Ειδεχθέστατο έγκλημα

Μέρος Α΄

Το πιο αποτρόπαιο και ειδεχθέστατο έγκλημα των Αγγλοτούρκων σε βάρος αθώων πολιτών, κατά τη διάρκεια του Απελευθερωτικού Αγώνα της ΕΟΚΑ, διαπράχθηκε μέρα μεσημέρι στον κάμπο του Κιόνελι, στις 12 Ιουνίου 1958. Δράστες, αιμοσταγείς κανίβαλοι Κιονελίτες της ΤΜΤ του Ντενκτάς και ηθικοί αυτουργοί πραιτωριανοί του κυβερνήτη Φουτ. Ήταν Πέμπτη απόγευμα, όταν άρχισαν να κτυπούν οι καμπάνες του μεικτού χωριού Σκυλλούρα. Ο ήχος έφθανε μέχρι το γειτονικό χωριό Κοντεμένος. Μαζί με τον ήχο έφτασε και το μήνυμα: «Οι Τούρκοι εξαπέλυσαν επίθεση εναντίον των Ελλήνων της Σκυλλούρας και άρχισαν εμπρησμούς, λεηλασίες και σφαγές». Οι Κοντεμενιώτες, στο άκουσμα του φοβερού μηνύματος, μαζεύτηκαν όσοι ήταν στο χωριό εκείνη τη στιγμή και, αφού πρώτα άρπαξαν ό,τι έβρισκαν μπροστά τους, επιβιβάστηκαν σε δύο αυτοκίνητα και έσπευσαν σε βοήθεια των Ελλήνων της Σκυλλούρας. Το ίδιο μήνυμα για την επίθεση των Τούρκων στη Σκυλλούρα δόθηκε και στον γειτονικό Γερόλακκο, όπου υπήρχε αστυνομικός σταθμός επανδρωμένος από Βρετανούς και Τούρκους αστυνομικούς, μ’ επικεφαλής έναν Άγγλο λοχία επονομαζόμενο Γκιλς. Αυτός πήρε μερικούς ένοπλους άνδρες του σταθμού και με αυτοκίνητο Λάντροβερ κατευθύνθηκε στη Σκυλλούρα. Στον δρόμο, έξω από το χωριό, συνάντησε τα αυτοκίνητα με τους Κοντεμενιώτες, τα ανέκοψε και τα οδήγησε στον Γερόλακκο. Εκεί τους κατηγόρησε ότι πήγαν στη Σκυλλούρα για να διαταράξουν την τάξη και συνέλαβε 30 από αυτούς. Πολλοί άλλοι Κοντεμενιώτες, που είχαν πληροφορηθεί τα διατρέξαντα, συγκεντρώθηκαν έξω από τον αστυνομικό σταθμό, ζητώντας την απόλυση των συγχωριανών τους. Ο φιλότουρκος Γκιλς, όμως, στάθηκε ανένδοτος και επειδή δεν είχε χώρο ο σταθμός για την κράτηση των 30 συλληφθέντων, αποφάσισε να τους μεταφέρει στη Λευκωσία. Σε 15 λεπτά περίπου, ο αιμοχαρής λοχίας τέθηκε επικεφαλής στρατιωτικής συνοδείας, που οδήγησε τους Κοντεμενιώτες στη Λευκωσία, ενημερώνοντας στο μεταξύ σχετικά τους ανωτέρους του.

