Κάμερες AI το επόμενο βήμα στους δρόμους

Η πιθανότητα εισόδου μιας νέας γενιάς «έξυπνων» καμερών στους κυπριακούς δρόμους βρίσκεται πλέον υπό αξιολόγηση, με τις αρμόδιες Αρχές να εξετάζουν τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης που θα μπορούν να εντοπίζουν παραβάσεις όπως η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση και η μη χρήση ζώνης ασφαλείας. Πρόκειται για ένα μοντέλο που εφαρμόζεται ήδη ή δοκιμάζεται πιλοτικά σε αρκετές χώρες του εξωτερικού και το οποίο φιλοδοξεί να λειτουργήσει περισσότερο προληπτικά και αποτρεπτικά, παρά αποκλειστικά τιμωρητικά.

Η συζήτηση γύρω από τις νέες τεχνολογίες ανοίγει σε μια περίοδο κατά την οποία τα ζητήματα οδικής ασφάλειας παραμένουν στο επίκεντρο, ιδιαίτερα λόγω των σοβαρών τροχαίων συγκρούσεων και των περιπτώσεων απόσπασης προσοχής πίσω από το τιμόνι. Ωστόσο, πέρα από τις τεχνικές δυνατότητες των νέων συστημάτων, στο τραπέζι βρίσκονται και κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την αξιοπιστία των καταγραφών, την προστασία προσωπικών δεδομένων, το νομοθετικό πλαίσιο, αλλά και το κατά πόσον μια τέτοια τεχνολογία μπορεί πράγματι να αλλάξει την οδηγική συμπεριφορά.

Η εφαρμογή τέτοιων συστημάτων, εφόσον προχωρήσει, δεν αφορά μόνο την τεχνολογική αναβάθμιση των μηχανισμών ελέγχου, αλλά αγγίζει ένα ευρύτερο πλαίσιο που συνδέεται με την οδική κουλτούρα, την πρόληψη, την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τα συστήματα ελέγχου και την αποτελεσματικότητα των μέτρων οδικής ασφάλειας.

Μιλώντας στη« Σημερινή», ο Αχιλλέας Πηλιάς, Ανώτερος Μηχανολόγος Μηχανικός στο Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, εξήγησε ότι οι κάμερες τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν μια νέα γενιά συστημάτων οδικής ασφάλειας, οι οποίες αξιοποιούν προηγμένη ανάλυση εικόνας και αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης για την αναγνώριση συγκεκριμένων επικίνδυνων συμπεριφορών κατά την οδήγηση.

Σύμφωνα με τον κ. Πηλιά, σε αντίθεση με το υφιστάμενο σύστημα φωτοεπισήμανσης, το οποίο επικεντρώνεται κυρίως σε παραβάσεις όπως η υπέρβαση ταχύτητας και η παραβίαση κόκκινου σηματοδότη, οι νέες τεχνολογίες έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν παραβάσεις που σχετίζονται άμεσα με την απόσπαση της προσοχής του οδηγού αλλά και τη μη χρήση ζώνης ασφαλείας.

Παράλληλα, σημείωσε ότι βασικός στόχος αυτής της τεχνολογίας είναι η ενίσχυση της πρόληψης και η αλλαγή της οδηγικής συμπεριφοράς σε ζητήματα που συνδέονται άμεσα με σοβαρούς τραυματισμούς και θανατηφόρες οδικές συγκρούσεις.

Ποιες παραβάσεις θα μπορούν να εντοπίζουν

Σε ό,τι αφορά τις παραβάσεις που θα μπορούν να καταγράφονται, ο κ. Πηλιάς ανέφερε ότι, με βάση την τεχνική λύση που αξιολογείται σήμερα, το σύστημα θα έχει τη δυνατότητα να εντοπίζει τη χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, καθώς και τη μη χρήση ζώνης ασφαλείας από τους οδηγούς.

Όπως εξήγησε, η συγκεκριμένη τεχνολογία αξιοποιεί κάμερες υψηλής ανάλυσης σε συνδυασμό με ανάλυση εικόνας μέσω τεχνητής νοημοσύνης, ώστε ν’ αναγνωρίζει τις συγκεκριμένες παραβάσεις με ακρίβεια.

