Αυξάνονται οι μισθοί στο Δημόσιο ενόψει Προεδρικών

Με αυξημένες απολαβές θα πορευθούν οι δημόσιοι υπάλληλοι προς τις Προεδρικές Εκλογές του 2028, καθώς το Υπουργείο Οικονομικών έχει ήδη «κλειδώσει» στον κρατικό προϋπολογισμό τις μισθολογικές αυξήσεις της περιόδου 2027-2029. Οι προβλέψεις περιλαμβάνουν γενικές αυξήσεις, ετήσιες προσαυξήσεις και ΑΤΑ, οδηγώντας για χιλιάδες εργαζομένους σε σημαντική ενίσχυση των συνολικών απολαβών τους.

Η εικόνα προκύπτει από την εγκύκλιο του Υπουργείου Οικονομικών για την κατάρτιση των κρατικών προϋπολογισμών της περιόδου 2027-2029, με την οποία δίνονται οδηγίες προς όλες τις κρατικές υπηρεσίες για τον υπολογισμό των δαπανών προσωπικού. Η εγκύκλιος καθορίζει τις μισθολογικές αυξήσεις και τις προβλέψεις που θα ληφθούν υπόψη στον δημοσιονομικό σχεδιασμό τής επόμενης τριετίας.

Για αρκετές χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους, οι τρεις μηχανισμοί αύξησης των απολαβών θα λειτουργήσουν παράλληλα. Αυτό σημαίνει ότι, πέραν της γενικής αύξησης, θα συνεχίσουν να λαμβάνουν την ετήσια προσαύξηση της μισθολογικής τους κλίμακας, ενώ θα επωφελούνται και από την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ), με αποτέλεσμα η συνολική αύξηση των απολαβών τους να είναι σημαντικά μεγαλύτερη από το ποσοστό της γενικής αύξησης.

Ο προϋπολογισμός «κλειδώνει» τις αυξήσεις

Με την εγκύκλιο, το Υπουργείο Οικονομικών δίνει οδηγίες προς όλες τις κρατικές υπηρεσίες για τον τρόπο υπολογισμού των δαπανών προσωπικού που θα συνυπολογιστούν στους προϋπολογισμούς του 2027, του 2028 και του 2029.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι έχει ήδη προϋπολογιστεί το αυξημένο μισθολογικό κόστος που θα προκύψει από την εφαρμογή των γενικών αυξήσεων, των ετήσιων προσαυξήσεων και της ΑΤΑ. Οι αρμόδιες υπηρεσίες καλούνται να υπολογίσουν τις σχετικές πιστώσεις με βάση τις παραδοχές που περιλαμβάνονται στην εγκύκλιο, ώστε ο κρατικός προϋπολογισμός να αποτυπώνει όσο το δυνατόν ακριβέστερα τις πραγματικές δαπάνες προσωπικού.

Η συγκεκριμένη διαδικασία είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι μισθοί και οι συντάξεις αποτελούν μιαν από τις μεγαλύτερες κατηγορίες κρατικών δαπανών. Ως εκ τούτου, κάθε μεταβολή στις απολαβές των δημοσίων υπαλλήλων έχει άμεσο αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον πολυετή δημοσιονομικό σχεδιασμό.

Γενική αύξηση 1,5% κάθε χρόνο

Μία από τις βασικές πρόνοιες της εγκυκλίου αφορά τη συνέχιση της παραχώρησης γενικής αύξησης στους βασικούς μισθούς. Συγκεκριμένα, προβλέπεται γενική αύξηση 1,5% για καθένα από τα έτη 2027, 2028 και 2029.

Η αύξηση αυτή εφαρμόζεται οριζόντια στον βασικό μισθό και αφορά το προσωπικό του δημόσιου τομέα. Παρότι το ποσοστό παραμένει σταθερό και για τα τρία χρόνια, η πραγματική του επίδραση είναι μεγαλύτερη, καθώς κάθε νέα αύξηση υπολογίζεται πάνω στον ήδη αυξημένο βασικό μισθό του προηγούμενου έτους.

Με άλλα λόγια, η αύξηση του 2028 εφαρμόζεται στον μισθό όπως αυτός θα έχει διαμορφωθεί μετά την αύξηση του 2027, ενώ η αύξηση του 2029 εφαρμόζεται στον ακόμη υψηλότερο μισθό που θα προκύψει μετά τις δύο προηγούμενες αυξήσεις. Πρόκειται για μηχανισμό που δημιουργεί σωρευτική αύξηση στις συνολικές απολαβές των εργαζομένων στο Δημόσιο.

Συνεχίζονται οι ετήσιες προσαυξήσεις

Παράλληλα με τη γενική αύξηση, η εγκύκλιος προβλέπει τη συνέχιση της καταβολής των ετήσιων προσαυξήσεων στους υπαλλήλους που εξακολουθούν να τις δικαιούνται. Οι προσαυξήσεις αποτελούν τον μηχανισμό μισθολογικής εξέλιξης της δημόσιας υπηρεσίας και συνδέονται με την υπηρεσιακή πορεία κάθε υπαλλήλου μέσα στη μισθολογική του κλίμακα. Έτσι, όσοι δεν έχουν ακόμη φθάσει στο ανώτατο σημείο της κλίμακάς τους θα συνεχίσουν να λαμβάνουν την ετήσια προσαύξηση που προβλέπει το μισθολόγιό τους.

