Από τις αριθμομηχανές στην Τεχνητή Νοημοσύνη: Ο ελεγκτικός κλάδος συνεχίζει να εξελίσσεται

Για έναν κλάδο που κυρίως βασίζεται στην κρίση και την εμπιστοσύνη, ο ελεγκτικός κλάδος περνά σήμερα μια περίοδο σημαντικών αλλαγών.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί πλέον να αναλύει οικονομικά δεδομένα ταχύτερα από ολόκληρες ομάδες ανθρώπων. Μπορεί να εντοπίζει ασυνήθιστες συναλλαγές, να αναγνωρίζει μοτίβα και να αυτοματοποιεί εργασίες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια απαιτούσαν αμέτρητες ώρες δουλειάς.

Φυσικά, αυτό οδηγεί πολλούς στο ίδιο ερώτημα: Θα αντικατασταθούν τελικά οι ελεγκτές;

Με μια πρώτη ματιά, το ερώτημα μοιάζει απολύτως λογικό. Συζητήσεις που μέχρι πριν από λίγα χρόνια περιστρέφονταν γύρω από εμπειρία και επαγγελματική εξέλιξη, πλέον όλο και συχνότερα καταλήγουν στην Τεχνητή Νοημοσύνη.

Όμως, ο ελεγκτικός κλάδος έχει ξαναζήσει παρόμοια εμπειρία.

Πριν από χρόνια, οι αριθμομηχανές θεωρούνταν απειλή επειδή μπορούσαν να κάνουν υπολογισμούς γρηγορότερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια σε σχέση με τους ανθρώπους. Αργότερα, ήρθαν λογισμικά όπως το Microsoft Excel, τα οποία άλλαξαν σχεδόν ολοκληρωτικά τον τρόπο με τον οποίο γινόταν η σχετική εργασία. Διαδικασίες, που κάποτε απαιτούσαν ατελείωτη γραφειοκρατία και εργατοώρες, έγιναν ξαφνικά πολύ πιο γρήγορες και απλές.

Τότε, πολλοί πίστεψαν ότι η τεχνολογία θα μείωνε δραστικά την ανάγκη για λογιστές και ελεγκτές. Δεν εξαφανίστηκε, όμως, το επάγγελμα. Προσαρμόστηκε.

Καθώς η τεχνολογία αναλάμβανε τις επαναλαμβανόμενες και σχετικά ευκολονόητες εργασίες, οι ελεγκτές στράφηκαν σταδιακά σε κάτι πιο ουσιαστικό: στην κατανόηση των επιχειρήσεων, στην αξιολόγηση κινδύνων, στην επικοινωνία με τους πελάτες και στην εφαρμογή κρίσης - εκεί όπου τα λογισμικά από μόνα τους δεν αρκούσαν και δεν μπορούσαν να βοηθήσουν ουσιαστικά.

Ίσως λοιπόν η Τεχνητή Νοημοσύνη να μην εξαφανίσει το επάγγελμα. Ίσως απλώς να το αναγκάσει να εξελιχθεί ξανά. Γιατί, στο τέλος της ημέρας, ο έλεγχος δεν αφορούσε ποτέ μόνο αριθμούς. Αφορούσε και ανθρώπους.

Ένας ελεγκτής δεν εξετάζει απλώς αριθμούς στις οικονομικές καταστάσεις. Κάνει δύσκολες ερωτήσεις, αμφισβητεί εξηγήσεις και προσπαθεί να καταλάβει αν κάτι πραγματικά βγάζει νόημα. Ένας υπολογιστής μπορεί να εντοπίσει μιαν ασυνήθιστη συναλλαγή. Μπορεί όμως να καταλάβει πότε μια απάντηση ακούγεται υπερβολικά προετοιμασμένη ή πότε κάτι απλώς δεν «ταιριάζει» στη συζήτηση ή στις ιδιαιτερότητες της εταιρείας;

Πιθανότατα όχι.

Για παράδειγμα, τα σημαντικότερα προειδοποιητικά σημάδια δεν κρύβονται στους αριθμούς, αλλά στη σιωπή μετά από μια δύσκολη ερώτηση. Έμπειροι ελεγκτές συχνά αντιλαμβάνονται μικρές λεπτομέρειες που δύσκολα μπορούν να προγραμματιστούν σε έναν αλγόριθμο: τον τόνο, την αβεβαιότητα ή τις εξηγήσεις που απλώς δεν φαίνονται πειστικές.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί ν’ αναλύσει τους αριθμούς. Οι ελεγκτές, όμως, μπορούν να διαβάζουν τους ανθρώπους. Και ίσως εκεί να βρίσκεται, ακόμη, η πραγματική διαφορά.

Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει στη λήψη αποφάσεων. Δεν μπορεί όμως ν’ αναλάβει πραγματικά την ευθύνη γι’ αυτές ή να τις πάρει. Η λήψη αποφάσεων και η ευθύνη γι’ αυτές, εξακολουθεί να γίνεται από ανθρώπους με κρίση, ηθική και επαγγελματική υπευθυνότητα.

Τι αλλάζει και τι κάνει έναν νέο ελεγκτή πραγματικά πολύτιμο σήμερα; Καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αναλαμβάνει όλο και περισσότερες καθημερινές εργασίες, οι νέοι επαγγελματίες ίσως χρειαστεί να επενδύσουν περισσότερο σε δεξιότητες που η τεχνολογία δυσκολεύεται ν’ αντικαταστήσει. Η σωστή επικοινωνία, οι σωστές ερωτήσεις, η κατανόηση μιας επιχείρησης και η κριτική σκέψη ίσως γίνουν ακόμη πιο σημαντικές τα επόμενα χρόνια.

Αυτό που αλλάζει στον ελεγκτικό κλάδο δεν είναι η ανάγκη για ανθρώπους, αλλά η αξία που καλούνται πλέον αυτά να προσφέρουν. Από τις αριθμομηχανές μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη, ο ελεγκτικός κλάδος εξελίσσεται συνεχώς μαζί με την τεχνολογία.

Όμως, παρά όλες τις αλλαγές αυτές, κάτι παραμένει ίδιο. Γιατί ακόμη κι όταν οι υπολογισμοί αυτοματοποιούνται και τα δεδομένα αναλύονται μέσα σε δευτερόλεπτα, κάποιος εξακολουθεί να πρέπει να βρίσκεται απέναντι στο τραπέζι, να κάνει δύσκολες ερωτήσεις και να παίρνει αποφάσεις.

Και αυτό το κομμάτι του ελέγχου εξακολουθεί να ανήκει στους ανθρώπους.

*Team Member, Ελεγκτικές Υπηρεσίες, KPMG Κύπρου