Από τη στιγμή αυτή αρχίζει το δεύτερο μέρος της τραγωδίας, που φανέρωσε την υπουλότητα, την ατιμία και τον μισελληνισμό των Βρετανών. Ο Άγγλος αστυνόμος Τσάσλερ, γνωστός κι αυτός φιλότουρκος και ο υφιστάμενός του, Τουρκοκύπριος επιθεωρητής Μεχμέτ Ασίμ Ερόλ, γνωστός μισέλληνας, στέλεχος της ΤΜΤ, επικοινώνησαν με τον διαβόητο αστυνόμο Μπερτζ, τον γνωστό αρχιβασανιστή των αγωνιστών της ΕΟΚΑ. Με δικές του υποδείξεις οι Κοντεμενιώτες οδηγήθηκαν στο Κιόνελι, κοντά στο γεφύρι του Πεδιαίου. Εκεί τους αποβίβασαν από το αυτοκίνητο και τους υπέδειξαν να μεταβούν στο χωριό τους πεζοί, από τον κάμπο του Κιόνελι. Ανύποπτοι οι Κοντεμενιώτες, νηστικοί, διψασμένοι και ταλαιπωρημένοι ξεκίνησαν για το χωριό τους. Πού να ήξεραν τι τους περίμενε; Ποιος να τους έλεγε ότι ο αιμοδιψής Ερόλ είχε ειδοποιήσει τον Ντενκτάς και εκείνος τους κανίβαλους της ΤΜΤ του Κιόνελι, οι οποίοι οπλίστηκαν με τσεκούρια, χασαπομάχαιρα, μπαλτάδες, δρεπάνια, δικράνια και σιδηρολοστούς και τους έστησαν καρτέρι στην κοίτη ενός χειμάρρου.

Μόλις οι ενεδρεύοντες Κιονελίτες είδαν τους Κοντεμενιώτες να τους πλησιάζουν, σηκώθηκαν από την κοίτη του χειμάρρου και εξαπέλυσαν λυσσαλέα επίθεση εναντίον τους αλαλάζοντας. Η ανθρωποσφαγή είχε αρχίσει. Ήταν 200 περίπου οι κανίβαλοι της ΤΜΤ και 30 οι Κοντεμενιώτες. Ένας κατόρθωσε να διαφύγει και να φθάσει ασθμαίνοντας στον κοντινό Γερόλακκο, όπου ενημέρωσε τους κατοίκους και ζήτησε βοήθεια. Η είδηση έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία. Αστραπιαία δύο αυτοκίνητα γεμάτα Γερολακκίτες κινήθηκαν προς το σημείο της σφαγής. Ο ένοπλοι Βρετανοί, όμως, που επιτηρούσαν την περιοχή και κάλυπταν τους άγριους δολοφόνους, εμπόδισαν τους Γερολακκίτες να προωθηθούν. Ένα τεθωρακισμένο «Μάρμορ Χάριγκτον» πλησίασε τα δύο αυτοκίνητα, στην τοποθεσία «Άσπρες», και τα σταμάτησε. Ο επικεφαλής αξιωματικός είπε ψευδόμενος στους Γερολακκίτες ότι οι πληροφορίες τους δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα και τους διέταξε να επιστρέψουν στο χωριό τους. Εκείνοι όμως υπέδειξαν στους στρατιώτες ότι στον κάμπο μπροστά τους σηκωνόταν κουρνιαχτός, σημάδι ότι υπήρχε κίνηση, κάτι συνέβαινε. Οι Άγγλοι τούς είπαν ότι θα πήγαιναν να δουν και, αν συνέβαινε κάτι, θα επιλαμβάνονταν του θέματος. Οι Γερολακκίτες, όμως, έθεσαν όρο να παραμείνουν εκεί μέχρι να εξετάσουν την υπόθεση οι Άγγλοι.