Αντίθετα, υπάλληλοι που έχουν ήδη εξαντλήσει όλα τα μισθολογικά σκαλοπάτια της κλίμακάς τους δεν λαμβάνουν πλέον προσαύξηση, ωστόσο εξακολουθούν να επωφελούνται από τις γενικές αυξήσεις και την ΑΤΑ. Η συγκεκριμένη διαφοροποίηση εξηγεί γιατί δύο υπάλληλοι με παρόμοιο βασικό μισθό μπορεί να δουν διαφορετική αύξηση στις απολαβές τους, ανάλογα με το στάδιο της υπηρεσιακής τους εξέλιξης.

Παραμένει σε ισχύ η ΑΤΑ

Τρίτο πυλώνα του μισθολογικού πλαισίου αποτελεί η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή για προστασία της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων, καθώς συνδέεται με την εξέλιξη του πληθωρισμού και αντισταθμίζει μέρος της αύξησης του κόστους ζωής. Η εγκύκλιος ενσωματώνει τις προβλέψεις που χρησιμοποιούνται για τον προϋπολογισμό και αφορούν την εφαρμογή της ΑΤΑ κατά την περίοδο 2027-2029.

Σύμφωνα με τις απολαβές που περιλαμβάνονται στην εγκύκλιο για σκοπούς δημοσιονομικού σχεδιασμού, η ΑΤΑ υπολογίζεται σε 0,12% για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2027, σε 4% για την περίοδο από την 1η Ιουλίου 2027 έως τις 30 Ιουνίου 2028, σε 2,5% για την περίοδο από την 1η Ιουλίου 2028 έως τις 30 Ιουνίου 2029 και σε 2% για την περίοδο από την 1η Ιουλίου 2029 έως τις 30 Ιουνίου 2030.

Πώς μεταφράζονται στην πράξη οι αυξήσεις

Το σημαντικότερο στοιχείο της εγκυκλίου είναι ότι οι τρεις μηχανισμοί δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, ούτε αλληλοαναιρούνται. Η γενική αύξηση εφαρμόζεται στον βασικό μισθό. Η προσαύξηση αφορά την υπηρεσιακή εξέλιξη του υπαλλήλου μέσα στη μισθολογική του κλίμακα. Η ΑΤΑ εφαρμόζεται σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο τιμαριθμικής αναπροσαρμογής. Αυτό σημαίνει ότι οι αυξήσεις δεν είναι αθροιστικά ίσες μεταξύ όλων των υπαλλήλων, αλλά διαφοροποιούνται ανάλογα με το στάδιο της μισθολογικής τους εξέλιξης.

Συνεπώς, ένας υπάλληλος που εξακολουθεί να ανεβαίνει μισθολογικά, μπορεί μέσα στο ίδιο έτος να λάβει τη γενική αύξηση του 1,5%, την ετήσια προσαύξηση της κλίμακάς του και την αντίστοιχη αύξηση μέσω της ΑΤΑ. Το τελικό όφελος είναι αισθητά μεγαλύτερο από το 1,5%, καθώς προκύπτει από τον συνδυασμό και των τριών μηχανισμών.

Υπενθυμίζεται ότι εξακολουθεί να εφαρμόζεται το υφιστάμενο καθεστώς των μειωμένων κλιμάκων εισδοχής. Οι νεοπροσλαμβανόμενοι εξακολουθούν να διορίζονται στη μειωμένη κατά 10% εισαγωγική βαθμίδα, όπως προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία.

Μετά τη συμπλήρωση δύο ετών συνεχούς υπηρεσίας μεταφέρονται στην κανονική εισαγωγική βαθμίδα της μισθολογικής τους κλίμακας, αποκτώντας στη συνέχεια κανονικά δικαίωμα στις προβλεπόμενες προσαυξήσεις. Η συγκεκριμένη διαδικασία λειτουργεί ανεξάρτητα από τις γενικές αυξήσεις και την ΑΤΑ και αφορά αποκλειστικά τη μισθολογική εξέλιξη των νεοεισερχόμενων υπαλλήλων.

Δύο διαφορετικοί κόσμοι

Η ενσωμάτωση των αυξήσεων στον δημοσιονομικό σχεδιασμό αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω τις μισθολογικές δαπάνες του Δημοσίου τα επόμενα χρόνια, καθώς, πέραν των γενικών αυξήσεων, λαμβάνονται υπόψη και οι ετήσιες προσαυξήσεις, η ΑΤΑ, οι νέες προσλήψεις και οι υπόλοιπες μισθολογικές υποχρεώσεις του κράτους.

Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στη δημόσια συζήτηση το διαχρονικό ζήτημα της διεύρυνσης του κρατικού μισθολογίου και της μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής του βιωσιμότητας. Παράλληλα, δεν λείπουν οι συγκρίσεις με τον ιδιωτικό τομέα, όπου οι αυξήσεις στις απολαβές εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις οικονομικές δυνατότητες κάθε επιχείρησης και τις συλλογικές συμβάσεις που εφαρμόζονται, σε αντίθεση με το Δημόσιο, όπου οι μισθολογικές μεταβολές καθορίζονται μέσα από συγκεκριμένους θεσμοθετημένους μηχανισμούς.