Την ίδια ώρα, σημείωσε ότι το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί αποτελεσματικά, τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και τις νυχτερινές ώρες.

Οι προϋποθέσεις για εφαρμογή στην Κύπρο

Αναφερόμενος στις προϋποθέσεις που θ’ απαιτηθούν σε περίπτωση εφαρμογής του συστήματος στην Κύπρο, ο κ. Πηλιάς υπογράμμισε ότι πριν από οποιαδήποτε υλοποίηση θα πρέπει να εξεταστούν τεχνικά, νομικά και επιχειρησιακά ζητήματα.

Σε άλλο σημείο των δηλώσεών του εξήγησε ότι, μεταξύ των βασικών παραμέτρων που θα πρέπει ν’ αξιολογηθούν, περιλαμβάνονται η κατάλληλη επιλογή σημείων εγκατάστασης, η ύπαρξη επαρκούς φωτισμού και της απαραίτητης τεχνικής υποδομής, καθώς και ζητήματα που αφορούν την προστασία προσωπικών δεδομένων.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Πηλιά, θα πρέπει να διασφαλιστεί η διασύνδεση του νέου συστήματος με τα υφιστάμενα συστήματα επεξεργασίας παραβάσεων, ενώ απαραίτητη θεωρείται και η συνεργασία με την Αστυνομία και τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, καθώς και η εξέταση του σχετικού νομοθετικού πλαισίου.

Επιπρόσθετα, σημείωσε ότι η προσέγγιση που θεωρείται πιο ορθή είναι η πιλοτική εφαρμογή του συστήματος σε ελεγχόμενο περιβάλλον, ώστε ν’ αξιολογηθούν τα αποτελέσματα πριν από οποιαδήποτε ευρύτερη ανάπτυξη.

Πόσο αξιόπιστη είναι η τεχνολογία

Ερωτηθείς για το επίπεδο αξιοπιστίας της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης στην αναγνώριση τροχαίων παραβάσεων, ο κ. Πηλιάς ανέφερε ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει παρουσιάσει σημαντική εξέλιξη τα τελευταία χρόνια και ήδη εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες.

Όπως σημείωσε, τα σύγχρονα συστήματα αξιοποιούν προηγμένους αλγορίθμους ανάλυσης εικόνας και τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να εντοπίζουν πιθανές παραβάσεις με υψηλό βαθμό ακρίβειας.

Από την πλευρά του, εξήγησε ότι τα περισσότερα από τα διαθέσιμα συστήματα δεν λειτουργούν αποκλειστικά με αυτοματοποιημένο τρόπο, αλλά περιλαμβάνουν και στάδιο ανθρώπινης επιβεβαίωσης πριν από οποιαδήποτε τελική ενέργεια.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τον κ. Πηλιά, η συγκεκριμένη διαδικασία κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς διασφαλίζει ότι η τεχνολογία λειτουργεί υποστηρικτικά προς τις αρμόδιες Αρχές και όχι με ανεξέλεγκτο τρόπο.

Απαντώντας σε ερώτηση για το πώς θα διασφαλίζεται η αποφυγή λανθασμένων καταγραφών ή πιθανών αδικιών σε βάρος οδηγών, ο κ. Πηλιάς υπογράμμισε ότι η αξιοπιστία και η διαφάνεια αποτελούν βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος.

Όπως ανέφερε, τα συγκεκριμένα συστήματα δημιουργούν κρυπτογραφημένα και ψηφιακά υπογεγραμμένα αρχεία τεκμηρίωσης, τα οποία περιλαμβάνουν εικόνες, δεδομένα και όλα τα στοιχεία που σχετίζονται με την καταγραφή της παράβασης.

Σε άλλο σημείο των δηλώσεών του, εξήγησε ότι όλες οι καταγραφές του συστήματος θα ελέγχονται από λειτουργό του κέντρου επεξεργασίας και θα επιβεβαιώνονται από την Αστυνομία προτού προχωρήσει η διαδικασία έκδοσης εξώδικου προστίμου.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Πηλιά, θα διατηρείται πλήρες ιστορικό και τεκμηρίωση για κάθε καταγραφή, ενώ η επεξεργασία θα πραγματοποιείται μέσω εξουσιοδοτημένων συστημάτων και εγκεκριμένων διαδικασιών.