Μόλις το τεθωρακισμένο απομακρύνθηκε, κατάπληκτοι οι Γερολακκίτες είδαν να ξεπροβάλλουν μπροστά τους ομάδες Τούρκων οπλισμένων με δρεπάνια, σιδηρολοστούς, μπαλτάδες, μαχαίρια και άλλα φονικά όπλα. Αν και αιφνιδιάστηκαν, δεν πανικοβλήθηκαν. Αντιλήφθηκαν ότι υπήρχε σχέδιο των Αγγλοτούρκων για σφαγές Ελλήνων και άρχισαν να γυρίζουν οργανωμένοι προς το χωριό τους. Κατά την οπισθοχώρησή τους, το βρετανικό τεθωρακισμένο εμφανίστηκε πάλι μπροστά τους και ο επικεφαλής υπαξιωματικός τούς «διαβεβαίωσε» ότι δεν συνέβαινε τίποτε, ο κουρνιαχτός προκλήθηκε από κοπάδι αιγοπροβάτων και δεν έπρεπε να ανησυχούν. Έτσι, οι Άγγλοι με τις ψευδολογίες τους έδιωξαν τους Έλληνες του Γερολάκκου, αλλά δεν συνέλαβαν κανέναν από τους Τούρκους που τους είχαν επιτεθεί. Τους άφησαν να κινούνται εκεί πίσω από τα λατομεία της περιοχής.

Η συμπλοκή στον κάμπο του Κιόνελι, όπου διαπράχθηκε καταμεσήμερα η πρωτοφανής στα κυπριακά χρονικά ανελέητη ανθρωποσφαγή, ήταν άνιση. Λίγοι, 30 απροστάτευτοι και άοπλοι ήταν οι δυστυχείς Κοντεμενιώτες. Πολλοί, 200 και πάνοπλοι με κάθε είδους μαχαίρια, τσεκούρια, αυτοσχέδιες πιστόλες, σιδηρολοστούς, μπαλτάδες, δρεπάνια και δικράνια οι κανίβαλοι του Ντενκτάς. Οκτώ Κοντεμενιώτες είχαν ήδη κατακρεουργηθεί όταν έφτασαν οι Άγγλοι ηθικοί αυτουργοί στον τόπο του φοβερού εγκλήματος. Τέσσερεις από τους τραυματίες ήταν ακόμα ζωντανοί, αλλά υπέκυψαν στα πολλαπλά τραύματά τους κατά τη διακομιδή τους στο νοσοκομείο με στρατιωτικό ελικόπτερο. Οι υπόλοιποι γλύτωσαν από του χάρου τα δόντια και κυνηγημένοι έφτασαν κατάκοποι και έντρομοι στο χωριό τους, όπου μετέδωσαν στους συγχωριανούς τους το μαύρο μήνυμα της συμφοράς που τους έπληξε.

Οι νεκροί στο πεδίο της σφαγής ήταν: Κώστας Μουρής 34 χρονών, Ευριπίδης Κυριάκου 24, Πέτρος Σταύρου 21, Ιωάννης Σταύρου 31, Σωτήρης Λοΐζου 17, Γεώργιος Σταύρου 17, Χαράλαμπος Σταύρου 34 και Χριστόδουλος Σταύρου 34 χρονών. Μερικοί από αυτούς ήταν στενοί συγγενείς, έγγαμοι και πατέρες μικρών παιδιών, ενώ οι δυο δεκαεφτάχρονοι ήταν μαθητές.

Ο παλαίμαχος δημοσιογράφος Χρίστος Πέτσας, νεαρός τότε ρεπόρτερ, είχε επισκεφθεί τη σκηνή του εγκλήματος και αφηγήθηκε, 39 χρόνια μετά, στον Γιάννη Σπανό: «Στη σκηνή του αποτρόπαιου εγκλήματος ήταν συγκεντρωμένοι, πάνοπλοι, Άγγλοι στρατιώτες και Τούρκοι επικουρικοί. Στα ξηρά χόρτα, στις ποκαλάμες, στα χωράφια, κείτονταν πλάσματα κατακρεουργημένα, καταματωμένες άμορφες μάζες σκοτωμένων. Μορφές ππαλιασμένες και λιωμένες από πλήγματα ροπάλων. Τους έσφαξαν και δοκίμασαν να τους πολτοποιήσουν. Και ακούγονταν ρόγχοι επιθανάτιοι, οιμωγές ανθρώπων σφαγμένων. ‘‘Παναγία μου, βοήθεια…’’. Ήταν Έλληνες. Ένας, ήταν ππαλιασμένος από το λαιμό ώς κάτω στην κοιλιά. Βαθιά η πληγή. Ζούσε ακόμα, ζητούσε βοήθεια. Τον μαχαίρωσαν με χασαπομάχαιρο. Κανείς δεν τον βοηθούσε…».

