Aποχαιρετισμός στον Δημήτρη Δασκαλόπουλο
Έφυγε από τη ζωή το Σάββατο 30 Μαΐου 2026 ο ποιητής, βιβλιογράφος και μελετητής της λογοτεχνίας μας Δημήτρης Δασκαλόπουλος, αφήνοντας μια πλούσια παρακαταθήκη στον κόσμο των γραμμάτων. O Δημήτρης Δασκαλόπουλος συνέταξε, μεταξύ άλλων, τη βιβλιογραφία Κ.Π. Καβάφη, Γιώργου Σεφέρη, Οδυσσέα Ελύτη, Άγγελου Σικελιανού, Γ.Κ. Κατσίμπαλη, Αλέξανδρου Κοτζιά, Ρόδη Ρούφου, Μανόλη Αναγνωστάκη κ.ά. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με το έργο του Κ.Π. Καβάφη και του Γιώργου Σεφέρη. Το 2006 ανακηρύχτηκε επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το 2010 του Πανεπιστημίου Πατρών. Το 2015 βραβεύθηκε με το βραβείο του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου του, το 2021 με το Μεγάλο Τιμητικό Βραβείο του ηλεκτρονικού περιοδικού Αναγνώστης, με το Βραβείο Ζαν Μορεάς του Γραφείου Ποιήσεως και το 2026 με το Ειδικό Βραβείο Καβάφη στο πλαίσιο των εκδηλώσεων Καβάφεια 2026.
Το όνομα του Δημήτρη Δασκαλόπουλου είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την Κύπρο. Την επισκέφθηκε για πρώτη φορά περί τα τέλη του 1971 και έκτοτε η προσφορά του στα κυπριακά γράμματα υπήρξε καθοριστική και υψίστης σημασίας. Tον Οκτώβριο του 2022 το Μορφωτικό Γραφείο της Κυπριακής Πρεσβείας στην Αθήνα «Σπίτι της Κύπρου» τίμησε τον Δημήτρη Δασκαλόπουλο σε εσπερίδα με παρεμβάσεις που ανέδειξαν σημαντικές πτυχές του έργου του. Τα κείμενα των εισηγήσεων αυτής της επιστημονικής συνάθροισης δημοσιεύθηκαν αργότερα στο 10ο τεύχος του Περιοδικού Κυπριακή Εστία (Ιούλιος-Δεκέμβριος 2023, σελίδες αφιερωμένες στον Δημήτρη Δασκαλόπουλο). Μετέπειτα, τον Ιανουάριο του 2023 τιμήθηκε από τον Όμιλο Λογοτεχνίας & Κριτικής με το Βραβείο Συνολικής Προσφοράς «Βασίλη Μιχαηλίδη», για το έτος 2022 και τον Μάρτιο του 2023 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου.
Η γνωριμία μου με τον Δημήτρη Δασκαλόπουλο έγινε τον Νοέμβριο του 2018, ένα απρόσμενο γεγονός, το οποίο μου έδωσε τη δυνατότητα να μάθω και τον άνθρωπο Δασκαλόπουλο έξω από το εργαστήριο του. Ήπιων τόνων, νηφάλιος, με αυθεντικό χιούμορ και πλήρη ενσυναίσθηση, αφουγκραζόταν την κάθε ανάγκη για δημιουργία και διάλογο χωρίς θεατρινισμούς και ψεύτικους μανδύες. Έτρεφε, εξάλλου, μια ιδιαίτερη αγάπη προς τους νέους, τους οποίους πάντοτε υποστήριζε και ενθάρρυνε με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο. Ως βαθιά σκεπτόμενος πνευματικός άνθρωπος είχε την πεποίθηση ότι μπορεί να επηρεάσει νέους ερευνητές προς την κατεύθυνση την οποία όρισαν οι προσωπικές του μελέτες και να τους μυήσει στον κόσμο της ποίησης, τόσο μέσα από το έργο των σπουδαίων ποιητών που μελέτησε βαθιά όσο και μέσα από τους στίχους του.
Από την πρώτη μου επίσκεψη στο σπίτι του στο Θησείο τον Μάιο του 2019 μέχρι την τελευταία τον Δεκέμβριο που μας πέρασε, πάντοτε με την παρουσία της πιστής συνοδοιπόρου του στη ζωή μα και στο έργο Μαρίας Στασινοπούλου, έφερνα στο μυαλό μου το απόσπασμα από το κείμενο με τίτλο «Από τα τελευταία άνθη ενός πολιτισμού», που προήλθε από την επίσκεψη του Νίκου Καζαντζάκη στο σπίτι του Καβάφη, όταν πέρασε από την Αλεξάνδρεια ταξιδεύοντας στις αρχές του 1927 για Αίγυπτο και Σινά: «Να ένας άνθρωπος μπροστά μου, άρτιος, που τελεί τον άθλο της τέχνης με υπερηφάνεια και σιωπή, αρχηγός ερημίτης, κι υποτάσσει την περιέργεια, τη φιλοδοξία» (βλ. στο Δ. Δασκαλόπουλος και Μ. Στασινοπούλου, Ο βίος και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2002, σ. 121).
Σύσσωμος ο πνευματικός κόσμος εξήρε τις μέρες αυτές την αξία του έργο του, το οποίο, σαν από πολύτιμους λίθους καμωμένο, θα αποτελεί ένα σπάνιο στολίδι για την ελληνική διανόηση. Προσωπικά τον αποχαιρετώ με τους πιο κάτω στίχους από ποίημά του «Spleen (c. 2000 μ.Χ.)» εκφράζοντας τη βαθιά μου ευγνωμοσύνη για όλα τα ανεκτίμητα εφόδια που ανιδιοτελώς μου προσέφερε.
Bιβλιογράφοι, φοιτητές, μετά μανίας
Θα σκύψουνε στα δόλια μου χαρτιά
και ιστορικοί της σύγχρονης λογοτεχνίας
θα ταξιδέψουνε την αφεντιά μου μακριά.
