Η συντονισμένη έναρξη ενός πολυετούς Αγώνα που σημάδεψε μια ολόκληρη γενιά
Στις 31 Μαρτίου 2026, στο πλαίσιο του Ελεύθερου Ταμάσιου Πανεπιστημίου, πραγματοποιήθηκε διάλεξη με θέμα «Η ραδιοφωνία στην Κύπρο κατά τη διάρκεια του Αγώνα της ΕΟΚΑ». Η εκδήλωση ανέδειξε μια σχετικά λιγότερο φωτισμένη, αλλά ιδιαίτερα ουσιαστική πτυχή της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας, εστιάζοντας στον ρόλο των μέσων ενημέρωσης μέσα σε ένα περιβάλλον αποικιακής διοίκησης και έντονων πολιτικών διεργασιών.
Ομιλήτρια ήταν η Δρ Δόξα Κωμοδρόμου, η οποία παρουσίασε συνοπτικά την πορεία της Κυπριακής Ραδιοφωνικής Υπηρεσίας από το 1951 έως την ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας το 1960. Μέσα από πλούσιο αρχειακό και φωτογραφικό υλικό, ανέδειξε τις απαρχές της ραδιοφωνίας στο νησί, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά σε βρετανικά έγγραφα του 1935 που αποτυπώνουν τις αρχικές προθέσεις για τη δημιουργία της. Παράλληλα, περιέγραψε την ανάπτυξη των υποδομών, από την επιλογή των εγκαταστάσεων μέχρι τη δημιουργία στούντιο και την εγκατάσταση κεραιών.
Η παρουσίαση εντάχθηκε στο ευρύτερο ιστορικοπολιτικό πλαίσιο της εποχής, αναδεικνύοντας τη διττή λειτουργία της ραδιοφωνίας: αφενός ως εργαλείο της αποικιακής διοίκησης και αφετέρου ως πεδίο αντιπαράθεσης και αντίστασης. Έγινε επίσης αναφορά στην πορεία του ελληνοκυπριακού αγώνα για αυτοδιάθεση, από το δημοψήφισμα του 1950 έως την έναρξη του Αγώνα της ΕΟΚΑ το 1955.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα γεγονότα της 1ης Απριλίου 1955, όταν ομάδα υπό τον Μάρκο Δράκο προχώρησε σε δολιοφθορά στους πομπούς της Κυπριακής Ραδιοφωνικής Υπηρεσίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το κόστος αποκατάστασης των ζημιών ανήλθε στις 90.000 στερλίνες, γεγονός που υπογράμμισε τη σημασία της άμεσης επαναλειτουργίας του μέσου. Παράλληλα, τονίστηκε ότι η επέκταση της υπηρεσίας θεωρήθηκε αναγκαία, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω καθυστερήσεις και επιπρόσθετα έξοδα.
Η διάλεξη ανέδειξε επίσης τις διεθνείς διαστάσεις του ζητήματος, με αναφορές στη συμβολή της Ελλάδας μέσω της ραδιοφωνίας, καθώς και στις Ετήσιες Εκθέσεις της Υπηρεσίας, οι οποίες αποτυπώνουν τον τρόπο λειτουργίας της υπό το αποικιακό καθεστώς. Μέσα από αυτές διαφαίνεται πώς το ραδιόφωνο αξιοποιήθηκε τόσο για την προώθηση αποικιακών επιδιώξεων όσο και για την αντιμετώπιση των εντεινόμενων εθνικών κινημάτων.
Ακολούθησε διάλογος με το κοινό, κατά τον οποίο τέθηκαν ουσιαστικά ερωτήματα για τον ρόλο της ραδιοφωνίας κατά την περίοδο του Αγώνα. Η Δρ Κωμοδρόμου απάντησε τεκμηριωμένα, παραθέτοντας συγκεκριμένα περιστατικά δολιοφθορών: πέραν της επίθεσης της 1ης Απριλίου 1955, σημειώθηκαν ακόμη τρεις—τον Αύγουστο του 1955 στο Αρχείο Γραμμοφώνων, τον Αύγουστο του 1956 σε αποθηκευτικό χώρο και τον Νοέμβριο του 1957 στην αίθουσα εκπομπών—με σημαντικές υλικές ζημιές.
Τη διάλεξη παρακολούθησε πλήθος κόσμου, μεταξύ των οποίων και ο Μητροπολίτης Ταμασού και Ορεινής Ησαΐας, ενώ τον συντονισμό της συζήτησης είχε ο Δρ Γιώργος Γεωργίου, Διευθυντής της Ακαδημίας Πολιτισμού «Κυπροπαίδεια».
Στόχος η «φωνή» της αποικιακής εξουσίας
Τα γεγονότα της 1ης Απριλίου 1955 δεν αποτέλεσαν ένα μεμονωμένο επεισόδιο δολιοφθοράς, αλλά την απαρχή ενός οργανωμένου και μακρόχρονου αγώνα που άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ιστορία της Κύπρου. Η επίθεση στην Κυπριακή Ραδιοφωνική Υπηρεσία δεν ήταν τυχαία, αλλά είχε έντονο συμβολικό χαρακτήρα, καθώς στόχευε τη «φωνή» της αποικιακής εξουσίας και έναν βασικό μηχανισμό διαμόρφωσης της πληροφόρησης.
Η προσέγγιση τέτοιων ιστορικών γεγονότων αποσκοπεί στην ουσιαστική κατανόηση του παρελθόντος. Μέσα από τη μελέτη του τρόπου οργάνωσης, των συνθηκών και των συνεπειών εκείνης της πρώτης νύχτας του Αγώνα της ΕΟΚΑ, δίνεται η δυνατότητα στις νεότερες γενιές να αναπτύξουν ιστορική συνείδηση, κριτική σκέψη και σεβασμό προς την ιστορική εμπειρία.
Η μνήμη των γεγονότων αυτών παραμένει ζωντανή ως στοιχείο συλλογικής ταυτότητας και ιστορικής γνώσης, υπενθυμίζοντας τη σημασία της ελευθερίας, αλλά και της υπεύθυνης προσέγγισης της ιστορίας.
