο; Ποιος χαφ μπορεί να πει (αναλόγως της εποχής) ότι είναι της κλάσης του Ταρντέλι ή έχει το εκτόπισμα του Ντε Ρόσι; Καλός, αλλά ώς εκεί, ο Τονάλι ή ο Μπαρέλα. Ακόμη και στην οπισθοφυλακή, εκεί όπου η Ιταλία ήταν εργοστάσιο παραγωγής εξαιρετικών αμυντικών. Η «μηχανή» που έβγαλε Φακέτι, Σιρέα, Καμπρίνι, Μαλντίνι, Νέστα, Καναβάρο, Κιελίνι, Μπονούτσι, αλλά έσβησε εκεί. Μπορεί ο σημερινός κορυφαίος Ιταλός στόπερ, ο Μπαστόνι, να συγκριθεί με τους προηγούμενους; Ο μόνος Ιταλός που μπαίνει σήμερα στην κορυφαία παγκόσμια πεντάδα ανά θέση είναι ίσως ο Ντοναρούμα. Στη θέση που οι Ιταλοί ήταν πάντα Νο1. Αλμπερτόζι, Τζοφ, Ζένγκα, Παλιούκα, Μπουφόν κ.λπ. Γενικά ομιλούντες, αν κάποιος κοιτάξει το σημερινό ρόστερ της Εθνικής Ιταλίας, η πρώτη λέξη που θα του έρθει στο μυαλό είναι η «μετριότητα». Που δεν μπορεί να συνάδει με το ιστορικό εκτόπισμα της «Σκουάντρα Ατζούρα».

Υπάρχει προφανώς θέμα ποιότητας, άρα και θέμα ανάπτυξης και εξέλιξης. Ο Μπάτζιο είχε θέσει θέμα προσωπικοτήτων. Οι Ιταλοί έχασαν ακόμη και τα σήματα κατατεθέν τους. Σκληροί παίκτες, δυνατοί, τσαμπουκαλήδες, έξυπνοι μέχρι πονηροί. Η Εθνική Ιταλίας γίνεται όλο και πιο «μαλακή», χωρίς εντάσεις και δυναμισμό. Το πρόβλημα χαρακτήρων και προσωπικότητας φαίνεται και αλλού. Τρανό παράδειγμα στις «μετακομίσεις» πρωτοκλασάτων παικτών του Καμπιονάτο σε άλλες χώρες. Παραδείγματα πολλά τα τελευταία χρόνια. Σκαμάκα, Κιέζα, Ρασπαντόρι. Απέτυχαν παταγωδώς όταν πέρασαν τα σύνορα.

Πρωτάθλημα σε κατιούσα

Για πολλούς λόγους (μεταξύ αυτών και τα σκάνδαλα) η αξία, το επίπεδο του πρωταθλήματος της χώρας πέφτει. Δέστε τους ξένους που αποφασίζουν ν’ αγωνιστούν στην Ιταλία. Δέστε την ισχύ των ομάδων σε σχέση με την Αγγλία ή την Ισπανία. Μόνο η Ίντερ αντέχει απέναντι στις δυνάμεις άλλων χωρών. Μίλαν, Γιουβέντους, δύο σούπερ ομάδες της «Γηραιάς Ηπείρου», ζορίζονται αφάνταστα. Δεν έχουν υλικό, δεν έχουν ανάπτυξη, δεν έχουν συνοχή. Είναι εμπόδιο σε αυτό και το γεγονός του μεγάλου αριθμού δανεικών ποδοσφαιριστών. Εσωτερικοί δανεισμοί, αλλά και εκ της αλλοδαπής. Σκεφτείτε και το αδιανόητο πριν από μερικά χρόνια. Ποδοσφαιριστής σταρ της πρωταθλήτριας Ιταλίας, ο Οσιμέν, να προτιμά το Τουρκικό πρωτάθλημα

Λίγο φως

Ίσως το μόνο φως στη μαυρίλα είναι οι προπονητές. Η Ιταλία δεν έβγαλε ακόμη έναν Λίπι ή έναν Αντσελότι, αλλά έχει καλούς τεχνικούς όλα αυτά τα χρόνια. Πραντέλι, Κόντε, Μαντσίνι. Το πρόβλημα είναι πως την ώρα της κρίσης επέλεξε έναν μέτριο. Σαφέστατα η πρόσληψη Γκατούσο ήταν ατυχής και μία από τις αιτίες του αποκλεισμού από το Μουντιάλ. Ίσως ένας καλός ομοσπονδιακός τεχνικός να είναι το πρώτο βήμα επιστροφής. Μαζί φυσικά με όραμα σε όλα τα επίπεδα. Όπως αυτό του Μπάτζιο. Ας το βγάλουν από τα συρτάρια. Τα όσα κατέγραψε, ισχύουν.