Και ως αυτόπτης μάρτυρας του εγκλήματος ο Χρ. Πέτσας δεν διστάζει να αποφανθεί: «Το έγκλημα οφειλόταν σε συνωμοσία Εγγλέζων και Τούρκων. Το ‘‘Σπέσιαλ Μπραντς’’, οι Μυστικές Υπηρεσίες, οργάνωσαν τη σφαγή. Άλλωστε, οι ίδιοι έκαψαν τα σπαρτά των Τούρκων στα σύνορα Γερολάκκου- Κιόνελι, για να φορτίσουν την ατμόσφαιρα με μίσος…».

Από τους δολοφόνους της ΤΜΤ δεν συνελήφθη κανένας. Διότι, απλούστατα, εκτελούσαν διατεταγμένη αποστολή των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών και της ΤΜΤ. Οι συνένοχοί τους Βρετανοί τούς κάλυψαν.

Βρετανικό έγκλημα στο Αυγόρου

Τις τουρκικές αυτές βαρβαρότητες ζήλεψαν οι πραιτωριανοί του στρατηγού Ντάρλινγκ, που είχε αντικαταστήσει τον αποχωρήσαντα ντροπιασμένο στρατάρχη Χάρντινγκ. Και στις 4 Ιουλίου, χρησιμοποιώντας και τεθωρακισμένα «Μάρμορ Χάριγκτον», επέδραμαν στο Αυγόρου, όπου οι κάτοικοι τούς υποδέχθηκαν με ενωτικά και αντιβρετανικά συνθήματα και πετροβολισμούς. Οι Αυγορίτες, άντρες, γυναίκες, νέοι, γέροι και παιδιά, αφού έκοψαν τον δρόμο στους Βρετανούς, επιτέθηκαν εναντίον τους με πέτρες, ξύλα και ό,τι άλλο έβρισκαν μπροστά τους. Οι άνανδροι Βρετανοί, μ’ επικεφαλής έναν λοχαγό, άρχισαν να βάλλουν αδιάκριτα εναντίον των κατοίκων, με οπλοπολυβόλα, αυτόματα και τυφέκια. Από τα πυρά των θρασύδειλων στρατιωτών έπεσαν νεκροί, η αγωνίστρια έγκυος Λουκία Παπαγεωργίου και ένας γέροντας, ενώ τραυματίστηκαν περισσότεροι από 50 κάτοικοι, από τους οποίους οι 13 σοβαρά.

Η ηρωίδα Λουκία Παπαγεωγίου-Λαουτάρη είχε μια πλούσια προσφορά στον Απελευθερωτικό Αγώνα μέχρι τη μέρα της θυσίας της στον βωμό της λευτεριάς. Η ίδια και η οικογένειά της διακρίνονταν για τη φιλοπατρία τους. Διακρινόταν η Λουκία στον τομέα της φιλοξενίας καταζητούμενων αγωνιστών. Τόσο στο σπίτι όσο και στο περβόλι είχαν κρησφύγετο, που χρησιμοποιήθηκε μέχρι το τέλος του Αγώνα.

Μπροστά σ’ αυτήν την απροκάλυπτη αγγλοτουρκική συνωμοσία, η ΕΟΚΑ οργάνωσε ομάδες πολιτοφυλακής σ’ όλες τις πόλεις και τα χωριά, για την προστασία του άμαχου πληθυσμού και των ελληνικών περιουσιών από τους εγκληματίες της ΤΜΤ και του Φουτ. Και το μέτρο αυτό στάθηκε αρκετά αποτελεσματικό, γιατί περιόρισε στο ελάχιστο τις επιδρομές του τουρκοκυπριακού όχλου σε βάρος των Ελλήνων και των περιουσιών τους.

