Λύση συνομοσπονδίας η διαχρονική επιδίωξη της Τουρκίας
Ενώ επίκειται η σημαντική επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στη Λευκωσία, η τουρκική ηγεσία και οι εγκάθετοι της στην κατεχόμενη περιοχή εν χορώ διατρανώνουν περιπαθώς τη θέση τους για τη λύση δυο κρατών στην Κύπρο. Είναι όντως αυτή τη λύση που πραγματικά επιδιώκουν, γνωστής ούσης της διαχρονικής πολιτικής της Τουρκίας για ανάκτηση και πλήρη έλεγχο της Νήσου Κύπρου σε φάσεις, όπως περιγράφονται στις εκθέσεις του Τούρκου συνταγματολόγου, Νιχάτ Ερίμ, από το 1956. Ή , μήπως, θα προβεί η Άγκυρα σε "εκπλήξεις", ως εικάζεται από πολιτικούς αναλυτές, και στα πλαίσια της νέας προσπάθειας του Γ. Γ. του ΟΗΕ για σύγκληση πενταμερούς προβάλει ως υποχώρηση τη λύση χαλαρής συνομοσπονδίας; Λύση που καθαρά εξυπηρετεί τις γεωπολιτικές επιδιώξεις και τους τουρκικούς σχεδιασμούς και η οποία συζητείτο ήδη στα Αμερικανο-βρετανικά μαγειρεία κατά την εν εξελίξει Τουρκική εισβολή στην Κύπρο το θέρος του 1974. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά που απέστειλε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ ο τότε Αμερικανός Επιτετραμμένος στη Λευκωσία, ονόματι Μπράουν: "Μόλις αρχίσουν οι συνομιλίες, αναμένουμε ότι η Τουρκία θα πιέσει για συνομοσπονδιακό σύστημα δύο καντονίων και θα επιστρέψει εδάφη.... Στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων οι Τούρκοι ίσως θέσουν θέμα ανεξάρτητου τουρκοκυπριακού κράτους ή διπλής ένωσης, αλλά θα πρόκειται για μπλόφα. Αυτό που δεν θα είναι μπλόφα θα είναι η απαίτηση των Τούρκων να διατηρήσουν μεγάλη τουρκική δύναμη στο νησί". Το ανωτέρω έγγραφο περιλαμβάνεται στο εξαιρετικό βιβλίο των ερευνητών-δημοσιογράφων Κώστα Βενιζέλου και Μιχάλη Ιγνατίου, "Ένοχος", στη σελίδα 254.
Η πολιτική της "διχοτόμησης ή θάνατος", που διαμόρφωσε ο διαβόητος Βρετανός αξιωματούχος του Φόρεϊν Όφις, Sir Ivone Kirkpatrick, το 1956, αφού εξυπηρέτησε τους βρετανικο-τουρκικούς σχεδιασμούς εις βάρος της Κύπρου και του λαού της, εγκαταλείφθηκε αφήνοντας, όμως, τη φιλοσοφία της ιδέας ως βάση για όλα τα επόμενα σχέδια λύσης του Κυπριακού.
Αποκαλυπτική είναι, επίσης, η αναφορά σχετικά με τις τουρκικές θέσεις για διευθέτηση του Κυπριακού τις οποίες παρουσίασε ο Τούρκος πρέσβης στην Ουάσιγκτων Μελίχ Εσενμπέλ, τον Αύγουστο του 1974 κατά συνάντησή του με τον Τζόζεφ Σίσκο, Υφυπουργό Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως αναγράφεται στη σελίδα 223 του βιβλίου "Ένοχος" των Κώστα Βενιζέλου και Μιχάλη Ιγνατίου, ο Εσενμπέλ εξέφρασε την επιθυμία της Άγκυρας για τη δημιουργία δύο ξεχωριστών οντοτήτων στο νησί, "κάτω από μια ανεξάρτητη ομοσπονδιακή κυβέρνηση". Τόνισε, δε, ο πρέσβης ότι "η διχοτόμηση ή η διπλή ένωση ήταν εκτός θέματος εφόσον η τουρκική κυβέρνηση δεν ήθελε άλλο ένα ελληνικό νησί να περιβάλλει την Τουρκία". Τη λύση ομοσπονδίας, όπως την εννοούσαν οι Τούρκοι, με μόνιμη παρουσία τουρκικού στρατού στο νησί στήριζε και ο τότε παντοδύναμος Υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Χένρι Κίσινγκερ, ο βασικός ένοχος για την τραγωδία που έπληξε την Κύπρο το 1974.
Η δημοσίευση από βρετανική εφημερίδα κάποιων απαράδεκτων ιδεών για λύση του Κυπριακού και που συγκεκαλυμένα αποδίδονται στην Προσωπική Απεσταλμένη του ΓΓ ΟΗΕ, δεν έγινε τυχαία κατά την κρίσιμη συγκυρία.
*Πρέσβης ε.τ.