Επιπρόσθετα, σημείωσε ότι η τεχνολογία λειτουργεί με συγκεκριμένα επίπεδα ευαισθησίας και ελέγχου, με στόχο τη μείωση των ανθρώπινων λαθών και την ενίσχυση της αντικειμενικότητας της διαδικασίας.

Επίσης, επεσήμανε ότι στο παρόν στάδιο η ανθρώπινη εμπλοκή παραμένει καθοριστική, καθώς θα αφορά την επαλήθευση των καταγραφών που θα πραγματοποιεί το αυτοματοποιημένο σύστημα προηγμένης τεχνολογίας.

Προσωπικά δεδομένα και δικλίδες ασφαλείας

Κληθείς ν’ απαντήσει κατά πόσον προκύπτουν ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων πριν από την εφαρμογή τέτοιων συστημάτων, ο κ. Πηλιάς τόνισε ότι πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που θα πρέπει να εξεταστούν με ιδιαίτερη προσοχή.

Όπως εξήγησε, οποιαδήποτε πιθανή εφαρμογή στην Κύπρο θα πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με το ευρωπαϊκό και κυπριακό πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων, καθώς και με τις σχετικές απαιτήσεις που αφορούν την κυβερνοασφάλεια και τη διαχείριση αποδεικτικού υλικού.

Από την πλευρά του, σημείωσε ότι στο πλαίσιο του υφιστάμενου συστήματος φωτοεπισήμανσης έχει ήδη ετοιμαστεί και παραδοθεί στην Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα λεπτομερής Αξιολόγηση Αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Πηλιά, αυτό δημιουργεί ήδη μια σημαντική βάση εμπειρίας και τεκμηρίωσης, πάνω στην οποία θα μπορούσε να στηριχθεί οποιαδήποτε νέα αξιολόγηση σε περίπτωση εξέτασης ή εφαρμογής νέων τεχνολογιών.

Σε άλλο σημείο των δηλώσεών του ανέφερε ότι, με βάση τα τεχνικά χαρακτηριστικά της υπό αξιολόγηση λύσης, τα δεδομένα αποθηκεύονται και μεταφέρονται μέσω κρυπτογράφησης και ελεγχόμενης πρόσβασης.

Την ίδια ώρα, υπογράμμισε ότι πριν από οποιαδήποτε υλοποίηση θα πρέπει να προηγηθεί η απαραίτητη αξιολόγηση από τις αρμόδιες Αρχές.

Τι δείχνει η εμπειρία από το εξωτερικό

Σχετικά με το κατά πόσον παρόμοια συστήματα εφαρμόζονται ήδη σε άλλες χώρες, ο κ. Πηλιάς ανέφερε ότι αντίστοιχες τεχνολογίες είτε βρίσκονται ήδη σε εφαρμογή είτε αξιολογούνται πιλοτικά σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, της Αυστραλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Όπως είπε, η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι τα συγκεκριμένα συστήματα λειτουργούν κυρίως αποτρεπτικά, ενισχύοντας τη συμμόρφωση των οδηγών σε ζητήματα που αφορούν τη χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση και τη χρήση ζώνης ασφαλείας.

Από την άλλη, σημείωσε ότι σε αρκετές περιπτώσεις έχει παρατηρηθεί αλλαγή στην οδηγική συμπεριφορά ακόμη και πριν από την πλήρη επέκταση των συστημάτων, ενώ εξήγησε ότι αυτό αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην αυξημένη δημόσια ευαισθητοποίηση, η οποία φαίνεται να επηρεάζει θετικά τη στάση των οδηγών απέναντι στους κανόνες οδικής ασφάλειας.

Μπορούν να μειώσουν τα τροχαία;

Αναφερόμενος στο κατά πόσον τέτοιες τεχνολογίες μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση των τροχαίων συγκρούσεων και στην αλλαγή της οδηγικής συμπεριφοράς, εξέφρασε την άποψη ότι μπορούν ν’ αποτελέσουν ένα σημαντικό επιπρόσθετο εργαλείο ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας, ιδιαίτερα σε παραβάσεις που σχετίζονται με την απόσπαση προσοχής και τη μη χρήση ζώνης ασφαλείας.

