Η γνώση της Iστορίας απαραίτητο εφόδιο για τη συνέχεια του Ελληνισμού

Προχθές περπατούσα στη λαϊκή αγορά της γειτονιάς μου, χαζεύοντας τους πάγκους με τα κάθε λογής προϊόντα. Χρόνος υπήρχε άφθονος, οπότε συνέχισα αμέριμνος τη βόλτα μου, μέχρι ν’ αποφασίσω τι θα ψωνίσω. Καθώς περπατούσα, άκουσα δύο νεαρούς να συζητούν. Δεν κατάλαβα ποιο ήταν το θέμα της κουβέντας τους, ούτε με ενδιέφερε ιδιαίτερα. Κάποια στιγμή, όμως, ο ένας άρχισε να μιλά πιο δυνατά και ξεστόμισε μια βαριά προσβολή. «Δεν μπορεί», σκέφτηκα. «Μάλλον παράκουσα».

Κοντοστάθηκα προβληματισμένος. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, ο ίδιος επανέλαβε καθαρά αυτό που νόμιζα πως είχα ακούσει: «Οι Κύπριοι είναι μεγάλα λαμόγια». Γύρισα αμέσως προς το μέρος του και τον ρώτησα: «Γιατί είμαι λαμόγιο;». Τα έχασε. Δεν το περίμενε. «Δεν απευθυνόμουν σε εσάς, κύριε», μου απάντησε. «Είμαι Κύπριος», του είπα. «Έλληνας της Κύπρου». Με κοίταξε και με ρώτησε: «Τότε γιατί έχετε διαφορετική σημαία;». Του εξήγησα ότι η Ιστορία της Κύπρου είναι πολύ πιο σύνθετη απ’ όσο φανταζόταν. Ότι ο Κυπριακός Ελληνισμός έδωσε σκληρούς αγώνες με στόχο την Ένωση με τη Μητέρα Ελλάδα, χωρίς όμως να βρει πάντοτε τη στήριξη που περίμενε από την Αθήνα. Του είπα, ακόμη, πως μόνο όποιος αγνοεί την Ιστορία δεν γνωρίζει πόσο βαθιές είναι οι ελληνικές ρίζες της Κύπρου και πόσες θυσίες έγιναν για το ιδανικό της ελευθερίας και της Ένωσης.

Τον ρώτησα αν είχε ακούσει ποτέ τα ονόματα του Παλληκαρίδη, του Αυξεντίου, του Μάτση, του Καραολή, του Δημητρίου ή του Χριστόδουλου Σώζου. Αν γνώριζε ποιοι ήταν οι άνθρωποι αυτοί που θυσιάστηκαν για τα ιδανικά τους και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της Ιστορίας του Ελληνισμού. Αν του δίδαξαν ποτέ στο σχολείο για τη διαρκή συμμετοχή της Κύπρου στους εθνικούς αγώνες. Δεν ήθελα να οδηγηθεί η συζήτηση σε σύγκρουση. Οι καβγάδες σπάνια οδηγούν σε κάτι καλό. Του το είπα ξεκάθαρα. Παράλληλα, του έκανα σαφές ότι δεν θα δεχόμουν οποιαδήποτε επιθετική συμπεριφορά απέναντί μου.

Η συζήτηση τελείωσε εκεί. Όμως έφυγα με μια σκέψη: πόσο εύκολα εκφέρονται γενικεύσεις και προσβολές για έναν ολόκληρο λαό, βασισμένες στην άγνοια. Η Ιστορία, όταν την γνωρίζουμε, μας βοηθά να κρίνουμε τους ανθρώπους ως άτομα και όχι να τους κατατάσσουμε όλους στην ίδια κατηγορία. Δυστυχώς, αυτό που περιγράφω δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό. Έχω συναντήσει και άλλους ανθρώπους στην Ελλάδα που αντιμετωπίζουν τους Κυπρίους με στερεότυπα ή με άγνοια της κοινής μας Ιστορίας. Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι εκφράζουν την πλειονότητα των εξ Ελλάδος αδελφών· κάθε άλλο. Πολλοί από αυτούς πιθανότατα δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ την Κύπρο και έχουν σχηματίσει άποψη βασισμένη σε προκαταλήψεις ή σε επιφανειακές εντυπώσεις.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και κάποιοι Κύπριοι που αποστασιοποιούνται από τις ελληνικές τους ρίζες ή τις αρνούνται. Πρόκειται, κατά τη γνώμη μου, για μια μικρή μειοψηφία, αλλά η ύπαρξή της είναι πραγματική. Η άγνοια της Ιστορίας και οι εύκολες γενικεύσεις δεν είναι χαρακτηριστικό ενός μόνο τόπου, μπορούν να εμφανιστούν παντού.

Γι' αυτό αξίζει να γνωρίζουμε την Ιστορία μας και να αντιμετωπίζουμε ο ένας τον άλλον με σεβασμό, χωρίς προκαταλήψεις. Μόνο μέσα από την ενότητα, την αλληλοκατανόηση και τον αλληλοσεβασμό μπορούμε, ως Έλληνες, να ελπίζουμε σε ένα καλύτερο αύριο για τον τόπο που γέννησε τον καθένα μας.

Επιμύθιο: Η γνώση της Ιστορίας αποτελεί πολύτιμο εφόδιο για τη διατήρηση και τη συνέχεια του Ελληνισμού, τόσο στην Κύπρο όσο και στον Μητροπολιτικό χώρο. Μέσα από τη μελέτη του παρελθόντος διαφυλάσσονται οι αξίες, οι παραδόσεις και η πολιτιστική κληρονομιά του έθνους. Παράλληλα, η ιστορική γνώση βοηθά τους πολίτες να αντλούν διδάγματα από τα λάθη και τα επιτεύγματα των προγόνων τους, ώστε να οικοδομούν ένα καλύτερο μέλλον. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η εθνική συνείδηση και διασφαλίζεται η συνέχεια του Ελληνισμού στις επόμενες γενιές.

*Ακαδημαϊκός - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, από το Μονάγρι Λεμεσού

av.avgoustinοs@gmail.com