«Δημογραφικό: Εθνική απειλή στα λόγια, δημοσιονομικό “βάρος” στην πράξη

Το δημογραφικό πρόβλημα προβάλλεται συχνά ως η μεγαλύτερη εθνική πρόκληση για την Κύπρο. Πολιτικοί λόγοι, δημόσιες τοποθετήσεις και εκθέσεις ειδικών συγκλίνουν στην ίδια διαπίστωση: η υπογεννητικότητα και η γήρανση του πληθυσμού απειλούν τη βιωσιμότητα της οικονομίας, του ασφαλιστικού συστήματος και της κοινωνικής συνοχής. Ωστόσο, όταν η συζήτηση περνά από τη διαπίστωση στη δράση, η εικόνα αλλάζει αισθητά.

Κάθε φορά που τίθενται στο τραπέζι ουσιαστικά μέτρα στήριξης των μεγάλων οικογενειών—φορολογικές ελαφρύνσεις, επιδόματα, ενίσχυση της στέγασης ή της φροντίδας παιδιών—το Υπουργείο Οικονομικών επανέρχεται με το επιχείρημα του δημοσιονομικού κόστους. Η ανάγκη για πειθαρχία στα δημόσια οικονομικά είναι ασφαλώς θεμιτή. Όμως, η επιλεκτική επίκλησή της δημιουργεί εύλογα ερωτήματα: μπορεί ένα πρόβλημα που χαρακτηρίζεται ως «εθνικό» να αντιμετωπίζεται με τόσο περιορισμένη προτεραιότητα;

Η αντίφαση είναι προφανής. Από τη μία αναγνωρίζεται η σοβαρότητα του δημογραφικού, από την άλλη αποφεύγονται οι επενδύσεις που θα μπορούσαν να το ανακόψουν. Στην πράξη, η πολιτεία φαίνεται να λειτουργεί με βραχυπρόθεσμα κριτήρια, υπολογίζοντας το άμεσο κόστος και όχι το μακροπρόθεσμο όφελος. Κι όμως, η στήριξη της οικογένειας δεν αποτελεί δαπάνη χωρίς αντίκρισμα· είναι επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο της χώρας.

Αν η Κύπρος θέλει πράγματι να αντιμετωπίσει το δημογραφικό της πρόβλημα, απαιτείται συνέπεια μεταξύ λόγων και πράξεων. Η χάραξη πολιτικής δεν μπορεί να εξαντλείται σε διακηρύξεις. Χρειάζεται στρατηγική με ορίζοντα δεκαετιών, πολιτικό θάρρος και προτεραιοποίηση των αναγκών της κοινωνίας. Διαφορετικά, το δημογραφικό θα συνεχίσει να αναφέρεται ως «το μεγαλύτερο πρόβλημα», χωρίς ποτέ να αντιμετωπίζεται ως τέτοιο στην πράξη.

*Αντιπρόεδρος, Παγκύπρια Οργάνωση Πολυτέκνων