Όπως επεσήμανε, διεθνή στοιχεία καταδεικνύουν τη σοβαρότητα των συγκεκριμένων παραβάσεων και τις συνέπειές τους στην οδική ασφάλεια. Ειδικότερα, σύμφωνα με στοιχεία της European Road Safety Charter, η χρήση ζώνης ασφαλείας μειώνει τον κίνδυνο θανατηφόρου ή σοβαρού τραυματισμού κατά περίπου 60%, ενώ εκτιμάται ότι ποσοστό μεταξύ 25% και 50% των θανάσιμα τραυματισμένων επιβατών αυτοκινήτων δεν φορούσαν ζώνη.

Επίσης, το European Road Safety Observatory αναφέρει ότι η χρήση κινητού τηλεφώνου στο χέρι αυξάνει τον κίνδυνο σύγκρουσης περίπου 2,5 φορές, ενώ η National Highway Traffic Safety Administration στις Ηνωμένες Πολιτείες καταγράφει χιλιάδες θανάτους και τραυματισμούς που συνδέονται με την απόσπαση προσοχής κατά την οδήγηση.

Παράλληλα, ο κ. Πηλιάς εξήγησε ότι η αξιοποίηση τέτοιων τεχνολογιών μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά όχι μόνο μέσω της καταγραφής παραβάσεων, αλλά κυρίως μέσω της αποτροπής και της σταδιακής αλλαγής της οδηγικής συμπεριφοράς.

Την ίδια ώρα, υπογράμμισε ότι καμία τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί, επισημαίνοντας πως τα καλύτερα αποτελέσματα προκύπτουν όταν η τεχνολογία συνδυάζεται με σωστή ενημέρωση των πολιτών, συνεπή αστυνόμευση, εκπαίδευση και συνεχή καλλιέργεια οδικής συνείδησης.

Επιπρόσθετα, τόνισε ότι ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η ύπαρξη μιας σταθερής και ξεκάθαρης θεσμικής προσέγγισης από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς της Πολιτείας.

Σύμφωνα με τον κ. Πηλιά, η εμπιστοσύνη στις εισηγήσεις των ειδικών και των τεχνοκρατών, σε συνδυασμό με μια συνεπή δημόσια στάση γύρω από τα ζητήματα οδικής ασφάλειας, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη δημιουργία κουλτούρας συμμόρφωσης και υπευθυνότητας στους οδηγούς. Παράλληλα, επεσήμανε ότι αντιφατικά μηνύματα ή δημόσιες τοποθετήσεις που ενδέχεται να υποβαθμίζουν τη σοβαρότητα των παραβάσεων μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την προσπάθεια αλλαγής της οδηγικής συμπεριφοράς και να μειώσουν το συνολικό αποτρεπτικό αποτέλεσμα των μέτρων οδικής ασφάλειας.

Το κόστος και το μοντέλο πιλοτικής εφαρμογής

Σχετικά με το κόστος υλοποίησης ενός συστήματος καμερών τεχνητής νοημοσύνης και το ζήτημα της χρηματοδότησής του, ο κ. Πηλιάς ανέφερε ότι στο παρόν στάδιο δεν υπάρχει οριστικοποιημένη εκτίμηση, καθώς αυτή εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων.

Όπως διευκρίνισε, μεταξύ των στοιχείων που θα επηρεάσουν το τελικό κόστος περιλαμβάνονται ο αριθμός των σημείων εγκατάστασης, η τεχνική υποδομή που θα απαιτηθεί, οι τηλεπικοινωνιακές και ηλεκτρολογικές ανάγκες, καθώς και η έκταση της πιλοτικής εφαρμογής.

Παράλληλα, σημείωσε ότι σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσουν και οι απαιτήσεις διασύνδεσης με τα υφιστάμενα συστήματα, καθώς αυτές αποτελούν μέρος της συνολικής επιχειρησιακής και τεχνικής προσέγγισης του έργου.

Από την πλευρά του, εξήγησε ότι η προσέγγιση που εξετάζεται σε πρώτη φάση αφορά πιλοτική εφαρμογή περιορισμένης κλίμακας, ώστε ν’ αξιολογηθούν τόσο η αποτελεσματικότητα του συστήματος όσο και οι επιχειρησιακές ανάγκες πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση για ευρύτερη υλοποίηση.