Η ΕΟΚΑ καταδικάζει

Η αγγλοτουρκική αυτή συμπαιγνία σε βάρος των Ελλήνων είχε καταδικαστεί από την ΕΟΚΑ. Ο Αρχηγός της Διγενής, σε προκήρυξή του-επίθεση κατά του Βρετανού κυβερνήτη, κάτω από τον τίτλο «Ο αιμοσταγής δολοφόνος ΚΕΡΦΙΟΥ», τόνιζε τα εξής:

«Με φαρισαϊσμούς ήρχισε την ενάσκησιν των καθηκόντων του εν Κύπρω. Με προστυχιές προσπάθησε να εξαπατήσει τους Κυπρίους. Άτιμος εφάνη απέναντι του αντιπάλου του ΔΙΓΕΝΗ. Και όλα αυτά τα θεωρεί υψηλήν πολιτικήν, τον εαυτόν του μεγάλον διπλωμάτην!!! Τους δε Κυπρίους, βλάκες...

»Συμμορίες Τούρκων αλητών εξαπέλυσαν βία εναντίον ανύποπτων αμάχων Ελλήνων και ο ίδιος από το κυβερνείο του απήλαυνε να λαμβάνει τα τηλεφωνήματα περί φόνων Ελλήνων, βεβηλώσεων και εμπρησμών ναών, καταστροφών ελληνικών περιουσιών.

»Συγχωροχάρτι έδωσε στους Τούρκους δολοφόνους και εμπρηστάς.

»Σημαίαι τουρκικαί υψώθηκαν επί αρπαγεισών ελληνικών οικιών και των δημοτικών αγορών.

»Συνθήματα ‘‘τακσίμ’’ και φυλλάδια της ‘‘Βολκάν’’ καλούσαν τους Τούρκους να σφάξουν τους Έλληνας που κυκλοφορούν ασυδότως.

»Όλα αυτά για τον σάτυρο Κυβερνήτη είναι ΝΟΜΙΜΑ...

»Μια πινακίδα στο Αυγόρου, που καλά-καλά οι πραιτωριανοί δεν κατόρθωσαν να διαβάσουν τι έλεγε, εξερέθισε τόσο τον... γενναίο αξιωματικό, ώστε αυτός εξέχυσε τις σφαίρες του αυτομάτου εναντίον αόπλου πληθυσμού, με αποτέλεσμα τον φόνο δύο, εξ ών μια γυνή έγκυος και τον τραυματισμό δεκάδων άλλων χωρικών, μεταξύ των οποίων γέροντες και γυναίκες.

»Δεν γνωρίζομεν εάν ο...γενναίος αυτός αξιωματικός προτάθηκε υπό του αιμοσταγούς κυβερνήτη να παρασημοφορηθεί. Πάντως, δεν μπορεί να είναι γενναίος ούτε πολιτισμένος. Και, όμως, οι Έλληνες ‘‘τρομοκράται’’ σεβάστηκαν γυναικόπαιδα και ουδέποτε θέλησαν να θερίσουν γυναικόπαιδα με τα αυτόματά τους ενώ τους παρουσιάζονταν θαυμάσιες ευκαιρίες. Οι ‘‘τρομοκράται’’ δίνουν μαθήματα στους βαρβάρους Τόρηδες.

»Και αυτά γίνονται στην Κύπρον, υπό το καθεστώς το οποίον δημιούργησαν ένα ανθρώπινο κτήνος: ΦΟΥΤ- ΚΕΡΦΙΟΥ.

ΕΟΚΑ».

*Την επόμενη Κυριακή το Β΄ Μέρος